Ο "ματωμένος" Σεπτέμβριος του 1941

Αυτές οι ημέρες είναι ημέρες μνήμης για το Παλαιοχώρι Παγγαίου, όπως και για ολόκληρη την Ανατολική Μακεδονία, που λίγο έλειψε να θρηνήσει εκατοντάδες θύματα ως αντίποινα του κατοχικού βουλγαρικού στρατού για τα λεγόμενα «γεγονότα της Δράμας», πριν από 85 χρόνια.

Το μαρτύριο του παπά-Παράσχου Τασιούδη

    Ο π. Παράσχος Τααιούδης διετέλεσε εφημέριος Παλαιοχωρίου Παγγαίου από το 1924 έως το 1953. Συνελήφθη από τους Βουλγάρους την 28η Σεπτεμβρίου 1941 κατά τα γεγονότα της Δράμας, μαζί με άλλους 9 Παλαιοχωρινούς, με την κατηγορία ότι μετείχε σε επανάσταση. Οδηγήθηκε στην Ελευθερούπολη, όπου και κλείστηκε στα αστυνομικά κρατητήρια, στο κελί των μελλοθανάτων, μαζί με άλλους πέντε οι οποίοι και εκτελέστηκαν.

    Κατά την ανάκριση, του απευθύνθηκαν κατηγορίες ότι κάνει παρακλήσεις στην εκκλησία για να φύγουν οι Βούλγαροι και ότι μεταφέρει όπλα στην Καβάλα, τα οποία και διανέμει στους επαναστάτες, και τέλος ότι πήγε την παραμονή της επανάστασης στη Νικήσιανη για να συνεννοηθεί με άλλους επαναστάτες που βρίσκονταν εκεί.

    Επειδή δεν παραδέχθηκε τις κατηγορίες ξυλοκοπήθηκε με τον πλέον βάρβαρο τρόπο, και του ξεριζώθηκε η γενειάδα του από τους Βούλγαρους χωροφύλακες. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο θάλαμο των βασανιστηρίων και παραδόθηκε στους ειδικούς δήμιους και βασανιστές οι οποίοι, αφού τον έγδυσαν, υπεβλήθη σε ανήκουστα βασανιστήρια και εξευτελισμούς, ενώ τον ξυλοκοπούσαν επί ώρες μέχρι αιμορραγίας, και τότε τον μετέφεραν στο κρατητήριο. Την επομένη επαναλήφθηκε ο ξυλοδαρμός από το πρωί μέχρι το μεσημέρι, και αφού κατέστη ετοιμοθάνατος μεταφέρθηκε και πάλι στο κρατητήριο.

    Όταν μετά από 8 ημέρες απελευθερώθηκε, επανήλθε στο σπίτι του όπου και έμεινε κλινήρης για 7 μήνες. Το σπίτι του λεηλατήθηκε.

Οι νεκροί Παλαιοχωρινοί

    Ο φόρος αίματος που πλήρωσε το Παλαιοχώρι ήταν μεγάλος. Σαν σήμερα, στις 29 Σεπτεμβρίου 1941, εκτελέστηκαν στη Δράμα δια τυφεκισμού οι Κωνσταντίνος Θαλασσούδης, Αριστοτέλης Βαλσαμίδης, 27 ετών και Παύλος Τσελίκης 24 ετών με την κατηγορία ότι συμμετείχαν στα γεγονότα της Δράμας.

    Μία ημέρα αργότερα, στις 30 Σεπτεμβρίου 1941, η βουλγαρική αεροπορία βομβάρδισε την πλατεία του χωριού, σκοτώνοντας τον 60χρονο Σαράντη Τσιπουρόπουλο, και προκαλώντας σημαντικές ζημιές στα σπίτια γύρω από το σημείο που έπεσε η βόμβα.

    Τέλος, την 1η Οκτωβρίου 1941 τμήμα του κατοχικού βουλγαρικού στρατού μπήκε στο Παλαιοχώρι και συγκέντρωσε τους άρρενες κατοίκους στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου για να τους εκτελέσει, στο πλαίσιο των αντιποίνων για την εξέγερση της Δράμας. Δύο πολυβόλα στήθηκαν απέναντι από τους συγκεντρωμένους Παλαιοχωρινούς. Ωστόσο οι διαπραγματεύσεις και η αποφασιστικότητα των κατοίκων του χωριού ματαίωσαν την τελευταία στιγμή την εκτέλεση.

Για τη σχολική χρονιά!

Στα μέσα στου 20ου αιώνα, χρόνια δύσκολα που ακολούθησαν τον πόλεμο, τέτοιες μέρες, τα παιδιά έφταναν στο σχολείο όπως μπορούσαν. Άλλα ήταν ξυπόλυτα, άλλα φορούσαν παπούτσια μεγαλύτερα από τα πόδια τους και άλλα κρατούσαν αυτοσχέδιες τσάντες από ύφασμα ή παλιά σακιά. Τα ρούχα τους ήταν φτωχικά και τα πράγματά τους λιγοστά, όμως τα πρόσωπά τους έμεναν φωτεινά και χαμογελαστά, κι ας είχαν μάθει από πολύ νωρίς πως η ζωή είναι δύσκολη.

Όταν χτυπούσε το καμπανάκι του σχολείου, όλα έμοιαζαν να αλλάζουν. Για λίγες ώρες, το σχολείο γινόταν ένας μικρός κόσμος μακριά από τις στερήσεις. Στα διαλείμματα, οι αυλές γέμιζαν φωνές, κυνηγητό και παιχνίδια, κι εκεί, πάνω στο χώμα, τα παιδιά ξεχνούσαν για λίγο την κούραση του καλοκαιριού.

Γιατί το καλοκαίρι τους δεν ήταν συνώνυμο των διακοπών. Ήταν καπνός, χώμα και ιδρώτας. Από τα χαράματα ως αργά τη νύχτα, ολόκληρες οικογένειες δούλευαν στα καπνοχώραφα, με τα παιδιά να στέκονται δίπλα στους γονείς τους και τα μικρά τους χέρια να μαθαίνουν από νωρίς να βοηθούν.

Γι’ αυτό, όταν ερχόταν ο Σεπτέμβριος και ακουγόταν το πρώτο σχολικό κάλεσμα, η επιστροφή στο σχολείο έμοιαζε με μια μικρή γιορτή. Για μια στιγμή, η φτώχεια έμενε έξω από την πόρτα και μέσα έμπαιναν μόνο τα παιδιά. Έμπαιναν με τα ξυπόλυτα πόδια τους, τις αυτοσχέδιες τσάντες, τα πλατιά χαμόγελά τους και τα παιδικά μάτια τους που έλαμπαν.

Ας συνεχίσουν να λάμπουν τα παιδικά μάτια και σήμερα.