Η απελευθέρωση του Παγγαίου τον Οκτώβριο του 1912

Το Σώμα του Δούκα Ζέρβα στο Παγγαίο

Εκατόν δέκα χρόνια συμπληρώθηκαν από την απελευθέρωση του Παγγαίου από τον οθωμανικό ζυγό. Τέτοιες μέρες, τον Οκτώβριο του 1912, οι Έλληνες της περιοχής αποκτούσαν την ελευθερία τους μετά από πέντε αιώνες σκλαβιάς.

Όπως αναφέρει σε μια καταγραφή του, ο τότε δημοδιδάσκαλος στο Δημοτικό Σχολείο Παλαιοχωρίου Ξενοφών Μαλαμίδης, από την κήρυξη του Α' Βαλκανικού Πολέμου στις 5 Οκτωβρίου 1912, όλοι οι Έλληνες της επαρχίας Παγγαίου, «με αγωνίαν παρηκολουθούμεν τας επιχειρήσεις και με ανεκλάλητον χαράν επληροφορούμεθα την πρόοδον και τας νίκας των Ελληνικών Στρατευμάτων». Ήδη, όπως αναφέρει, το δεύτερο δεκαήμερο του Οκτωβρίου, οι κάτοικοι της περιοχής άρχισαν να επεξεργάζονται τρόπους για να συμμετάσχουν στον αγώνα για την ελευθερία. Τα πράγματα γίνονταν δυσκολότερα αφού την περιοχή, μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επιβουλεύονταν και οι Βούλγαροι, οι οποίοι ήδη κατευθύνονταν προς τη Δράμα.

Παρ’ όλα αυτά ομάδα Ελλήνων προσκόπων με αρχηγό τον οπλαρχηγό καπετάν Δούκα Ζέρβα, εγκαταστάθηκε στο Ροδολείβος και είχε επαφή με τον Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως και αργότερα εθνομάρτυρα Γερμανό, προκειμένου να κατευθυνθεί προς την Ελευθερούπολη και να απελευθερώσει ολόκληρη την επαρχία Παγγαίου.

Τις επόμενες ημέρες η Δράμα έπεσε στα χέρια των Βουλγάρων και αυτό ανάγκασε τον Μητροπολίτη Γερμανό να παροτρύνει τον Δούκα Ζέρβα να επισπεύσει την κατάληψη της Ελευθερούπολης για να μην τον προλάβουν οι Βούλγαροι. Παρ’ όλα αυτά ο οπλαρχηγός ήταν επιφυλακτικός μια και δεν είχε ισχυρή δύναμη.

Στα μέσα Οκτωβρίου, Βούλγαροι κομιτατζήδες εισήλθαν στην Καβάλα και άρχισαν να σκοτώνουν και να ληστεύουν πλούσιους Οθωμανούς. Παρακολουθώντας τις εξελίξεις και φοβούμενος μήπως οι Βούλγαροι φθάσουν στην Ελευθερούπολη πριν από τους Έλληνες, ο Μητροπολίτης Γερμανός απέστειλε στο Ροδολείβος τον ιερέα Νικόλαο Οικονόμου, με επιστολή του προς τον Δούκα Ζέρβα για να σπεύσει να καταλάβει την πόλη.

Έτσι, στις 17 Οκτωβρίου, ο οπλαρχηγός ξεκίνησε από το Ροδολείβος με κατεύθυνση την Ελευθερούπολη, και στο πέρασμα του αφόπλιζε τα οθωμανικά αποσπάσματα. Χαρακτηριστικό μάλιστα είναι ότι οι κάτοικοι του Παλαιοχωρίου, μόλις έμαθαν ότι ο Καπετάν Δούκας φτάνει στην περιοχή, αφόπλισαν τους Οθωμανούς και οπλισμένοι πλέον κατευθύνθηκαν στην κεντρική οδό για να προϋπαντήσουν το τμήμα του οπλαρχηγού, και στη συνέχεια όλοι μαζί κατευθύνθηκαν προς την Ελευθερούπολη, όπου, στην τοποθεσία που βρίσκεται σήμερα το στρατόπεδο «Αμβράζη», τους υποδέχθηκαν οι οθωμανικές πολιτικές αρχές και συγκεκριμένα ο έπαρχος, ο οικονομικός έφορος, ο αστυνόμος κλπ, «κομίζοντες άρτον και άλας επί δίσκου, ως και ξίφος ανεστραμμένον». Εκεί βρίσκονταν ο Μητροπολίτης Γερμανός με τους ιερείς που φορούσαν τα άμφια τους, οι μαθητές των σχολείων, η φιλαρμονική μουσική και όλος ο ελληνικός πληθυσμός της πόλης. «Οι κώδωνες της εκκλησίας κρούουν χαρμοσύνως, η φιλαρμονική μουσική παιανίζει τον Εθνικόν Ύμνον και διάφορα εμβατήρια. Οι μαθηταί και μαθήτριαι άδωσι πατριωτικά άσματα. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά κλαίουν από χαρά και ανεκλάλητον ενθουσιασμόν Ελληνικαί σημαίαι ανεπετάσθησαν εις πλείστα οικήματα. Η χαρά του λαού είναι αδύνατον να περιγραφεί», παρατηρεί ο Ξ. Μαλαμίδης.

Στη συνέχεια ο Μητροπολίτης αφού ασπάστηκε τον οπλαρχηγό οδήγησε την πομπή προς το διοικητήριο της πόλης, όπου και ο Καπετάν Δούκας εγκαθίσταται στην μέχρι τότε έδρα του Οθωμανού έπαρχου.

Δυστυχώς, τέσσερις μέρες μετά οι Βούλγαροι που βρίσκονταν στην Καβάλα πληροφορήθηκαν ότι στην Ελευθερούπολη δεν υπάρχει τακτικός στρατός και με μια διμοιρία στρατού έφτασαν στην πόλη και εκδίωξαν τον Καπετάν Δούκα. Μετά από αυτά, τις παραμονές των Χριστουγέννων, έφτασε στην περιοχή ο ελληνικός στρατός που απελευθέρωσε τα χωριά του Παγγαίου, ενώ η Ελευθερούπολη έμεινε στα χέρια των Βουλγάρων μέχρι τις 26 Ιουνίου 1913, οπότε και αποβιβάστηκε ελληνικός στρατός στην Καβάλα για να απελευθερωθεί ολόκληρη η Μακεδονία.

Ο άγνωστος Ηρακλής των Φιλίππων!

 

Αποτελέσματα της πανεπιστημιακής ανασκαφής Φιλίππων 2022

Ολοκληρώθηκε την Παρασκευή 16 Σεπτεμβρίου 2022 η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στους Φιλίππους, με διευθύντρια της ανασκαφής την καθηγήτρια  Ναταλία Πούλου και συνεργάτες τον επίκουρο καθηγητή Αναστάσιο Τάντση και τον ομότιμο καθηγητή Αριστοτέλη Μέντζο. Στην ανασκαφή έλαβαν μέρος είκοσι τέσσερις (24) φοιτητές του ΑΠΘ (18 προπτυχιακοί, 3 μεταπτυχιακοί και 3 υποψήφιοι διδάκτορες).  Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τον τακτικό προϋπολογισμό του Πανεπιστημίου και την Επιτροπή Ερευνών, ΑΠΘ.

Αυτή την χρονιά η ανασκαφή συνεχίστηκε στην ανατολική πλευρά μιας από τις κυριότερες οδούς της πόλης, η οποία στο σημείο αυτό συναντά έναν άλλο κύριο άξονα που διέρχεται βορειότερα. Το σημείο σύγκλισης των δύο οδών διαμορφώνεται με διεύρυνση (μία πλατεία) στην οποία κυριαρχεί ένα πλούσια διακοσμημένο οικοδόμημα, πιθανώς κρήνη.

Το οικοδόμημα έφερε ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό διάκοσμο, θραύσματα του οποίου αποκαλύφθηκαν. Τον διάκοσμό του συμπλήρωνε εντυπωσιακό άγαλμα των ρωμαϊκών χρόνων (2ος αιώνας μ. Χ.). Το άγαλμα, του οποίου το μέγεθος είναι μεγαλύτερο του φυσικού, εικονίζει τον Ηρακλή αγένειο με νεανικό σώμα. Το ρόπαλο, που έχει βρεθεί σε θραύσματα και η λεοντή που κρέμεται από το αριστερό προτεταμένο χέρι πιστοποιούν την ταυτότητα του ήρωα. Επάνω στους βοστρύχους της κόμης φέρει στεφάνι από φύλλα αμπέλου το οποίο συγκρατεί στο πίσω μέρος ταινία τα άκρα της οποίας καταλήγουν στους ώμους.

Το συγκεκριμένο άγαλμα κοσμούσε ένα οικοδόμημα το οποίο, σύμφωνα με τα ανασκαφικά ευρήματα, χρονολογείται στον 8ο/9ο αιώνα μ.Χ. Γνωρίζουμε από τις πηγές αλλά και από τα αρχαιολογικά δεδομένα ότι στην Κωνσταντινούπολη αγάλματα κλασικής και ρωμαϊκής περιόδου κοσμούσαν κτήρια και χώρους δημόσιας χρήσης έως την ύστερη βυζαντινή περίοδο.

Το εύρημα αυτό καταδεικνύει τον τρόπο διακόσμησης των δημόσιων χώρων στις σημαντικές πόλεις της Βυζαντινής αυτοκρατορίας μεταξύ των οποίων και οι Φίλιπποι.

Η ανασκαφή θα συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά.

(Δελτίο Τύπου. Πηγή: ΥΠΠΟΑ)

Καπνός 6

 Ο Εθνικός Οργανισμός Καπνού (Ε.Ο.Κ.), μη κερδοσκοπικό νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, συστήθηκε με το ν.δ. 3758/1957 «περί ιδρύσεως Εθνικού Οργανισμού Καπνού» (Α 184). Από την ίδρυση του ο Οργανισμός είχε οικονομική αυτοτέλεια που στηριζόταν κατά κύριο λόγο στον ειδικό πόρο 2% (άρθρο 10 παρ. 1 του ν.δ. 3758/1957) στην τιμή πώλησης των χωρικών καπνών. Έπαυσε να λειτουργεί στις 9 Ιανουαρίου 2003. 

Οι τρεις αυτές κάρτες του Οργανισμού έχουν τίτλο «ΕΛΛΑΣ - Η ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ» και ως λεζάντα: «Η φιλότιμη προσπάθεια του Έλληνα καπνοπαραγωγούς μαζί με τους φυσικούς παράγοντες της χώρας εξασφαλίζουν την εκλεκτή ποιότητα στον Ελληνικό καπνό, τον καλλίτερο καπνό του κόσμου».

Οι όμορφες εικόνες προέρχονται από ζωγραφική σύνθεση του  Α. Τάσσου.

Καπνός 5

Παρατηρεί κάνεις πως ακόμη και κατά τη διάρκεια της κατοχής ο πρωτογενής τομέας ήταν αυτός που έδινε ελπίδα και κάποια αισιοδοξία στους πολίτες που γνώριζαν πως η Ελλάδα, ακόμη και κατεχόμενη, στηριζόταν στον καπνό, τα σιτηρά, τις ελιές και τις σταφίδες. Αυτό βλέπει κανείς και στο χαρτονόμισμα των 5.000 δραχμών που κυκλοφόρησε το 1942...

«ΤΣΑΝΙΑ»: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

Τα «Τσάνια» είναι το κορυφαίο έθιμο του Παλαιοχωρίου Παγγαίου, οι ρίζες του οποίου χάνονται στους αιώνες και ο χαρακτήρας του είναι άκρως θρησκευτικός: η απόδοση τιμών στον προστάτη και θεραπευτή Προφήτη Ηλία. Η αναβίωση του είναι ιδιαίτερα πομπώδης και μεγαλοπρεπής. Πήρε το όνομά του από τα «Τσάνια», τα κουδούνια δηλαδή, που φέρουν στο λαιμό τους τα ζώα τα οποία μαζί με τους ανθρώπους συμμετέχουν στο έθιμο.

    Η τελετουργική αναπαράσταση της πομπής, με τα κουδούνια στο λαιμό των ζώων και τον στολισμό τους, δεν είναι κάτι τυχαίο. Έχει τις ρίζες της στις αρχαιοελληνικές παραδόσεις του Παγγαίου. Το κλειδί του συσχετισμού, σε αυτή την περίπτωση δίνει ο αρχαίος τραγωδός Ευριπίδης, στο έργο του «Ρήσος», που αναφέρεται στον ξακουστό βασιλιά.

    Ο Ρήσος ήταν ο πιο αγαπητός από τους ήρωες - ημίθεους των Θρακών του Παγγαίου, και ήταν βασιλιάς στην περιοχή την εποχή του Τρωϊκού Πολέμου, δηλαδή γύρω στον 12ο π.Χ. αιώνα.

    Ο Ρήσος λοιπόν, σύμφωνα με την ελληνική παράδοση, προσέτρεξε σε βοήθεια των Τρώων, φέρνοντας μαζί του τα κάτασπρα σαν χιόνι άλογά του, το κατασκευασμένο από χρυσό κι ασήμι άρμα του και τα, από τα ίδια υλικά φτιαγμένα, όπλα του.

    Οι Αχαιοί, αφού έμαθαν μυστικά του τρωικού στρατού από έναν κατάσκοπό τους τον Δόλωνα, την ίδια νύχτα της άφιξής του Ρήσου έστειλαν τον Διομήδη και τον Οδυσσέα και τον σκότωσαν, ενώ παράλληλα άρπαξαν και τα άλογά του.

    Για τους κατοίκους της περιοχής του Παγγαίου ο θρυλικός βασιλιάς έγινε Ήρωας - θεός, με πιο γνωστές ιδιότητες, αυτές του κυνηγού και του θεραπευτή.

    Ιδιαίτερη σημασία μάλιστα έχει η μαρτυρία του σοφιστή Φιλόστρατου του νεότερου, που πέρασε από τη Θράκη, τον 3ο αιώνα μ.Χ., και ο οποίος απόρησε με τις τιμές που ετύχαινε από τους Θράκες ο αφηρωισμένος πια Ρήσος, καθώς τιμώνταν σαν θεός των αλόγων, των στρατιωτών και σαν αλεξίκακος γιατρός γενικότερα.

Τα «Τσάνια» του Ρήσου…

    Επιστρέφοντας στη τραγωδία του Ευριπίδη που φέρει το όνομα του Ρήσου, σε δύο σημεία εντοπίζουμε μια περιγραφή που θυμίζει τα νεότερα «Τσάνια».

    Σε ένα σημείο αναφέρεται ότι τα άλογα των Θρακών του Παγγαίου είχαν κουδούνια στο λαιμό τους που προκαλούσαν τρόμο στους εχθρούς και πως ήταν στολισμένα και έφεραν στο μέτωπο μια χάλκινη εικόνα της Γοργούς που τους προστάτευε.

    Σε άλλο σημείο ο Χορός εξυμνεί την χρυσαρματωμένη λαμπρή κορμοστασιά του Ρήσου και εντυπωσιάζεται από τον θόρυβο που κάνουν τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων.

    Μοιάζουν σαφή τα κοινά στοιχεία, όπως είναι τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων του Ρήσου, και τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων στα «Τσάνια». Έχουμε τα στολισμένα άλογα του βασιλιά του Παγγαίου, που έχουν την εικόνα της Γοργούς στο μέτωπο για προστασία, και από την άλλη έχουμε τα στολισμένα άλογα στα «Τσάνια», που στο μέτωπό τους έχουν εικόνες Αγίων για προστασία.

    Με λίγα λόγια έχουμε την ίδια συνήθεια του στολίσματος των ζώων και της χρήσης κουδουνιών στο λαιμό τους από την πρώιμη αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μια παράδοση που διατηρείται αναλλοίωτη από τον 12ο π.Χ. αιώνα τουλάχιστον. Μια παράδοση που πιθανόν χρησιμοποιήθηκε για να τιμάται ο ήρωας Ρήσος, προστάτης του τόπου του, του Παγγαίου, προστάτης των αλόγων και θεραπευτής, μετά τον θάνατό του, και με την έλευση του Χριστιανισμού χρησιμοποιήθηκε για να τιμηθεί με την μεγαλοπρέπεια που του αρμόζει ένας άλλος προστάτης και ιατρός, ο Προφήτης Ηλίας.

    Στα «Τσάνια» λοιπόν οι Παλαιοχωρινοί εκπληρώνουν ένα τάμα. Με τη μορφή της μεγαλειώδους αυτής τιμητικής πομπής που διατηρήθηκε από την αρχαιότητα, κουβαλούν ξύλα από το καστανοδάσος για να ετοιμαστεί το «κουρμπάνι», δηλαδή προσφορές ζώων, τα οποία αφού ευλογούνται θυσιάζονται ως προσφορά στον Προφήτη Ηλία.

Καπνός 4

Ο καπνός στο Παλαιοχώρι Παγγαίου ήταν σημείο αναγνώρισης της καθημερινότητας, κάτι οικείο, από το οποίο ζούσαν οι περισσότερες οικογένειες του χωριού. Για να τονίσει την οικειότητα αυτή χρησιμοποιήθηκε και «επικοινωνιακά» ως λογότυπο του συνδυασμού «Η Αλλαγή» στις κοινοτικές εκλογές της 5ης Απριλίου 1959. Το φυτό του καπνού, ανθισμένο. Γνωστή εικόνα σε όλους…

Καπνός 3

Το Παλαιοχώρι Παγγαίου ήταν ξακουστό καπνοχώρι. Το έδαφός του ήταν ιδανικό για την καλλιέργεια του εθνικού προϊόντος. Μάλιστα για το λόγο αυτό και για την καλύτερη ανάπτυξη και καλλιέργεια του καπνού, αμέσως μέτρα τους Βαλκανικούς Πολέμους, το χωριό έγινε κάποιου είδους «ερευνητικός σταθμός» με πειραματικούς αγρούς για την παρατήρηση και τη βελτίωση της καλλιέργειας.

Αυτήν την εικόνα για το Παλαιοχώρι συναντά κανείς στο ξακουστό Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό του Ελευθερουδάκη, που κυκλοφόρησε το διάστημα 1927-1932. Στις εικόνες που συνοδεύουν το εκτενές λήμμα «ΚΑΠΝΟΣ» υπάρχει μια φωτογραφία ενός «πειραματικού αγρού» στο Παλαιοχώρι για την παρατήρηση της ανάπτυξης των φυτών καπνού, και μια κλασική φωτογραφία εποχής με ένα «ξηραντήριο μακεδονικού συστήματος» από το χωριό (με τος γνωστές λαμαρίνες).

Παλαιοχώρι, αρχές 20ου αιώνα… 

Καπνός 2

Γνωστές σκηνές της καθημερινότητας των καπνοπαραγωγών αποτυπώνονται και στη σειρά δύο γραμματοσήμων που κυκλοφόρησαν στις 19 Σεπτεμβρίου 1966 με αφορμή το 4ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Καπνού, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 19 και 20 Σεπτεμβρίου 1966. Ο καπνός ως εθνικό προϊόν στήριζε την ελληνική οικονομία αλλά και την ελληνική οικογένεια της υπαίθρου….

Τέτοια εποχή ο κάμπος έσφυζε από ζωή, μέρα και νύχτα. Πρόσωπα κουρασμένα αλλά και χαμογελαστά…

Καπνός 1

Το καλοκαίρι του 1955 εκδόθηκε μια σειρά γραμματοσήμων με θέμα τα εθνικά προϊόντα. Εξέχουσα θέση και μεγάλη αξία είχε το γραμματόσημο με θέμα τον καπνό.

Απασχολούσε χιλιάδες οικογένειες στα χωριά του Παγγαίου. Ήταν η κύρια καλλιέργεια και στο δικό μου χωριό, το Παλαιοχώρι, μέχρι πριν κάποια χρόνια, που δυστυχώς αποδυναμώθηκε λόγω διαφόρων παραγόντων...

Όλο το χωριό σχεδόν ζούσε απο τον καπνό σε ένα κύκλο ετήσιο, από τους "χασλαμάδες" και τον "σπαρτή", στα "σκαλίσματα" και στο "σπάσιμο", μέρες που είναι....

Καλαθάρες, καναβάτσα, σιρένια, βέργες, κιοντέδες, παστάλι, γύροι, δέματα.....με τα χέρια να κολλούν από την πίκρα... για όσους ξέρουν. Και μετά η περιβόητη "καπνοπούληση"...

Κύκλος ζωής αιώνων που έσβησε σχεδόν!

Ομιλία ΥΕΘΑ Νικόλαου Παναγιωτόπουλου, στο 14ο Συνέδριο της ΝΔ, στη θεματική ενότητα: «Ενδυνάμωση της διεθνούς εικόνας της Ελλάδας»

Ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης και Βουλευτής Καβάλας κ. Νικόλαος Παναγιωτόπουλος συμμετείχε στο 14ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας και απηύθυνε ομιλία στη θεματική ενότητα υπό τον τίτλο: «Ενδυνάμωση της διεθνούς εικόνας της Ελλάδας».

Ο κ. Παναγιωτόπουλος τόνισε τα εξής:

«Κυρίες και Κύριοι,

Φίλες και Φίλοι Σύνεδροι,

Πέντε λεπτά είναι ικανός χρόνος για να κάνω τον απολογισμό των τριών μηνών -ίσως- στο Υπουργείο, αλλά για τα τρία χρόνια, δεν ξέρω. Θα χρειαστώ λίγο την ανοχή σας, θα μιλήσω όμως για τρία χρόνια. Τρία χρόνια που περνάμε κυριολεκτικά ως Κυβέρνηση και ως χώρα μέσα από την καταιγίδα. Περνάμε όμως, με τις δυσκολίες. Τρία χρόνια κρίσεων που είναι παράλληλες, επάλληλες και αλλεπάλληλες, η μία μετά την άλλη. Δεν το περιμέναμε αυτό, καλούμαστε όμως να το διαχειριστούμε και νομίζω το έχουμε διαχειριστεί ως τώρα σε αρκετά ικανοποιητικό επίπεδο.

Στο τέλος του 2019 και στις αρχές του 2020 αντιμετωπίσαμε ίσως την πρώτη κρίση σε μία σειρά από αλλεπάλληλες κρίσεις. Στα σύνορα του Έβρου, αλλά και στα νησιά. Ήταν η πρώτη εκδηλωθείσα υβριδική απειλή. Οι υβριδικές απειλές, ξέρετε, δεν εκδηλώνονται με συμβατικό τρόπο. Δεν είναι πόλεμος με κανόνια και άρματα. Είναι μια προσπάθεια από μια ξένη δύναμη, έναν ξένο δρώντα, να αποσταθεροποιήσουν χώρες, κοινωνίες, προκειμένου να εκπληρώσουν τους δικούς τους στρατηγικούς αντικειμενικούς σκοπούς.

Αυτό συνιστούσε η εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών και των προσφυγικών ροών στον Έβρο. Όμως το αντιμετωπίσαμε. Και δεν έτυχε -για να εξηγούμεθα- αλλά πέτυχε. Γιατί από το Δεκέμβριο του 2019 υπό τις σαφέστατες οδηγίες του Πρωθυπουργού, η Ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, των Ενόπλων Δυνάμεων, του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και της Ελληνικής Αστυνομίας, είχε εκπονήσει το σχέδιο, εάν το σενάριο αυτό πραγματοποιούνταν, ελάμβανε χώρα, ώστε να προστατευθούν τα σύνορα με τον σωστό τρόπο. Όπως κι έγινε και καταδείχθηκε βέβαια, και ο ρόλος των γειτόνων μας σε αυτή τη μεθόδευση, αυτή την οργανωμένη εισβολή με όχημα δυστυχείς ανθρώπους, αλλά «εργαλείο» αυτούς τους ανθρώπους, προκειμένου να αποσταθεροποιηθεί η Ελλάδα ή να εξαναγκαστεί η Ευρώπη να παρέχει οικονομική βοήθεια για την αντιμετώπιση του προβλήματος που αναμφισβήτητα είναι και πρόβλημα των γειτόνων. Το αντιμετωπίσαμε όμως. Και μετά άρχισαν οι υπόλοιπες κρίσεις.

Η πανδημία δεν μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων γιατί σε αυτές τις συνθήκες έπρεπε οι Ένοπλες Δυνάμεις να παραμείνουν ικανές, λειτουργικές, αποτρεπτικές. Κλιματική κρίση, φυσικές καταστροφές κι εκεί είναι πολύτιμη η συμβολή των Ενόπλων Δυνάμεων. Κρίση στην Εφοδιαστική Αλυσίδα συνεπεία της πανδημίας, ενεργειακή κρίση συνεπεία όλων των υπολοίπων, αύξηση του κόστους ζωής, αύξηση των πάντων, ακρίβεια.

Και βέβαια, αυτή η μεγάλη γεωπολιτική καταιγίδα. Η γεωπολιτική αναταραχή η οποία δεν εκδηλώθηκε μόνο στις περιοχές που αν θέλετε ιστορικά ήταν πάντα περιοχές αστάθειας, για παράδειγμα η Μέση Ανατολή. Εκδηλώθηκε σε ευρωπαϊκό έδαφος. Και γι’ αυτούς που λένε ότι έχουν γίνει κι άλλοι πόλεμοι σε ευρωπαϊκό έδαφος, θυμίζω ότι αυτός ο πόλεμος είναι διαφορετικός γιατί μια χώρα εισέβαλε σε μια άλλη. Αλλάζει ποιοτικά, αν θέλετε, ο πόλεμος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ας το καταλάβουμε όλοι. Κι εκεί όμως πήραμε τη θέση που είναι η σωστή θέση, η δίκαια θέση. Και συνεχίζουμε.

Κοιτάξτε, η θωράκιση της χώρας ήταν εξ αρχής στρατηγικός στόχος αυτής της Κυβέρνησης και προσωπικός στόχος του Πρωθυπουργού.

Ο Πρωθυπουργός μας είπε πολύ ευθαρσώς, φέρτε μου σχέδιο για τον εξοπλισμό και εγώ θα σας εξασφαλίσω τα μέσα, κυρίως οικονομικά, για να το κάνετε, αλλά φέρτε μου σχέδιο πρώτα. Το σχέδιο τι σημαίνει; Βάζουμε προτεραιότητες αφού ακούσουμε και καταγράφουμε τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων, όπως τις εκπονούν τα Επιτελεία, δηλαδή οι καθ’ ύλην αρμόδιοι, δηλαδή η Στρατιωτική Ηγεσία. Το κοστολογούμε, το απλώνουμε στο χρόνο γιατί χρηματοδοτικά ασφαλώς κι είναι υψηλού κόστους και μετά καθόμαστε να το υλοποιούμε.

Είμαι περήφανος πραγματικά, είναι τιμή για εμένα που εδώ και τρία χρόνια με πάρα πολύ εντατικούς ρυθμούς, μαζί με την Πολιτική Ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, την Στρατιωτική Ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων με άξιους ανθρώπους αφιερωμένους, στοχοπροσηλωμένους, πατριώτες και εργατικούς υλοποιούμε αυτό το σχέδιο, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του Πρωθυπουργού.

Σαφώς κι έχει μεγάλο, τεράστιο οικονομικό κόστος, έχει όμως και ανυπολόγιστο εθνικό όφελος και πρέπει να γίνει. Γιατί η ασφάλεια, ξέρετε, χωρίς ισχυρές και αποτρεπτικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν νοείται. Κι αν υπάρχει ασφάλεια, υπάρχει και η δυνατότητα θετικής οικονομικής προοπτικής, υπάρχει η δυνατότητα ανάπτυξης, υπάρχει η δυνατότητα επενδύσεων. Πρώτα όμως πρέπει να υπάρχει ασφάλεια και αίσθημα ασφάλειας.

Τι κάναμε; Κινηθήκαμε σε δύο άξονες:

Ο πρώτος άξονας ήταν η θωράκιση της χώρας μέσω δύο υποαξόνων. Πρώτος υποάξονας είναι η ενίσχυση και αναβάθμιση των συμμαχιών της χώρας, όχι μόνο στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του ΝΑΤΟ (στρατόπεδα στα οποία ανήκουμε και ευτυχώς από δεκαετίες), αλλά και με πολλές άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής που λίγο – πολύ έχουν τις ίδιες απόψεις με εμάς για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής. Όπως οι Αίγυπτος, Ισραήλ, Αραβικές Χώρες, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Σαφώς και η εξωτερική πολιτική και η διπλωματία είναι κατ’ αρχήν αρμοδιότητα του Πρωθυπουργού και φυσικά του καθ’ ύλην αρμοδίου Υπουργού Εξωτερικών. Όμως εδώ και το Υπουργείο Άμυνας έπαιξε το ρόλο του μέσω της αμυντικής διπλωματίας. Η αμυντική διπλωματία είχε να κάνει συμφωνίες με καθαρά αμυντικό περιεχόμενο.

Αν δείτε τη συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας με τις ΗΠΑ που θα έρθει προς Ψήφιση στη Βουλή αυτήν την εβδομάδα, είναι συμφωνία με κυρίως αμυντικό περιεχόμενο. Έτσι όμως αναβαθμίζονται οι διμερείς σχέσεις. Έτσι λέγεται το λεγόμενο «δέσιμο». Έτσι γίνεται η προσέγγιση και έτσι δημιουργείται μία κοινωνία συμφέροντος, είτε ανάμεσα σε δύο μέρη, είτε στη βάση πολυμερών σχημάτων (τριπλών, τετραπλών, κτλ) η οποία τελικά θωρακίζει με το δικό της τρόπο τη χώρα. Γιατί είναι γεγονός ότι η χώρα, η ηγεσία της χώρας, ο Πρωθυπουργός αλλά στο μέτρο που μας αναλογεί και εμείς οι αρμόδιοι Υπουργοί ακουγόμαστε πλέον από τους Συμμάχους. Μας υπολογίζουν, μας μετρούν, ζητούν την άποψή μας, επιζητούν τη συνεργασία μας. Κάτι το οποίο επιτρέψτε μου να πω τα τελευταία δύο – τρία χρόνια ισχύει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι στο παρελθόν της αναξιοπιστίας και πολλές φορές της αμφίσημης στάσης σε πάρα πολλά ζητήματα. Οι καθαρές θέσεις δημιουργούν και την καθαρή αντιμετώπιση από τους Συμμάχους. Ένας υποάξονας αυτός, λοιπόν, αμυντική διπλωματία, οικοδόμηση και ενίσχυση και αναβάθμιση συμμαχιών.

Ο δεύτερος ήταν θα έλεγα αυτός που πήρε και κατά μεγαλύτερο βαθμό τα φώτα της δημοσιότητας κι είχε και το μεγαλύτερο αντίκτυπο στην κοινή γνώμη. Η ενίσχυση της σημαντικής, της συνολικής αποτρεπτικής ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων μέσα από τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα. Δεν ήταν μόνο τα καινούργια αεροσκάφη, τα καινούργια πλοία. Έχει να κάνει αυτό και με τη συντήρηση και αναβάθμιση των υπαρχόντων συστημάτων που έχει η χώρα και που είχαν απαξιωθεί πλήρως. Γι’ αυτό και "βγαίνω από τα ρούχα μου" όταν μας ασκούν κριτική αυτοί που τόσα χρόνια δεν βάλανε ούτε μία βίδα για τα συστήματα των Ενόπλων Δυνάμεων που ήδη διαθέταμε.

Δεν αγόρασαν ούτε μία βίδα έτσι για ξεκάρφωμα! Και μας ασκούν τώρα κριτική ότι καθυστερούμε ή δεν κάνουμε το ένα σωστά ή το άλλο ενώ είχαν τις δυνατότητες, γιατί πάντα υπήρχε Προϋπολογισμός αφιερωμένος στην εξοπλιστική ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, δεν λέω. Αλλά αν γινόταν σωστή προτεραιοποιημένη, κοστολογημένη χρήση, σχεδιασμός αυτού του Προϋπολογισμού θα είχε και αποτελέσματα. Δεν είχε.

Ναι, όντως, αντιμετωπίζουμε πρόβλημα με το στόλο των μεταγωγικών αεροσκαφών, αλλά τόσα χρόνια, ξέρετε, δεν είχε περάσει από τη Βουλή σύμβαση που εξασφάλιζε την απρόσκοπτη ροή ανταλλακτικών για τα μεταγωγικά μας. Τώρα τουλάχιστον υπάρχει γιατί τη φέραμε και την ψηφίσαμε. Άρα, υπάρχει προοπτική να αρχίσουν να εξοπλίζονται και σιγά - σιγά να προστίθενται στις διαθεσιμότητες με ανταλλακτικά κι επομένως πλήρως επιχειρησιακά και λειτουργικά όλα τα μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων.

Έγιναν πολλά αυτά τα τρία χρόνια κι έγιναν και πράγματα ασυνήθιστα. Το ό,τι τα αεροσκάφη "Rafale" ήρθαν μέσα σε ένα χρόνο από τη στιγμή που ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις και συμφωνήσαμε. Ήρθαν, παραδόθηκαν και αποτελούν τώρα λειτουργικό κομμάτι της συνολικής ισχύος του στόλου αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας. Ήταν κατά κάποιο τρόπο πολύ ασυνήθιστο. Ακόμα και οι Γάλλοι όταν υπογράφαμε δεν το πίστευαν. Έγινε όμως αυτό, γιατί δούλεψαν άνθρωποι πολύ εντατικά, χωρίς να υπολογίζουν τίποτα άλλο παρά το έργο που έπρεπε να επιτελεστεί.

Ο Πρωθυπουργός έδωσε την κατεύθυνση. Ο Πρωθυπουργός έκανε το σχέδιο, «Σχέδιο Μητσοτάκη» είναι το σχέδιο ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων, μην το ξεχνάμε αυτό! Εμείς απλά έπρεπε να πάμε να το υλοποιήσουμε. Και το κάναμε γιατί δουλέψαμε όλοι. Δούλεψαν οι Στρατιωτικοί, δούλεψε η Πολιτική Ηγεσία, δούλεψαν οι υπηρεσίες και φυσικά δούλεψε και η άλλη πλευρά. Αν δεν βοηθούσαν, αν δεν είχαν καλή διάθεση οι Γάλλοι να μας βοηθήσουν, δεν θα πιάναμε αυτούς τους ασυνείδητους πραγματικά χρόνους για την παραλαβή τελικά. Κι έρχονται άλλα έξι μέχρι το τέλος του έτους, αυτού του συγκεκριμένου τύπου αεροσκαφών που ενόχλησαν πάρα πολύ τους γείτονές μας επειδή ακριβώς ανατρέπουν τους συσχετισμούς ισχύος, τουλάχιστον στον αέρα, όσον αφορά τις δύο χώρες.

Δεν εφησυχάζουμε, παραμένουμε σε εγρήγορση. Εγρήγορση έναντι πάντων. Κι εγώ προσωπικά δεν δηλώνω καθόλου ικανοποιημένος ότι φτάσαμε σε ένα σημείο και πήραμε, παραλάβαμε, συμφωνήσαμε, διαπραγματευτήκαμε την πρόσκτηση εξοπλιστικών συστημάτων τεχνολογίας αιχμής γιατί έχουμε κι άλλα να κάνουμε. Έχουμε πολλά άλλα να κάνουμε, σύμφωνα με το σχέδιο που εκπονήσαμε. Και φυσικά, η δουλειά θα συνεχιστεί χωρίς καμία περίσπαση.

Είναι για μένα τιμή και υπερηφάνεια που ηγούμαι, αυτή την δύσκολη εποχή, του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και των Ενόπλων Δυνάμεων. Μεγάλη τιμή και υπερηφάνεια!

Όμως, ξέρετε, ο κόσμος δεν προχωρά όταν εξαιρετικοί άνθρωποι ανταποκρίνονται σε περίπου συνηθισμένες συνθήκες. Ο κόσμος πάει μπροστά όταν συμβαίνει το αντίστροφο: όταν συνηθισμένοι άνθρωποι ανταποκρίνονται σε ασυνήθιστες συνθήκες. Αυτό κάνει εδώ και τρία χρόνια αυτή η παράταξη που ηγείται αυτής της χώρας, μέσα από την Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Και να σας πω και κάτι άλλο, για να κλείσω. Όταν στην μακρά ιστορική της διαδρομή, ιδίως στους νεώτερους χρόνους, η χώρα κατήγαγε μεγάλους θριάμβους αλλά έχει υποστεί και μεγάλες καταστροφές.

Την εποχή που η Ελλάδα κατήγαγε τους μεγάλους θριάμβους της, πάντα συνέτρεχαν μαζί τρεις προϋποθέσεις:

Η πρώτη προϋπόθεση ήταν να έχει ισχυρή ηγεσία στο τιμόνι.

Η δεύτερη, διόλου αμελητέα, ήταν να έχει ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις.

Και η τρίτη, θα έλεγα η πιο σημαντική από όλες, είναι να διαθέτει ισχυρό εθνικό, λαϊκό, συλλογικό φρόνημα.

Όταν συνέτρεχαν αυτές οι τρεις προϋποθέσεις, η Ελλάδα πήγαινε πολύ μπροστά. Σημείωνε νίκες. Προχωρούσε. Όταν δεν συνέτρεχαν ένα από τα τρία ή και τα τρία μαζί, υποχωρούσε. Υφίστατο ήττες μεγάλες.

Θεωρώ ότι σήμερα η Ελλάδα διαθέτει ισχυρή ηγεσία, αποφασισμένη ηγεσία. Ηγεσία που εισακούγεται.

Θεωρώ ότι γίνεται μεγάλη προσπάθεια που καταγράφεται με απτά αποτελέσματα. Διαθέτει και ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις.

Και θεωρώ ότι αν εργαστούμε όλοι για να συντρέξει και η τρίτη προϋπόθεση, ένα ισχυρό εθνικό φρόνημα, τότε μπορούμε να πάμε πιο καλύτερα από ό,τι το φανταζόμαστε, μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες.

Στα εκατό χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή, για την οποία δεν μιλάμε και πάρα πολύ, αρκεί να σκεφτόμαστε και να συζητάμε το εξής: Ότι δεν χάσαμε επειδή μας πούλησαν οι άλλοι. Χάσαμε επειδή βγάλαμε τον κακό μας εαυτό στην πιο κρίσιμη στιγμή. Να μην βγάζουμε, λοιπόν, τον κακό μας εαυτό. Και δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα και κανέναν ως χώρα, ως λαός, ως Έθνος, ως Πατρίδα. Αυτό να θυμόμαστε.

Και η δύναμη που μπορεί να βγάλει περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη διαθέτοντας την ισχυρή Ηγεσία και το όραμα και το σχέδιο, τον καλό εαυτό των Ελλήνων, τον καλό εαυτό της Πατρίδας, είναι να μην το ξεχνάμε: η Νέα Δημοκρατία. Στηρίξτε τη Νέα Δημοκρατία.

Στα δύσκολα είμαστε δυνατοί. Έτσι λέω όταν έχω την τιμή να απευθύνομαι πάντα στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων. Στα δύσκολα δυνατοί πάντα και στα πιο δύσκολα ακόμα πιο δυνατοί.

Να είστε καλά και να στηρίζετε την παράταξη που πάντα ήταν η παράταξη της Πατρίδας και των Εθνικών μας θεμάτων και των Εθνικών μας Δικαίων.

Σας ευχαριστώ».