Τετάρτη, 31 Δεκεμβρίου 2014

Βυζαντινά ναυάγια ρίχνουν φως στην ιστορία της ναυπηγικής

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στην Τουρκία, που ξεκίνησαν το 2004, έφεραν στο φως έναν μοναδικό ιστορικό θησαυρό: 37 ναυάγια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οκτώ εκ των οποίων περιγράφονται τώρα σε νέα δημοσίευση.

Τα ναυάγια ανακαλύφθηκαν στην τοποθεσία που ονομάζεται Yenikapi της Κωνσταντινούπολης, εκεί που βρισκόταν το λιμάνι της αρχαίας πόλης. Τα πλοία χρονολογούνται από τον 5ο έως τον 11ο αιώνα, και βρίσκονται σε εξαιρετικά καλή κατάσταση, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους.

«Ποτέ στο παρελθόν δεν έχει βρεθεί ταυτόχρονα, ένας τόσο μεγάλος αριθμός και είδη καλοδιατηρημένων πλοίων σε μια ενιαία θέση», δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης Cemal Pulak, από το Ινστιτούτο Ναυτικής Αρχαιολογίας του πανεπιστημίου Texas A&M.

Τα οκτώ ναυάγια που περιγράφονται στη δημοσίευση, και χρονολογούνται από τον 7ο  έως τον 10ο αιώνα, μας δείχνουν ότι οι ναυπηγοί της συγκεκριμένης περιόδου χρησιμοποιούσαν μια πιο περίπλοκη διαδικασία από ό,τι εθεωρείτο μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τους ερευνητές.

Κάθε ένα από τα πλοία που μελέτησαν οι ερευνητές ενσωμάτωνε χαρακτηριστικά στοιχεία από δύο ναυπηγικές μεθόδους. Στην πρώτη μέθοδο, το κέλυφος του πλοίου κατασκευαζόταν πρώτο, ενώ στην δεύτερη, ο σκελετός του πλοίου και στη συνέχεια το υπόλοιπο μέρος του πλοίου. Η ανάλυση των ερευνητών έδειξε ότι η μετάβαση από την αρχική κατασκευή του κελύφους στην αρχική κατασκευή του σκελετού ήταν ήδη σε πλήρη εξέλιξη από τον 7ο  αιώνα.

«Μέσα από τη σχολαστική και χρονοβόρα δουλειά της έρευνας αρχίζουμε σιγά-σιγά να καταλαβαίνουμε πώς χτίστηκαν αυτά τα πλοία, πώς τροποποιήθηκαν, ανακατασκευάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν», δήλωσε ο  Pulak στο LiveScience. «Με αυτά τα μέσα, προσπαθούμε να κατανοήσουμε τα μυαλά των ναυπηγών και τον σχεδιασμό και την σύλληψη των διαδικασιών τους, προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα την ιστορία της επιστήμης και της μηχανικής».

Από τα οκτώ πλοία που οι ερευνητές μελετούν στη δημοσίευση, έξι από αυτά έχουν χαρακτηριστεί ως «στρογγυλά πλοία», το οποίο σημαίνει ότι η προώθησή τους εξαρτιόταν κυρίως ή εξ ολοκλήρου από πανί. Το μήκος των πλοίων αυτών κυμαινόταν γύρω στα 8 - 14,7 μέτρα ενώ τα συγκεκριμένα ήταν μεταξύ 2,5 και 5 μέτρων.

Τα άλλα δύο πλοία που μελέτησαν οι ερευνητές  ήταν γαλέρες - μακρά, πλοία με κωπηλάτες, μήκους περίπου 30 μέτρων και πλάτους 4 μέτρων. Μεταξύ των 37 ναυαγίων που ανακαλύφθηκαν στο Yenikapi, υπήρχαν συνολικά έξι βυζαντινές γαλέρες, «…τα πρώτα ναυάγια αυτού του είδους που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ από τη βυζαντινή περίοδο», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι ερευνητές στη δημοσίευση τους.

Μέχρι εκείνη την στιγμή, οι βυζαντινές γαλέρες μας ήταν γνωστές μόνο από βιβλία και έργα τέχνης που χρονολογούνται από την ίδια περίοδο, αν και τέτοιες πηγές ερμηνεύονται δύσκολα. Ως εκ τούτου, τα καλοδιατηρημένα κατάλοιπα αυτών των πλοίων στο Yenikapi διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη μελέτη των αρχαιολόγων για τα βυζαντινά πλοία, δηλώνουν οι ερευνητές.

«Μέχρι πρόσφατα, μεγάλο μέρος των πληροφοριών σχετικά με τα βυζαντινά πλοία έχει προκύψει από τα πολλά ποντοπόρα πλοία μεσαίου μεγέθους που έχουν ανασκαφεί στην περιοχή της Μεσογείου» δηλώνει ο Pulak. «Το Yenikapi μας έδωσε ένα ευρύ φάσμα από μικρές βάρκες, αλιευτικά σκάφη, χρηστικά σκάφη ακόμη και πολεμικά πλοία, όλα προερχόμενα από την ίδια την Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας», πρόσθεσε.

Ένα μεγάλο μουσείο στην Κωνσταντινούπολη έχει ήδη σχεδιαστεί για να εκθέσει πολλά από τα ναυάγια, αναφέρει ο Pulak. «Ωστόσο, η αποκατάσταση της ξυλείας του κύτους κάθε πλοίου θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετά χρόνια».

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο 8 Δεκεμβρίου 2014 στο International Journal of Nautical Archeology.


(Πηγή: A. Blaszczak-Boxe, LiveScience, Ανασκαφή)



Δεν υπάρχουν σχόλια: