Πίστυρος: Ένα σπουδαίο μεταλλευτικό κέντρο στην αρχαία Μακεδονία

Η Πίστυρος ιδρύθηκε από Θάσιους τον 7ο π.Χ. αιώνα στα όρια Καβάλας-Ξάνθης και οι τεχνίτες της επεξεργάζονταν άργυρο, χαλκό, σίδηρο και χρυσό.

Μια μικρή αρχαία πόλη σε ένα κομβικό σημείο στη Μακεδονία, με πλούσια αποθέματα σε άργυρο, χαλκό, σίδηρο και χρυσό, από τα γειτονικά μεταλλεία της Λεκάνης στο Παγγαίο, ήταν το κέντρο προμήθειας σε μετάλλευμα για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο.

Η Πίστυρος έφερε ισχυρή οχύρωση, ένα εντυπωσιακό ιερό και η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως πλήθος ευρημάτων που μαρτυρούν την σύντομη, αλλά ενδιαφέρουσα ιστορία της.

Ο αρχαιολογικός χώρος της Πιστύρου βρίσκεται δίπλα στην παλαιά οδική αρτηρία Καβάλας-Ξάνθης, σε απόσταση 18 χλμ. ανατολικά της Καβάλας, έξω από το χωριό Ποντολίβαδο. Η επιλογή της θέσης για την ίδρυση και την άνθηση της πόλης δεν ήταν τυχαία, καθώς σε κοντινή απόσταση υπήρχε μια λίμνη με υφάλμυρο νερό και άφθονα ψάρια.

Μαρτυρείται από τον Ηρόδοτο, ο οποίος την αναφέρει δύο φορές ως «πόλι ἑλληνὶδα παραθαλασσία και ἡπειρώτιδα», γεγονός που προδίδει ένα αστικό κέντρο με ελληνικούς θεσμούς.

Οι πρώτες συστηματικές ανασκαφές έγιναν τη δεκαετία του 1970 για τη διάνοιξη καναλιού στον Νέστο, εδώ και 8 χρόνια όμως ο αρχαιολογικός χώρος ανασκάπτεται συστηματικά υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου και Επίτιμου Διευθυντή του υπουργείου Πολιτισμού, Στρατή Παπαδόπουλου.

Η Πίστυρος ήταν μια μικρή πόλη που ιδρύθηκε από τους Θάσιους τον 7ο π.Χ. αιώνα και κατά το β΄ μισό του 6ου αιώνα π.Χ. οι Θάσιοι ανέπτυξαν έντονη εμπορική δραστηριότητα, όπως αποκαλύπτουν τα νομίσματα, η άφθονη εισηγμένη θασιακή κεραμική και το εντυπωσιακό τείχος από θασιακής προέλευσης μαρμαροπλίνθους, αλλά και μια εγχάρακτη επιγραφή στην εσωτερική όψη της βόρειας εισόδου, που αναγράφει το εθνικό «ΘΑCΙΩΝ».

Η λειτουργία της ως μεταλλευτικό κέντρο αποδεικνύεται από την εύρεση θραυσμάτων από το εσωτερικό τοίχωμα μεταλλευτικής καμίνου -εύρημα σπάνιο για τα αρχαιολογικά δεδομένα-, από την μεγάλη ποσότητα μεταλλεύματος, αλλά και από την ύπαρξη ισχυρής οχύρωσης. Σύμφωνα με τον κ. Παπαδόπουλο, οι μεγάλες ποσότητες αρχαιομεταλλουργικών κατάλοιπων τόσο εντός όσο και εκτός των τειχών, όπως και η μελέτη των σκωριών, δείχνουν κατεργασία μετάλλου για προσπορισμό και συγκεκριμένα χαλκού, αργύρου, σιδήρου, πιθανόν και χρυσού.

Αν και δεν υπάρχουν τεκμήρια για τα αντικείμενα που κατασκευάζονταν, εκτιμάται ότι αυτά ήταν όπλα, εργαλεία, κοσμήματα, αλλά και νομίσματα. Δεν αποκλείεται πάντως το εμπόριο να αφορούσε σε πρώτη ύλη, σε επεξεργασμένο δηλαδή μετάλλευμα.

Παρότι ήταν μια πόλη μικρή σε έκταση, μόλις 10 στρεμμάτων, η Πίστυρος ήταν ένα σπουδαίο μεταλλευτικό και εμπορικό κέντρο της αρχαιότητας και με σύγχρονους όρους θα έλεγε κανείς πως ήταν ένα «χρηματιστηριακό κέντρο» της αρχαίας Μακεδονίας.

Τη σπουδαιότητά της μαρτυρά το μνημειακό τείχος, το οποίο προστάτευε τον...θησαυρό που υπήρχε στο εσωτερικό του, το άφθονο δηλαδή και ακριβό μετάλλευμα.

Η ανασκαφή, που για φέτος ολοκληρώθηκε πριν από λίγες μέρες με τη συμμετοχή και φοιτητών από τα πανεπιστήμια Πάτρας και Ιωαννίνων, αποκάλυψε το σύνολο του τειχίσματος με τους πύργους και μία μοναδική αμαξιτή πύλη στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης, με δίφυλλες θύρες και παραστάδες (πλαϊνοί δοκοί) μεγάλων διαστάσεων. Μια δεύτερη πύλη εντοπίστηκε στο βορειοανατολικό άκρο της οχύρωσης και εξυπηρετούσε την πρόσβαση στη βασική οδική αρτηρία της πόλης.

Άφθονα παράγωγα επεξεργασίας μεταλλευμάτων οδηγούν στο συμπέρασμα πως υπήρχε εργαστήριο μεταλλουργίας. Επιπλέον σε μία από τις δύο ορθογώνιες δεξαμενές που βρέθηκαν, καταλήγει ένας σωλήνας μολύβδου, που μετέφερε υγρό σε αγγείο, μάλλον αμφορέα και θεωρείται πιθανή η ταυτότητα του χώρου ως οινοποιείο με δωμάτια μεταφοράς και πλυσίματος του καρπού, ληνούς και υπολήνια.

Ανασκάφτηκε επίσης ένα μεγάλο κτηριακό συγκρότημα, στην αυλή του οποίου εντοπίστηκαν κατασκευές που φαίνεται να σχετίζονται με τις μεταλλουργικές δραστηριότητες των ενοίκων του, αλλά και ένα μονόχωρο τετράγωνο κτήριο με κτιστά έδρανα στο εσωτερικό του που δεν αποκλείεται να είχε δημόσιο χαρακτήρα, -ίσως ένα μικρό Βουλευτήριο κατ' αντιστοιχία της αποκαλούμενης έδρα των πολιταρχών στην αγορά της Πέλλας-, αλλά και οικίες.

Στα δυτικά μιας πλατείας εντοπίστηκε το ιερό της Πιστύρου. Η έρευνα αποκάλυψε μικρό δίχωρο ναό που ακολουθεί την παράδοση των ναών των Κυκλάδων και της Θάσου, με τονισμένο τον κατά πλάτος άξονά του. Από τα ευρήματα στον σηκό ξεχωρίζουν ένα μεγάλο τριβείο εν είδη ‘τράπεζας προσφορών’, αγγείο για σπονδές εν είδει ‘ιερού βόθρου’, γυναικεία ειδώλια που απεικονίζουν πιθανόν την Αφροδίτη και η πήλινη εστία, διηρημένη σε 4 τμήματα που διακοσμούνται με έλικες.

Σε απόσταση 5 μέτρων βόρεια του ναού εντοπίστηκε τετράγωνος κτιστός βωμός και μεταξύ ναού και βωμού αναπτύσσεται λιθόστρωτη αυλή για τις συναθροίσεις.

Μεγάλα δωμάτια στα ανατολικά και στα δυτικά του βωμού έδωσαν σημαντικό αριθμό αγνύθων (υφαντικά βάρη), κάτι που είναι σύνηθες στη Μακεδονία σε ιερά γυναικείων θεοτήτων, όπως η Αθηνά, η Αφροδίτη, η Άρτεμις και η Μητέρα των Θεών. Έτσι υποστηρίζεται η άποψη πως στο ιερό της Πιστύρου υπήρχε έντονη υφαντική παραγωγή στην υπηρεσία της θεότητας που λατρεύονταν.

Ένας αύλειος χώρος με βάθρα στηλών και αναθήματα ανασκάφτηκε στα ανατολικά του ναού. Το σημαντικότερο εύρημα της περιοχής αυτής είναι η επιγραφή που μαρτυρεί την λατρεία του Διός Σωτήρος και του Βασιλέως Φιλίππου. Η επιγραφή χρονολογείται στα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ., και αφορά πιθανότατα τον Φίλιππο Β'. Στον κεντρικό τομέα της πόλης βρέθηκε εργαστήριο αγγειοπλαστικής που χρονολογήθηκε στον 3ο π.Χ. αιώνα και παρόμοιό του έχει ανασκάψει επίσης ο κ. Παπαδόπουλος στα Λιμενάρια της Θάσου.

Η συστηματική ανασκαφή στην αρχαία Πίστυρο απέδωσε σημαντικά κινητά ευρήματα που χρονολογούνται από το τέλος του 7ου ως τον 1ο αιώνα π.Χ.: άφθονη εισαγόμενη και τοπική κεραμική, μεγάλο αριθμό ενσφράγιστων κεράμων και αμφορέων, πολλά τέχνεργα υφαντικής, ειδώλια, νομίσματα, εργαλεία και κοσμήματα. Πλήθος αγγείων φαίνεται πως έχουν εισαχθεί από τη Θάσο, τις Κυκλάδες, από τα παράλια της Μικράς Ασίας και την Αττική.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επιγραφές που έχουν χαραχθεί στο μέτωπο των αρχαϊκών δόμων, σε παριανό αλφάβητο, σε αρκετές περιπτώσεις, «ἐπὶ τὰ λαιά» (προς τα αριστερά). Χαράσσονται τα πρώτα τρία ή τέσσερα γράμματα ονομάτων, όπως συμβαίνει και στην οχύρωση της Θάσου, όπου έχουν αποδοθεί σε λατόμους και ιδιοκτήτες λατομείων. Στην Πίστυρο οι οι επιγραφές είναι αρκετές δεκάδες και μεταξύ τους επαναλαμβάνονται συχνά τα ονόματα Επιγ(ένης), Γλαυ(κος) και Μιμ(ος).

Η πόλη ήταν σε πλήρη ανάπτυξη από τον 7ο π.Χ. αιώνα μέχρι το τέλος του 2ου π.Χ. αιώνα και είναι άγνωστο ακόμη πότε, πώς και γιατί οι κάτοικοί της την εγκατέλειψαν. Αν και υπάρχουν ενδείξεις για σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή, θεωρείται πολύ πιθανόν να έπαψε να κατοικείται για λόγους οικονομικούς. Δεν αποκλείεται δηλαδή ένα άλλο μεταλλευτικό κέντρο να εμφανίστηκε στην ίδια περιοχή και να πήρε αυτό το σκυτάλη της παραγωγής και εμπορίας.

* Οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν από τον αρχαιολόγο-διευθυντή της ανασκαφής, Επίτιμο Διευθυντή του υπουργείου Πολιτισμού, Στρατή Παπαδόπουλο.

(Πηγές: Ανασκαφή, Μ. Ριτζαλέου,Voria)

Οι αρχαιότητες του Μετρό Θεσσαλονίκης «στις ράγες»

 

Ως σύγχρονος μουσειακός χώρος, έκθεσης και αποθήκευσης, θα λειτουργήσει το κτήριο στη διασταύρωση των τροχιογραμμών (crossover) στον Σταθμό «Σιντριβάνι» για τις αποσπασμένες αρχαιότητες και τα κινητά ευρήματα των ανασκαφών του Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης. Το νέο μουσείο θα έχει ως κύριο άξονα αφήγησης την πολεοδομική εξέλιξη της πόλης, κατά μήκος της κεντρικής αρτηρίας της. Το Μουσείο θα φιλοξενήσει και θα αναδείξει μέρος των κινητών ευρημάτων και τις αποσπασμένες αρχαιότητες, που αποκαλύφθηκαν κατά την κατασκευή του Μετρό, και χωροθετείται εντός της Πανεπιστημιούπολης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, νότια της κεντρικής βιβλιοθήκης. Οι πολυετείς ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου κατασκευής του Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου, στη Θεσσαλονίκη, έφεραν στο φως περίπου 300.000 κινητά ευρήματα και απέδωσαν έναν μεγάλο αριθμό αποσπασμένων αρχαιοτήτων.​

Όπως δήλωσε η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη «Οι αποσπασμένες και προσωρινά αποθηκευμένες αρχαιότητες αποτελούν σπάνιο υλικό, που συνιστούν τεκμήρια της ιστορικής εξέλιξης της Θεσσαλονίκης, καθώς προσφέρουν τη δυνατότητα προσέγγισής της, μέσα από τις υποδομές της αρχαίας πόλης, τα δημόσια δίκτυα, την τεχνολογία των κατασκευών και την οικοδομική της ιστορία. Επιπλέον, πρόκειται για αρχαίες κατασκευές, μεγάλης κλίμακας, που λόγω των διαστάσεών τους δεν είναι δυνατόν να φιλοξενηθούν σε συμβατικό κτήριο. Το ορθογώνιο υπόγειο κτίσμα στη διασταύρωση των τροχιογραμμών (crossover) στο Σταθμό «Σιντριβάνι», που παραπέμπει σε ανασκαφική τομή και διαθέτει στατική επάρκεια σε μεγάλα φορτία, αποτελεί τον ιδανικό χώρο για την απόθεση και ανάδειξή τους. Το Μουσείο στο κτήριο του Crossover θα λειτουργεί αυτόνομα και, συγχρόνως, παράλληλα με το Μουσείο του Μετρό, που ήδη διαμορφώνεται για να λειτουργήσει, εντός του διατηρητέου κτηρίου στρατωνισμού, στο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά. Τα ευρήματα που θα φιλοξενηθούν σε αυτά τα δύο μουσεία αφηγούνται και αναδεικνύουν την πολεοδομική εξέλιξη στο παλίμψηστο της Θεσσαλονίκης».

Το Μουσείο, στο Σταθμό «Συντριβάνι», θα αναπτυχθεί σε τέσσερα επίπεδα συνολικής επιφάνειας 6.370 τ.μ. Για την εξυπηρέτηση της μουσειακής χρήσης, αλλά και για την σύνδεση του κτηρίου με την πόλη δημιουργούνται υπέργειοι χώροι. Τα επίπεδα -1 και -2 θα λειτουργήσουν, κυρίως, ως εκθεσιακοί χώροι για τις αρχαιότητες, που αποσπάστηκαν από τις ανασκαφές. Εξέχουσα θέση μεταξύ αυτών κατέχει το τμήμα του decumanus maximus, που προέρχεται από την ανασκαφή του σταθμού «Αγία Σοφία». Αρχικά το τμήμα αυτό της οδού είχε σχεδιαστεί να επανατοποθετηθεί στον ίδιο τον σταθμό. Όμως, τροποποιήσεις που έγιναν στον σταθμό αυτό το 2017, κατέστησαν αδύνατη την εκεί επαναφορά του. Στο επίπεδο -3 θα εγκατασταθούν μουσειακές αποθήκες για τα κινητά ευρήματα των ανασκαφών, τμήμα των οποίων θα είναι προσβάσιμο στο κοινό. Στο ίδιο επίπεδο προβλέπεται και η εγκατάσταση όλων των απαραίτητων συνοδευτικών λειτουργιών.

Με απόλυτη συνέπεια τηρείται το χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των μελετών επανατοποθέτησης των προσωρινά αποσπασθεισών αρχαιοτήτων στο Μετρό Θεσσαλονίκης, όπως είχε ανακοινωθεί από την Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη, στη Θεσσαλονίκη τον παρελθόντα Σεπτέμβριο.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, εντός του διμήνου Οκτωβρίου-Νοεμβρίου 2022 θα έχουν ολοκληρωθεί και θα έχουν εξεταστεί από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο οι μελέτες επανατοποθέτησης των προσωρινά αποσπασθέντων ευρημάτων σε συνδυασμό με τις μελέτες συντήρησης και ανάδειξής τους. Ήδη το ΚΑΣ γνωμοδότησε ομοφώνως θετικά για την μελέτη επαναφοράς του κρηναίου οικοδομήματος, που είχε αποσπασθεί το 2017, στη βόρεια είσοδο του σταθμού «Αγία Σοφία», ανατολικά της μαρμαρόστρωτης πλατείας. Η επανατοποθέτηση του μνημείου προβλέπεται να ολοκληρωθεί εντός του τρέχοντος έτους. Προ μερικών εβδομάδων ολοκληρώθηκε η επαναφορά της μαρμαρόστρωτης πλατείας, του στυλοβάτη και των κιόνων. Το μνημειακό σύνολο αποτελεί το πλέον επιβλητικό και πολυτελές αρχιτεκτόνημα του είδους, που έχει αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα στην Θεσσαλονίκη, όχι μόνον ως προς τις διαστάσεις του αλλά και ως προς την κατάσταση διατήρησής του. Οι αρχαιότητες που αποκαλύφθηκαν κατά την διάρκεια των εργασιών κατασκευής του Μετρό στον σταθμό «Αγία Σοφία» είναι ισάξιας, αν όχι μεγαλύτερης, επιστημονικής σημασίας απ΄ ότι οι αρχαιότητες του σταθμού «Βενιζέλου».

Η ανοικοδόμηση του κρηναίου τοποθετείται στα χρόνια των διαδόχων του Κωνσταντίνου Α΄, στο ίδιο πολεοδομικό πρόγραμμα, με τον μαρμαρόστρωτο δρόμο. Το πιόσχημο νυμφαίο ανήκει στον τύπο με θεατρική πρόσοψη (scaenae frons) και ανοικοδομήθηκε σε επαφή με τη βόρεια οικοδομική γραμμή του decumanus maximus καταργώντας τμήμα του πεζοδρομίου και της βόρειας στοάς του δρόμου. Στην αρχική του μορφή ήταν ευθύγραμμο. Αργότερα προστέθηκαν τα πλαϊνά σκέλη. Τη λειτουργία του νυμφαίου εξυπηρετούσαν υδρευτικές υποδομές, δεξαμενή τροφοδοσίας καθώς και ένα πολύπλοκο και πυκνό δίκτυο αγωγών, υδροδοτικών και αποχετευτικών, που κατασκευάστηκαν πάνω στα ερείπια αστικών επαύλεων του 3ου-4ου αιώνα. Το μνημείο εμφανίζει συνεχείς μετασκευές, καθ' όλη τη διάρκεια του 5ου και του 6ου αιώνα. Στην οικοδομική φάση, που προστέθηκαν τα κάθετα πλευρικά σκέλη, διαμορφώθηκε, στην κύρια όψη του, μία ορθογώνια ανοικτή δεξαμενή, στο επίπεδο του δρόμου. Σε επόμενη φάση, διαμορφώθηκε πιόσχημος αναβαθμός, με χαμηλή ανοιχτή δεξαμενή και μαρμάρινες λεκανίδες, οι οποίες στηρίζονται σε ολόγλυφες λεοντοκεφαλές. Οι κάθετες επιφάνειες καλύπτονται είτε με ανάγλυφες μαρμάρινες πλάκες, είτε με ακόσμητες πλάκες μαρμάρου. Η κρήνη συνέχισε να λειτουργεί μέχρι τους σεισμούς του 7ου αιώνα, οπότε και ανακατασκευάζεται ως μικρή δεξαμενή, πάνω στο δυτικό σκέλος του αρχικού κτίσματος, με την επαναχρησιμοποίηση παλαιότερων μαρμάρινων μελών από το ίδιο το μνημείο.

(Δελτίο Τύπου ΥΠΠΟΑ)

Aνοικτή πρόσκληση για υποβολή εργασιών στο 3º Συνέδριο Τοπικής Ιστορίας Παγγαίου

Ο Δήμος Παγγαίου και η Ιερά Μητρόπολη Ελευθερουπόλεως με ιδιαίτερη χαρά προσκαλούν όλους τους ενδιαφερόμενους να συμμετάσχουν παρουσιάζοντας ανακοινώσεις στο 3ο Συνέδριο Τοπικής Ιστορίας Παγγαίου, που θα πραγματοποιηθεί την άνοιξη του 2023 στην Ελευθερούπολη Παγγαίου. Συγκεκριμένα δίνεται η δυνατότητα σε όλους τους ενδιαφερόμενους που ασχολούνται με την αρχαιολογική, ιστορική και λαογραφική έρευνα σε όλες τις μορφές τους, να παρουσιάσουν πρωτότυπες εργασίες, οι οποίες δεν έχουν δημοσιευθεί μέχρι τώρα, ούτε έχουν ανακοινωθεί από το βήμα άλλου συνεδρίου ή εκδήλωσης. Οι εργασίες θα πρέπει να αφορούν την ευρύτερη περιοχή του Παγγαίου όρους, αλλά και του Συμβόλου όρους.

Οι περιλήψεις των εργασιών πρέπει να αποσταλούν ηλεκτρονικά στη διεύθυνση topiki-istoria@dimospaggaiou.gr μέχρι τις 10 Ιανουαρίου 2023 σε ένα αρχείο το όνομα του οποίου θα περιλαμβάνει το όνομα του συγγραφέα και 2-3 λέξεις από τον τίτλο (π.χ. «Παπαδόπουλος-Ιστορία του Παγγαίου.doc»). Οι περιλήψεις που θα υποβληθούν μετά από την παραπάνω ημερομηνία δεν θα γίνονται δεκτές. 

Όλες οι εργασίες θα κριθούν από την Επιστημονική Επιτροπή του Συνεδρίου και οι συγγραφείς θα ενημερωθούν μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2023 για την αποδοχή ή μη της εργασίας τους και για τυχόν αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο κείμενο. Κατά την υποβολή της περίληψης οι συγγραφείς θα πρέπει να αναφέρουν και την ιδιότητά τους και παράλληλα να επισυνάψουν ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα. Η παρουσίαση – φιλοξενία μιας εργασίας στο Συνέδριο θα γίνεται προφορικά, από το βήμα του Συνεδρίου. 

Η διάρκεια των ανακοινώσεων θα είναι 15 λεπτά, και πάντα ανάλογα με τις απαιτήσεις του προγράμματος.

Οδηγίες για την περίληψη

Η περίληψη πρέπει να υποβληθεί ηλεκτρονικά σε αρχείο Microsoft Word, γραμματοσειρά «Times New Roman», μέγεθος γραμματικών στοιχείων 12, διάκενο 1,5 γραμμή, περιθώρια 3,5 εκατοστών από όλες τις πλευρές, πλήρη στοίχιση του κειμένου και με εσοχή στις παραγράφους.

Η περίληψη δεν πρέπει να ξεπερνά τις 300 λέξεις. Στον αριθμό των λέξεων δεν περιλαμβάνονται ο τίτλος της εργασίας και τα στοιχεία των συγγραφέων.

Στην πρώτη σειρά γράφεται ο τίτλος με έντονα πεζά γράμματα και στη δεύτερη το όνομα ή τα ονόματα των συγγραφέων με πεζά γράμματα. Αν οι συγγραφείς είναι περισσότεροι του ενός (όλοι πρέπει να έχουν ουσιαστική συμμετοχή σε κάποιο ή κάποια στάδια της εργασίας), υπογραμμίζεται το όνομα αυτού που θα ανακοινώσει την εργασία. Δύο σειρές παρακάτω γράφονται η ιδιότητα των συγγραφέων. Ακολουθεί μια κενή σειρά και ύστερα το κείμενο της περίληψης. Συντετμημένοι όροι χρησιμοποιούνται μόνο εφόσον έχει αναφερθεί η επεξήγησή τους εντός παρένθεσης την πρώτη φορά που αναφέρονται στο κείμενο.

Περιλήψεις που δεν πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις θα επιστρέφονται για διόρθωση και εκ νέου υποβολή ή θα απορρίπτονται.

Μαζί με κάθε περίληψη υποβάλλεται ηλεκτρονικά επιστολή όπου αναφέρονται: α) αν έχει παρουσιαστεί σε άλλη επιστημονική εκδήλωση ή έχει δημοσιευτεί ή βρίσκεται υπό δημοσίευση σε έντυπο ή ηλεκτρονικό μέσο (προτιμώνται οι εργασίες που παρουσιάζονται για πρώτη φορά και δεν έχουν δημοσιευθεί), και β) υποχρεωτικά τα στοιχεία του υπεύθυνου για την επικοινωνία συγγραφέα (ηλεκτρονική και ταχυδρομική διεύθυνση, αριθμός σταθερού και κινητού τηλεφώνου).

Χρονοδιάγραμμα Υποβολής Εργασιών 

10/01/2023: Αποστολή τίτλου και περίληψης εργασίας

31/01/2023: Ολοκλήρωση κρίσης περιλήψεων από την Επιστημονική Επιτροπή 

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να αποστείλετε μήνυμα στην ηλεκτρονική διεύθυνση: topiki-istoria@dimospaggaiou.gr

Ημερήσια Διαταγή του Υπουργού Εθνικής Αμύνης κ. Νικολάου Παναγιωτόπουλου για την 28η Οκτωβρίου 1940

Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί, Στρατιώτες, Ναύτες, Σμηνίτες, Εθνοφύλακες, Έφεδροι και Πολιτικό Προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων,

Σήμερα, εορτάζουμε και τιμούμε με εθνική υπερηφάνεια και ομοψυχία την Επέτειο του «ΟΧΙ», η οποία αποτελεί ένδοξο κεφάλαιο στη μακραίωνη ιστορία μας και ταυτόχρονα ημέρα εθνικής μνήμης και τιμής των Ηρώων μας.

Ήρωες που ενσάρκωσαν την πίστη των Ελλήνων στα ιδανικά της Ελευθερίας και της Υπεράσπισης των πατρογονικών βωμών και εστιών.

Το αθάνατο «ΟΧΙ» του ’40, αποτελεί φάρο στην πορεία του Έθνους και κατέχει περίοπτη θέση στο βάθρο της συλλογικής και εθνικής μας μνήμης.

Άνδρες και γυναίκες των Ενόπλων Δυνάμεων,

Ογδόντα δύο χρόνια πριν, οι πρόγονοί μας αντιμετώπισαν εθνικιστικές επιδιώξεις και ολοκληρωτικές αντιλήψεις. Αντιστοίχως σήμερα, οι αναθεωρητικές και αποσταθεροποιητικές συμπεριφορές, θέτουν σε κίνδυνο και υπονομεύουν τις Αρχές του Διεθνούς Δικαίου, τις σχέσεις καλής γειτονίας, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή μας.

Οφείλουμε να επαγρυπνούμε και να ισχυροποιούμε το Αξιόμαχο των Ενόπλων Δυνάμεων, με σκοπό την εξασφάλιση της Κυριαρχίας και των Κυριαρχικών Δικαιωμάτων της Χώρας, δεδομένου ότι η κατάσταση ασφαλείας είναι ευμετάβλητη και οι προκλήσεις κλιμακώνονται στο εγγύς και ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον μας,

Έχοντας επίγνωση των παραπάνω, Κυβέρνηση και Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, έθεσαν ως στρατηγικό στόχο τη Θωράκιση της Πατρίδας μας. Θωράκιση που συντελείται μέσω παρεμβάσεων σε τρείς κατευθύνσεις. Αναβάθμιση των οπλικών μας συστημάτων καθώς και συντήρηση των υφιστάμενων. Ενίσχυση του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων. Εμβάθυνση των σχέσεων και επέκταση των συμμαχιών της Ελλάδας, μέσα από τους διαύλους της Αμυντικής Διπλωματίας.

Η Χώρα μας θωρακίζεται αμυντικά και αποτρεπτικά. Υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα, σεβόμενη τις Αρχές του Διεθνούς Δικαίου και αποτελεί παράγοντα ειρήνης, ασφάλειας και σταθερότητας, σε μια περίοδο που έχουν διαμορφωθεί εύθραυστες ισορροπίες στο γεωπολιτικό χώρο της Ανατολικής Μεσογείου.

Υλοποιείται, συνεπώς, η διαχρονική δέσμευση των Ενόπλων Δυνάμεων, να αποτελούν το θεματοφύλακα της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής ανεξαρτησίας της Χώρας. Μια δέσμευση, ιερή υποχρέωση, απέναντι στους προγόνους μας και στις μελλοντικές γενιές, που οι Ένοπλες Δυνάμεις εκπληρώνουν στο ακέραιο σε καθημερινή βάση.

Άνδρες και γυναίκες των Ενόπλων Δυνάμεων,

Ο Ελληνικός λαός είναι υπερήφανος για εσάς, σας ευγνωμονεί γιατί η παρουσία σας στην πρώτη γραμμή μας δίνει δύναμη να ανταπεξέλθουμε όλοι στις προκλήσεις των καιρών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Είστε ο πολλαπλασιαστής ισχύος που καθιστά τις Ένοπλες Δυνάμεις ως τον πλέον αδιάρρηκτο πυλώνα Εθνικής Ισχύος της Πατρίδας μας.

Σας συγχαίρω για την προσπάθεια που καταβάλλετε στην προάσπιση της Εθνικής μας Κυριαρχίας και για τη συνδρομή σας στην κοινωνική προσφορά των Ενόπλων Δυνάμεων.

Σας καλώ να συνεχίσετε να επιτελείτε, με τον ίδιο ζήλο, με αφοσίωση και με πνεύμα νικητή, την αποστολή σας, υπερασπιζόμενοι τα Εθνικά μας Συμφέροντα.

Η Αγία Σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου που σήμερα εορτάζεται, να προστατεύει τον καθέναν από εσάς, τις οικογένειές σας και το Έθνος.

Ζήτω η 28 η Οκτωβρίου 1940!

Ζήτω οι Ένοπλες Δυνάμεις!

Ζήτω το Έθνος!

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Παρουσία ΥΕΘΑ Ν. Παναγιωτόπουλου στις Εορταστικές Εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 110 χρόνων από την Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης

Παρουσία ΥΕΘΑ Νικόλαου Παναγιωτόπουλου στις Εορταστικές Εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 110 χρόνων από την Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.

Η απελευθέρωση του Παγγαίου τον Οκτώβριο του 1912

Το Σώμα του Δούκα Ζέρβα στο Παγγαίο

Εκατόν δέκα χρόνια συμπληρώθηκαν από την απελευθέρωση του Παγγαίου από τον οθωμανικό ζυγό. Τέτοιες μέρες, τον Οκτώβριο του 1912, οι Έλληνες της περιοχής αποκτούσαν την ελευθερία τους μετά από πέντε αιώνες σκλαβιάς.

Όπως αναφέρει σε μια καταγραφή του, ο τότε δημοδιδάσκαλος στο Δημοτικό Σχολείο Παλαιοχωρίου Ξενοφών Μαλαμίδης, από την κήρυξη του Α' Βαλκανικού Πολέμου στις 5 Οκτωβρίου 1912, όλοι οι Έλληνες της επαρχίας Παγγαίου, «με αγωνίαν παρηκολουθούμεν τας επιχειρήσεις και με ανεκλάλητον χαράν επληροφορούμεθα την πρόοδον και τας νίκας των Ελληνικών Στρατευμάτων». Ήδη, όπως αναφέρει, το δεύτερο δεκαήμερο του Οκτωβρίου, οι κάτοικοι της περιοχής άρχισαν να επεξεργάζονται τρόπους για να συμμετάσχουν στον αγώνα για την ελευθερία. Τα πράγματα γίνονταν δυσκολότερα αφού την περιοχή, μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επιβουλεύονταν και οι Βούλγαροι, οι οποίοι ήδη κατευθύνονταν προς τη Δράμα.

Παρ’ όλα αυτά ομάδα Ελλήνων προσκόπων με αρχηγό τον οπλαρχηγό καπετάν Δούκα Ζέρβα, εγκαταστάθηκε στο Ροδολείβος και είχε επαφή με τον Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως και αργότερα εθνομάρτυρα Γερμανό, προκειμένου να κατευθυνθεί προς την Ελευθερούπολη και να απελευθερώσει ολόκληρη την επαρχία Παγγαίου.

Τις επόμενες ημέρες η Δράμα έπεσε στα χέρια των Βουλγάρων και αυτό ανάγκασε τον Μητροπολίτη Γερμανό να παροτρύνει τον Δούκα Ζέρβα να επισπεύσει την κατάληψη της Ελευθερούπολης για να μην τον προλάβουν οι Βούλγαροι. Παρ’ όλα αυτά ο οπλαρχηγός ήταν επιφυλακτικός μια και δεν είχε ισχυρή δύναμη.

Στα μέσα Οκτωβρίου, Βούλγαροι κομιτατζήδες εισήλθαν στην Καβάλα και άρχισαν να σκοτώνουν και να ληστεύουν πλούσιους Οθωμανούς. Παρακολουθώντας τις εξελίξεις και φοβούμενος μήπως οι Βούλγαροι φθάσουν στην Ελευθερούπολη πριν από τους Έλληνες, ο Μητροπολίτης Γερμανός απέστειλε στο Ροδολείβος τον ιερέα Νικόλαο Οικονόμου, με επιστολή του προς τον Δούκα Ζέρβα για να σπεύσει να καταλάβει την πόλη.

Έτσι, στις 17 Οκτωβρίου, ο οπλαρχηγός ξεκίνησε από το Ροδολείβος με κατεύθυνση την Ελευθερούπολη, και στο πέρασμα του αφόπλιζε τα οθωμανικά αποσπάσματα. Χαρακτηριστικό μάλιστα είναι ότι οι κάτοικοι του Παλαιοχωρίου, μόλις έμαθαν ότι ο Καπετάν Δούκας φτάνει στην περιοχή, αφόπλισαν τους Οθωμανούς και οπλισμένοι πλέον κατευθύνθηκαν στην κεντρική οδό για να προϋπαντήσουν το τμήμα του οπλαρχηγού, και στη συνέχεια όλοι μαζί κατευθύνθηκαν προς την Ελευθερούπολη, όπου, στην τοποθεσία που βρίσκεται σήμερα το στρατόπεδο «Αμβράζη», τους υποδέχθηκαν οι οθωμανικές πολιτικές αρχές και συγκεκριμένα ο έπαρχος, ο οικονομικός έφορος, ο αστυνόμος κλπ, «κομίζοντες άρτον και άλας επί δίσκου, ως και ξίφος ανεστραμμένον». Εκεί βρίσκονταν ο Μητροπολίτης Γερμανός με τους ιερείς που φορούσαν τα άμφια τους, οι μαθητές των σχολείων, η φιλαρμονική μουσική και όλος ο ελληνικός πληθυσμός της πόλης. «Οι κώδωνες της εκκλησίας κρούουν χαρμοσύνως, η φιλαρμονική μουσική παιανίζει τον Εθνικόν Ύμνον και διάφορα εμβατήρια. Οι μαθηταί και μαθήτριαι άδωσι πατριωτικά άσματα. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά κλαίουν από χαρά και ανεκλάλητον ενθουσιασμόν Ελληνικαί σημαίαι ανεπετάσθησαν εις πλείστα οικήματα. Η χαρά του λαού είναι αδύνατον να περιγραφεί», παρατηρεί ο Ξ. Μαλαμίδης.

Στη συνέχεια ο Μητροπολίτης αφού ασπάστηκε τον οπλαρχηγό οδήγησε την πομπή προς το διοικητήριο της πόλης, όπου και ο Καπετάν Δούκας εγκαθίσταται στην μέχρι τότε έδρα του Οθωμανού έπαρχου.

Δυστυχώς, τέσσερις μέρες μετά οι Βούλγαροι που βρίσκονταν στην Καβάλα πληροφορήθηκαν ότι στην Ελευθερούπολη δεν υπάρχει τακτικός στρατός και με μια διμοιρία στρατού έφτασαν στην πόλη και εκδίωξαν τον Καπετάν Δούκα. Μετά από αυτά, τις παραμονές των Χριστουγέννων, έφτασε στην περιοχή ο ελληνικός στρατός που απελευθέρωσε τα χωριά του Παγγαίου, ενώ η Ελευθερούπολη έμεινε στα χέρια των Βουλγάρων μέχρι τις 26 Ιουνίου 1913, οπότε και αποβιβάστηκε ελληνικός στρατός στην Καβάλα για να απελευθερωθεί ολόκληρη η Μακεδονία.

Ο άγνωστος Ηρακλής των Φιλίππων!

 

Αποτελέσματα της πανεπιστημιακής ανασκαφής Φιλίππων 2022

Ολοκληρώθηκε την Παρασκευή 16 Σεπτεμβρίου 2022 η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στους Φιλίππους, με διευθύντρια της ανασκαφής την καθηγήτρια  Ναταλία Πούλου και συνεργάτες τον επίκουρο καθηγητή Αναστάσιο Τάντση και τον ομότιμο καθηγητή Αριστοτέλη Μέντζο. Στην ανασκαφή έλαβαν μέρος είκοσι τέσσερις (24) φοιτητές του ΑΠΘ (18 προπτυχιακοί, 3 μεταπτυχιακοί και 3 υποψήφιοι διδάκτορες).  Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τον τακτικό προϋπολογισμό του Πανεπιστημίου και την Επιτροπή Ερευνών, ΑΠΘ.

Αυτή την χρονιά η ανασκαφή συνεχίστηκε στην ανατολική πλευρά μιας από τις κυριότερες οδούς της πόλης, η οποία στο σημείο αυτό συναντά έναν άλλο κύριο άξονα που διέρχεται βορειότερα. Το σημείο σύγκλισης των δύο οδών διαμορφώνεται με διεύρυνση (μία πλατεία) στην οποία κυριαρχεί ένα πλούσια διακοσμημένο οικοδόμημα, πιθανώς κρήνη.

Το οικοδόμημα έφερε ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό διάκοσμο, θραύσματα του οποίου αποκαλύφθηκαν. Τον διάκοσμό του συμπλήρωνε εντυπωσιακό άγαλμα των ρωμαϊκών χρόνων (2ος αιώνας μ. Χ.). Το άγαλμα, του οποίου το μέγεθος είναι μεγαλύτερο του φυσικού, εικονίζει τον Ηρακλή αγένειο με νεανικό σώμα. Το ρόπαλο, που έχει βρεθεί σε θραύσματα και η λεοντή που κρέμεται από το αριστερό προτεταμένο χέρι πιστοποιούν την ταυτότητα του ήρωα. Επάνω στους βοστρύχους της κόμης φέρει στεφάνι από φύλλα αμπέλου το οποίο συγκρατεί στο πίσω μέρος ταινία τα άκρα της οποίας καταλήγουν στους ώμους.

Το συγκεκριμένο άγαλμα κοσμούσε ένα οικοδόμημα το οποίο, σύμφωνα με τα ανασκαφικά ευρήματα, χρονολογείται στον 8ο/9ο αιώνα μ.Χ. Γνωρίζουμε από τις πηγές αλλά και από τα αρχαιολογικά δεδομένα ότι στην Κωνσταντινούπολη αγάλματα κλασικής και ρωμαϊκής περιόδου κοσμούσαν κτήρια και χώρους δημόσιας χρήσης έως την ύστερη βυζαντινή περίοδο.

Το εύρημα αυτό καταδεικνύει τον τρόπο διακόσμησης των δημόσιων χώρων στις σημαντικές πόλεις της Βυζαντινής αυτοκρατορίας μεταξύ των οποίων και οι Φίλιπποι.

Η ανασκαφή θα συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά.

(Δελτίο Τύπου. Πηγή: ΥΠΠΟΑ)

Καπνός 6

 Ο Εθνικός Οργανισμός Καπνού (Ε.Ο.Κ.), μη κερδοσκοπικό νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, συστήθηκε με το ν.δ. 3758/1957 «περί ιδρύσεως Εθνικού Οργανισμού Καπνού» (Α 184). Από την ίδρυση του ο Οργανισμός είχε οικονομική αυτοτέλεια που στηριζόταν κατά κύριο λόγο στον ειδικό πόρο 2% (άρθρο 10 παρ. 1 του ν.δ. 3758/1957) στην τιμή πώλησης των χωρικών καπνών. Έπαυσε να λειτουργεί στις 9 Ιανουαρίου 2003. 

Οι τρεις αυτές κάρτες του Οργανισμού έχουν τίτλο «ΕΛΛΑΣ - Η ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ» και ως λεζάντα: «Η φιλότιμη προσπάθεια του Έλληνα καπνοπαραγωγούς μαζί με τους φυσικούς παράγοντες της χώρας εξασφαλίζουν την εκλεκτή ποιότητα στον Ελληνικό καπνό, τον καλλίτερο καπνό του κόσμου».

Οι όμορφες εικόνες προέρχονται από ζωγραφική σύνθεση του  Α. Τάσσου.

Καπνός 5

Παρατηρεί κάνεις πως ακόμη και κατά τη διάρκεια της κατοχής ο πρωτογενής τομέας ήταν αυτός που έδινε ελπίδα και κάποια αισιοδοξία στους πολίτες που γνώριζαν πως η Ελλάδα, ακόμη και κατεχόμενη, στηριζόταν στον καπνό, τα σιτηρά, τις ελιές και τις σταφίδες. Αυτό βλέπει κανείς και στο χαρτονόμισμα των 5.000 δραχμών που κυκλοφόρησε το 1942...

«ΤΣΑΝΙΑ»: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

Τα «Τσάνια» είναι το κορυφαίο έθιμο του Παλαιοχωρίου Παγγαίου, οι ρίζες του οποίου χάνονται στους αιώνες και ο χαρακτήρας του είναι άκρως θρησκευτικός: η απόδοση τιμών στον προστάτη και θεραπευτή Προφήτη Ηλία. Η αναβίωση του είναι ιδιαίτερα πομπώδης και μεγαλοπρεπής. Πήρε το όνομά του από τα «Τσάνια», τα κουδούνια δηλαδή, που φέρουν στο λαιμό τους τα ζώα τα οποία μαζί με τους ανθρώπους συμμετέχουν στο έθιμο.

    Η τελετουργική αναπαράσταση της πομπής, με τα κουδούνια στο λαιμό των ζώων και τον στολισμό τους, δεν είναι κάτι τυχαίο. Έχει τις ρίζες της στις αρχαιοελληνικές παραδόσεις του Παγγαίου. Το κλειδί του συσχετισμού, σε αυτή την περίπτωση δίνει ο αρχαίος τραγωδός Ευριπίδης, στο έργο του «Ρήσος», που αναφέρεται στον ξακουστό βασιλιά.

    Ο Ρήσος ήταν ο πιο αγαπητός από τους ήρωες - ημίθεους των Θρακών του Παγγαίου, και ήταν βασιλιάς στην περιοχή την εποχή του Τρωϊκού Πολέμου, δηλαδή γύρω στον 12ο π.Χ. αιώνα.

    Ο Ρήσος λοιπόν, σύμφωνα με την ελληνική παράδοση, προσέτρεξε σε βοήθεια των Τρώων, φέρνοντας μαζί του τα κάτασπρα σαν χιόνι άλογά του, το κατασκευασμένο από χρυσό κι ασήμι άρμα του και τα, από τα ίδια υλικά φτιαγμένα, όπλα του.

    Οι Αχαιοί, αφού έμαθαν μυστικά του τρωικού στρατού από έναν κατάσκοπό τους τον Δόλωνα, την ίδια νύχτα της άφιξής του Ρήσου έστειλαν τον Διομήδη και τον Οδυσσέα και τον σκότωσαν, ενώ παράλληλα άρπαξαν και τα άλογά του.

    Για τους κατοίκους της περιοχής του Παγγαίου ο θρυλικός βασιλιάς έγινε Ήρωας - θεός, με πιο γνωστές ιδιότητες, αυτές του κυνηγού και του θεραπευτή.

    Ιδιαίτερη σημασία μάλιστα έχει η μαρτυρία του σοφιστή Φιλόστρατου του νεότερου, που πέρασε από τη Θράκη, τον 3ο αιώνα μ.Χ., και ο οποίος απόρησε με τις τιμές που ετύχαινε από τους Θράκες ο αφηρωισμένος πια Ρήσος, καθώς τιμώνταν σαν θεός των αλόγων, των στρατιωτών και σαν αλεξίκακος γιατρός γενικότερα.

Τα «Τσάνια» του Ρήσου…

    Επιστρέφοντας στη τραγωδία του Ευριπίδη που φέρει το όνομα του Ρήσου, σε δύο σημεία εντοπίζουμε μια περιγραφή που θυμίζει τα νεότερα «Τσάνια».

    Σε ένα σημείο αναφέρεται ότι τα άλογα των Θρακών του Παγγαίου είχαν κουδούνια στο λαιμό τους που προκαλούσαν τρόμο στους εχθρούς και πως ήταν στολισμένα και έφεραν στο μέτωπο μια χάλκινη εικόνα της Γοργούς που τους προστάτευε.

    Σε άλλο σημείο ο Χορός εξυμνεί την χρυσαρματωμένη λαμπρή κορμοστασιά του Ρήσου και εντυπωσιάζεται από τον θόρυβο που κάνουν τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων.

    Μοιάζουν σαφή τα κοινά στοιχεία, όπως είναι τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων του Ρήσου, και τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων στα «Τσάνια». Έχουμε τα στολισμένα άλογα του βασιλιά του Παγγαίου, που έχουν την εικόνα της Γοργούς στο μέτωπο για προστασία, και από την άλλη έχουμε τα στολισμένα άλογα στα «Τσάνια», που στο μέτωπό τους έχουν εικόνες Αγίων για προστασία.

    Με λίγα λόγια έχουμε την ίδια συνήθεια του στολίσματος των ζώων και της χρήσης κουδουνιών στο λαιμό τους από την πρώιμη αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μια παράδοση που διατηρείται αναλλοίωτη από τον 12ο π.Χ. αιώνα τουλάχιστον. Μια παράδοση που πιθανόν χρησιμοποιήθηκε για να τιμάται ο ήρωας Ρήσος, προστάτης του τόπου του, του Παγγαίου, προστάτης των αλόγων και θεραπευτής, μετά τον θάνατό του, και με την έλευση του Χριστιανισμού χρησιμοποιήθηκε για να τιμηθεί με την μεγαλοπρέπεια που του αρμόζει ένας άλλος προστάτης και ιατρός, ο Προφήτης Ηλίας.

    Στα «Τσάνια» λοιπόν οι Παλαιοχωρινοί εκπληρώνουν ένα τάμα. Με τη μορφή της μεγαλειώδους αυτής τιμητικής πομπής που διατηρήθηκε από την αρχαιότητα, κουβαλούν ξύλα από το καστανοδάσος για να ετοιμαστεί το «κουρμπάνι», δηλαδή προσφορές ζώων, τα οποία αφού ευλογούνται θυσιάζονται ως προσφορά στον Προφήτη Ηλία.