Μεγάλη Παρασκευή

 

Μεγάλη Πέμπτη

 

Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου ὁ ἐν ὕδασι τὴν γῆν κρεμάσας.

Στέφανον ἐξ ἀκανθῶν περιτίθεται ὁ τῶν ἀγγέλων Βασιλεύς.

Ψευδῆ πορφύραν περιβάλλεται ὁ περιβάλλων τὸν οὐρανὸν ἐν Νεφέλαις.

Ράπισμα κατεδέξατο ὁ ἐν Ἰορδάνῃ ἐλευθερώσας τὸν Ἀδάμ.

Ἥλοις προσηλώθη ὁ Νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας.

Λόγχῃ ἐκεντήθη ὁ Υἱὸς τῆς Παρθένου.

Προσκυνοῦμεν σου τὰ πάθη, Χριστέ.

Δεῖξον ἡμῖν καὶ τὴν ἔνδοξόν σου ἀνάστασιν!

Κατάλογος του 16ου αιώνα με τους σφαγιασθέντες μοναχούς επιστράφηκε στην Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας

Χειρόγραφο που έχει επιστραφεί στην ιερά μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας Παγγαίου. [Credit: ΑΠΕ-ΜΠΕ]

Ορισμένα κλεμμένα εδώ και αιώνες, ανεκτίμητης αξίας χειρόγραφα της ιεράς μονής Παναγίας Εικοσιφοίνισσας Παγγαίου, που προσφάτως επεστράφησαν, αποκαλύπτουν πλέον την πλούσια ιστορία της μονής, επιβεβαιώνοντας έμπρακτα τις μέχρι σήμερα προφορικές μαρτυρίες που υπήρχαν για σειρά γεγονότων που σημάδεψαν το μοναστήρι στο διάβα της πολύχρονης και πολυτάραχης ιστορίας του.

Έτσι, η μέχρι σήμερα προφορική μαρτυρία για μια μεγάλη σφαγή του 16ου αιώνα από Οθωμανούς κατακτητές που είχε ως αποτέλεσμα τον τραγικό θάνατο όλων των μονάχων επιβεβαιώνεται και εγγράφως στα τελευταία χειρόγραφα που ήρθαν εκ νέου στην κυριότητα της μονής πριν από έναν περίπου χρόνο.

Αυτό ανακοίνωσε ο μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος στη διάρκεια συνέντευξης τύπου που παραχώρησε με τον ομότιμο καθηγητή του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και συστηματικό ερευνητή των χειρόγραφων και της ιστορίας της ιεράς μονής Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, Γιώργο Παπάζογλου.

Από οίκο πλειστηριασμών της Νέας Υόρκης πίσω στη Δράμα

Τον Οκτώβριο του 2023 ο μητροπολίτης Λαοδικείας Θεοδώρητος, ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριάρχη στην Αθήνα, παρέδωσε στον μητροπολίτη Δράμας τρία κλεμμένα χειρόγραφα της ιεράς μονής Εικοσιφοίνισσας που χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα. Τα ανωτέρω χειρόγραφα με τη διαμεσολάβηση της Αρχιεπισκοπής Αμερικής περιήλθαν στην νόμιμη κατοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου από τη συλλογή του οίκου δημοπρασιών Swann Auction Galleries της Νέας Υόρκης.

Μετά την κλοπή τους από τη μονή το 1917 κατέληξαν στην Αμερική όπου και πουλήθηκαν το 2008 σε συλλέκτη του Σικάγου, ο οποίος όμως τα επέστρεψε όταν διαπίστωσε τη νομικά και ηθικά επισφαλή κυριότητά τους.

Τα χειρόγραφα παρέμεναν για χρόνια στον συγκεκριμένο οίκο δημοπρασιών και αφού διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για κλεμμένα της Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, αποφασίστηκε από τους υπεύθυνους να προβούν στις νόμιμες ενέργειες προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ώστε αυτά να επιστραφούν στον νόμιμο ιδιοκτήτη.

Το μεγάλο μυστικό που έκρυβαν τα χειρόγραφα

Σε ένα από αυτά τα χειρόγραφα με την ένδειξη Χ 8 βρέθηκε από τον κ. Παπάζογλου σημείωμα και κείμενο σχετικό με τη σφαγή των μοναχών της Εικοσιφοίνισσας από τους Οθωμανούς το έτος 1507.

Ο κ. Δωρόθεος υπογράμμισε ότι «μέχρι σήμερα γνωρίζαμε την ύπαρξη ενός χειρόγραφου μόνο από μαρτυρίες μελετητών της ιστορίας της μονής όπου αναφέρονταν ότι οι σφαγιασθέντες μοναχοί ήταν 172». Ωστόσο, με την εύρεση πλέον του χαρτώου χειρογράφου, «έχουμε όλα τα ονόματα των σφαγιασθέντων μοναχών, που βρήκαν τραγικό θάνατο στις 25 Αυγούστου του 1507 και οι οποίοι μνημονεύονταν στη λεγομένη Παρρησία».

Το χειρόγραφο σημείωμα αναφέρει: «Ἔτους, ζιε’ (1507) ἦλθε μεγάλη καί ἄορος συμφορά εἰς τό ἅγιον μοναστήριον καί ἔκοψαν τούς καλογέρους καί ἐκούρσευσαν καί τό μοναστήριον, ἐν μηνί αὐγούστῳ κε’ (25) ἰν(δικτιῶνος) ι». Στη συνέχεια, κάτω από τον τίτλο «Ταῦτοι εἶναι οἱ μοναχοί», υπάρχει κατάλογος των σφαγιασθέντων μοναχών και άλλων. Στο περιθώριο (ώα) του φύλλου 31 υπάρχει και επιβεβαίωση της συνέχειας του καταλόγου των σφαγιασθέντων μοναχών με τη γραφή των χρόνων εκείνων και τον χαρακτηρισμό: «Των αδικοφονεμένων».

Να σημειωθεί ότι τα θύματα της σφαγής ήταν συνολικά 202, εκ των οποίων 24 ιερομόναχοι, 3 διάκονοι, 145 μοναχοί και 30 προσκυνητές της μονής.

Από τη μελέτη του συγκεκριμένου χειρόγραφου από τον κ. Παπάζογλου διαπιστώθηκε ακόμα ότι το χαρτί ήταν δυτικού τύπου, σύγχρονο των γεγονότων, και σε διάφορα φύλλα, ενώ φαίνεται να παράγεται στην εποχή εκείνη. «Επομένως, ο μοναχός-συγγραφέας του σημειώματος και του καταλόγου των σφαγιασθέντων είναι σύγχρονος και γνωρίζει τα γεγονότα από πρώτο χέρι», υπογραμμίζει ο μητροπολίτης Δράμας.

Ο καθηγητής Παπάζογλου, στη διάρκεια της συνέντευξης τύπου, αναφέρθηκε επίσης στο μακρύ και δύσκολο ταξίδι των συγκεκριμένων χειρογράφων πριν αυτά επιστρέψουν στην ιερά μονή. Τέλος, ο μητροπολίτης Δράμας χαρακτήρισε το όλο γεγονός μεγάλη ευλογία της Παναγίας και επισήμανε ότι θα συνεχίσει, υπό τη σεπτή καθοδήγηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, τον αγώνα επιστροφής των υπόλοιπων χειρογράφων και κειμηλίων στην ιερά μονή.

(Πηγή: Ανασκαφή, ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Εγκύκλιος Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως κ. Χρυσοστόμου επί τη εορτή των Χριστουγέννων 2022

 «Ἡ Γέννησις Σου, Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν, ἀνέτειλε τῶ κόσμω τό φῶς τό τῆς γνώσεως…»

 Ἀγαπητοί ἐν Χριστῶ Ἀδελφοί καί Πατέρες

Ἄς δοξάσουμε τόν φιλάνθρωπον Θεόν ἡμῶν, ὁ Ὁποῖος μᾶς ἀξιώνει καί πάλι νά ἑορτάσουμε τήν θεία Γέννηση ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου τοῦ Μονογενοῦς Υἱοῦ Του. Νά τήν ἑορτάσουμε ἐρχόμενοι εὐλαβικά στό Ναό, ἀκούγοντας ὑπέροχους καί βαθυστόχαστους ὕμνους καί συμμετέχοντας στό Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας, καθώς μάλιστα ἔχουμε προετοιμασθεῖ δεόντως μέ τή νηστεία καί τήν προσευχή τοῦ προηγηθέντος σαρανταήμερου.

Γιά τόν πιστό χριστιανό αὐτά εἶναι τά οὐσιώδη καί ἀπαραίτητα γιά τήν μεγάλη ἑορτή. Ὅλα τά ἄλλα, οἱ προετοιμασίες στό σπίτι, τό γιορτινό τραπέζι, οἱ στολισμοί, τά πατροπαράδοτα ἔθιμα τοῦ λαοῦ μας ἀνήκουν στό περιθώριο τῆς ἑορτῆς. Δέν τά περιφρονοῦμε, δέν τά ἀπορρίπτουμε, ἀλλά δέν τούς δίνουμε τήν σημασία καί ἐκείνη τήν προτεραιότητα, πού συνήθως τούς δίνει ὁ κόσμος. Ἡ ἑορτή τῶν Χριστουγέννων, ἑορτή τῆς Ἐκκλησίας μας ἀρχαιότατη, εἶναι ἑορτή καθαρά θρησκευτική, μέ περιεχόμενο πνευματικό, περιεχόμενο θά λέγαμε ὑπερκόσμιο. Ναί εἶναι ἑορτή τῆς Ἐκκλησίας ἰδιαίτερα χαρμόσυνη, πανευφρόσυνη, πλημμυρισμένη ὅμως μέ χαρά καί εὐφροσύνη ἄσχετη μέ τή χαρά καί εὐφροσύνη τοῦ κόσμου τούτου. Αὐτό δέν εἶπε ὁ ἄγγελος στούς πτωχούς καί ταπεινούς βοσκούς τῆς Βηθλεέμ τήν ἅγια νύχτα τῶν Χριστουγέννων; «Ἰδού, ἐκραύγασε ἀπό τούς οὐράνιους θόλους, εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαράν μεγάλην… Ἄνθρωποι, σᾶς φέρω μήνυμα χαρᾶς καί ευτυχίας, ὄχι μόνο γιά σᾶς, ἀλλά γιά ὅλο τό λαό, γιά ὅλον τόν κόσμο.

Καί σέ τί συνίστατο ἡ χαρά τοῦ ἀγγέλου; Ἡ ἀπάντηση βρίσκεται στό Ἀπολυτίκιο πού ψάλλουμε σήμερα: «Ἡ Γέννησις Σου, Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν, ἀνέτειλε τῶ κόσμω τό φῶς τό τῆς γνώσεως…». Νά τί μᾶς ἔφερε, Χριστέ, ἡ ἁγία Σου Γέννηση:τό φῶς τῆς γνώσεως! Μέχρι νά γεννηθεῖς στή Βηθλεέμ δέν ξέραμε ποιός εἶναι ὁ ἀληθινός Θεός γιά νά πιστέψουμε, οὔτε ποιός εἶναι ὁ προορισμός μας ἐπάνω στή γῆ, οὔτε τί εἶναι ζωή, οὔτε τί εἶναι θάνατος. Μέχρι τότε ζούσαμε στήν ἄγνοια καί τήν πλάνη. Σκοτάδι παντοῦ. Ἐσύ εἶσαί ὁ Ἥλιος τῆς Δικαιοσύνης!

Δύο χιλιάδες χρόνια ἔχουν περάσει, ἀγαπητοί ἀδελφοί, ἀπό τότε πού ἀνέτειλε στό στερέωμα τῆς ἱστορίας τό Φῶς τό τῆς γνώσεως. Καί δυστυχῶς, ὅπως δείχνουν τά πράγματα, ὄχι λίγοι ἄνθρωποι, καί μάλιστα σέ χῶρες χριστιανικές, ἀκόμη δέν ἀρέσκονται στό Φῶς τῆς γνώσεως τοῦ Χριστοῦ. Δέν πιστεύουν στόν ἀληθινό Θεό. Προτιμοῦν – τί δυστυχία!- τό σκοτάδι ἀπό τό φῶς. Παλεύουν μέσα στήν ἄγνοια καί τήν προκατάληψη. Ψάχνουν ἀπεγνωσμένα γιά κάποιες πυγολαμπίδες ἀδιαφορώντας θανάσιμα γιά τόν Ἥλιο τῆς Δικαιοσύνης.

Ἐμεῖς, λοιπόν, ἄς δοξάσουμε τόν Κύριό μας γιά τό Φῶς τῆς γνώσεώς Του. Κατ’ἐξοχήν σήμερα ἄς ψάλλουμε μέ μεγαλύτερη συναίσθηση τό «εἴδομεν τό φῶς τό ἀληθινόν» καί ἄς Τόν παρακαλέσουμε ἔνθερμα νά διαλύσει ὡς λαμπρός Ἥλιος τῆς Δικαιοσύνης τά πυκνά σκοτάδια τῆς ἀπιστίας καί προκατάληψης στίς καρδιές καί τά πνεύματά μας. Ἀμήν

† Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

εὐχέτης σας

Το Χριστουγεννιάτικο μήνυμα του Πατριάρχη Αλεξανδρείας

 Θ Ε Ο Δ Ω Ρ Ο Σ Β’

ΕΛΕΩι ΘΕΟΥ ΠΑΠΑΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, ΠΑΣΗΣ ΓΗΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ

ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ

ΧΑΡΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ

ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ

ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

“Χριστός γεννάται δοξάσατε. Χριστός εξ ουρανών απαντήσατε”

Αδελφοί μου αγαπητοί και ευλογημένοι,

Με τα ωραία αυτά λόγια ο υμνογράφος παρουσιάζει το μέγα Μυστήριο της Γέννησης του Κυρίου. Ο Θεός ο μέγας και ακατάληπτος γίνεται ορατός και ψηλαφούμενος άνθρωπος. Κατέρχεται και γεννάται επί γης ο εξ ουρανών προερχόμενος Χριστός.

Από την αρχαιότητα έως και σήμερα ο ουρανός υπήρξε χώρος πνευματικών αναζητήσεων, καθώς και πεδίο επιστημονικών διερευνήσεων. Οι άνθρωποι όλων των αιώνων, από την εποχή του μυθικού Ίκαρου ως την σύγχρονη εποχή των τηλεπικοινωνιών όπου τα ανθρώπινα μηνύματα αντανακλώνται στο ουράνιο στερέωμα και επανέρχονται στη γη, έστρεφαν τα μάτια ψηλά προκειμένου να εύρουν απαντήσεις στα αγωνιώδη υπαρξιακά ερωτήματά τους.

Στον εκκλησιαστικό χώρο πάντοτε η αναφορά του υμνωδού στον ουρανό αποτελεί μία σταθερή θεολογική βεβαιότητα. Ο ουρανός, για τον οποίο τόσες αναφορές παρουσιάζει η Αγία Γραφή, είναι ο χώρος όπου το θέλημα του Θεού αποτελεί δεδομένο γεγονός, προς το οποίο οι άγγελοι, οι ουράνιες δυνάμεις και οι άγιοι είναι εναρμονισμένοι. Οι βιβλικές φράσεις “Δόξα εν υψίστοις Θεώ και γης ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία” ή “γενηθήτω το θέλημα σου ως εν ουρανώ και επί της γης” (Κυριακή Προσευχή) φανερώνουν τον τελικό σκοπό του σωτηριώδους έργου του Ενανθρωπίσαντος Θεού, την “ουρανοποίηση” του κόσμου, “ για να απαλλαγούν οι άνθρωποι από την πλάνη και την κακία και να γνωρίσουν την αλήθεια και την αρετή, ώστε να μην υπάρχει καμμία διαφορά μεταξύ της γης και του αρμονικού ουρανού”, όπως αναφέρει ο άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος (Ομιλία ΙΘ’, 5). Η Βασιλεία του Θεού αποτελεί πάντοτε τον προορισμό μας και η Γέννηση του Κυρίου είναι η ανατολή της “εσχάτης ημέρας”, της μετοχής της ανθρωπίνης φύσεως στην θεία δόξα, αυτήν που οι ουράνιοι Άγγελοι ύμνησαν εκείνη την γαλήνια νύχτα στο ταπεινό σπήλαιο της Βηθλεέμ.

Η Αγία μας Εκκλησία, και ιδιαίτερα η παλαίφατη Εκκλησία των Αλεξανδρέων που δραστηριοποιείται ποιμαντικά και ιεραποστολικά στην απεραντοσύνη της ηπείρου του μέλλοντος, της Αφρικής, βιώνει τις παραπάνω θεολογικές αλήθειες δοξολογικά, όμοια με τους Αγγέλους της νύχτας των Χριστουγέννων. Διότι το κήρυγμα του Ευαγγελίου είναι μία δοξολογία, που αποσκοπεί όπως προείπαμε στην “ουρανοποίηση“ του κόσμου. Η ίδρυση μίας Επισκοπής ή η σύσταση μίας Ενορίας δεν είναι κάτι άλλο από την αισθητή παρουσία του Χριστού σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο, έως της τελικής ενδόξου ελεύσεως του Βασιλέως Χριστού.

Το φαινομενικά άσημο και ταπεινό στην καταγωγή Θείο Βρέφος, Αυτό που γεννάται στην φάτνη των ζώων και θερμαίνεται από την ανάσα τους, είναι ο Ένδοξος Κύριος, ο οποίος δεν ταύτισε τον εαυτό Του με τους ισχυρούς ηγεμόνες του κόσμου, αλλά με τους “ελαχίστους”, τους απλούς ανθρώπους του λαού. Από αυτούς σαρκώθηκε, αυτούς συνανεστράφει, αυτούς απεκάλεσε αδελφούς Του και κυριώς στις ψυχές αυτών βρήκε χώρο και βλάστησε ο σωτηριώδης λόγος Του. Και αυτούς κατέστησε κριτήριο των συνειδήσεών μας κατά την τελική Κρίση της ανθρωπότητος, όπως αναφέρει στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου: “Εφ’ όσον ευεργετήσατε έναν από τους ελάχιστους και ταλαιπωρημένους αδελφού μου, εμένα τον Ίδιο ευεργετήσατε” (Ματθ.25, 31-41). Κατ΄ αυτόν τον τρόπο ο Χριστός κατεστάθη ο αυθεντικός και ανιδιοτελής αγωνιστής για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την τιμή και την ανύψωση του ανθρώπου σε όλα τα μήκη και πλάτη της οικουμένης.

Αυτό που ο σύγχρονος πολιτισμός θεωρεί κεκτημένο, τα δυστυχώς πολλές φορές μόνον κατ’ όνομα λεγόμενα “ανθρώπινα δικαιώματα”, από την στιγμή ακόμη της Γεννήσεως του Ιησού είναι θεμελιώδης αρχή και παράδοση της Εκκλησίας μας. Ο Θεάνθρωπος Ιδρυτής της και οι μιμητές Του άγιοι δεν μίλησαν θεωρητικά υπέρ των πονεμένων συνανθρώπων, αλλά συμμερίσθηκαν τις αγωνίες τους και εβίωσαν τις κακουχίες τους εκουσίως από αγάπη προς αυτούς.

Παιδιά μου προσφιλέστατα,

Ο Θεός “ξενιτεύεται” από τους ουρανούς για να γεννηθεί στην αγκαλιά του ταπεινού σπηλαίου “μορφή δούλου λαβών” (Φιλιπ.2,7), χωρίς το κάλυμμα του κοσμικού κύρους και της αλαζονικής εξουσίας. Γίνεται οικειοθελώς φτωχός, μετανάστης, πρόσφυγας και θύμα της ανθρώπινης μισαλλοδοξίας. Γεννάται σε μία κωμόπολη μακρυά από την Ναζαρέτ, φυγαδεύεται στην Νειλόρρυτη Αίγυπτο, επανέρχεται ενδεής στην πατρώα γη, μετακινείται αδιάκοπα κηρύττοντας και θεραπεύοντας.

Με την Γέννησή Του η Αγάπη εισβάλλει στον κόσμο με σάρκα και οστά. Γίνεται ο μόνος αυθεντικός τρόπος ζωής χωρίς να είναι αποφυγή ευθύνης, χωρίς να μεταβάλλεται σε ενοχική σιωπή και ουδετερότητα έναντι του αδικουμένου και του πάσχοντος. Δεν προσφέρει κίβληλους παρηγορητικούς λόγους ή ψευδεπίγραφα ψίχουλα πολιτισμού προς τα εξουθενωμένα θύματα της κακότητός μας, αλλά μεταβάλλεται στη μοναδική Οδό, Αλήθεια και Ζωή για τις χιλιάδες εμπερίστατες ψυχές της Αφρικής, της Ασίας ή των παρυφών των μεγάλων δυτικών πόλεων που διψούν για την υπέρβαση του καθημερινού, αλλά και του αιωνίου θανάτου.

Σε αυτούς τους τόπους ας σπεύσουμε ως σύγχρονοι Μάγοι -εάν θέλουμε να μιλούμε για ενσυνείδητη χριστιανική ζωή- για να προσφέρουμε τα πολύτιμα δώρα της αγάπης μας, με όποιο τρόπο είναι δυνατόν. Να είστε βέβαιοι ότι στο θλιμμένο χαμόγελο αυτών των προσώπων θα απαντήσουμε τον Χριστό εξ ουρανών.

Μέσα από την καρδιά μου σας εύχομαι ο νεογέννητος Σωτήρ να σας προστατεύει και να σας χαρίζει πλούσιο το έλεός Του.

† Θ Ε Ο Δ Ω Ρ Ο Σ Β΄

Πάπας καί Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής

Εν τη Μεγάλη Πόλει της Αλεξανδρείας

Χριστούγεννα 2022

Το Χριστουγεννιάτικο μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη

 + Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ – ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ

ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΧΑΡΙΝ, ΕΛΕΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΝ

ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

Τιμιώτατοι ἀδελφοί Ἀρχιερεῖς,

Προσφιλέστατα τέκνᾳ ἐν Κυρίῳ,

Ἑορτάζει σήμερον ἡ Ἁγία Ἐκκλησία τήν κατά σάρκα Γέννησιν τοῦ προαιωνίου Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ, τό «ξένον καί παράδοξον» μυστήριον, τό «ἀποκεκρυμμένον ἀπό τῶν αἰώνων καί τῶν γενεῶν» (Κολ. α’, 26). Ἐν Χριστῷ ἀποκαλύπτεται ὁριστικῶς ἡ ἀλήθεια περί τοῦ Θεοῦ καί περί τοῦ ἀνθρώπου, ὡς θεολογικώτατα ἐξηγεῖ ὁ Ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας: «Ἄνθρωποι μέν κατά φύσιν ἡμεῖς, αὐτός δέ εἰς τό παρά φύσιν διά φιλανθρωπίαν καταδραμών, γέγονεν ἄνθρωπος. Δοῦλοι Θεοῦ κατά φύσιν ἡμεῖς ὡς ποιήματα· δοῦλος ἐχρημάτισε καί αὐτός εἰς τό παρά φύσιν ἐνεχθείς, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος. Ἀλλά καί τό ἐναντίον, Θεός κατ᾿ οὐσίαν αὐτός· θεοί καί ἡμεῖς εἰς τό παρά φύσιν ἀναβαίνοντες διά τήν χάριν· ἄνθρωποι γάρ· Υἱός κατά φύσιν αὐτός· υἱοί καί ἡμεῖς κατά θέσιν, ὡς εἰς ἀδελφότητα τήν πρός αὐτόν κεκλημένοι»[1].

«Γνώσεσθε τήν ἀλήθειαν, καί ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς» (Ἰωάν. η’, 32). Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός εἶναι «ἡ ὁδός καί ἡ ἀλήθεια καί ἡ ζωή» (Ἰωάν ιδ’ 6), εἶναι ὁ ἐλευθερωτής τοῦ ἀνθρώπου «ἐκ τῆς δουλείας τοῦ ἀλλοτρίου». Δέν ὑπάρχει ζωή καί ἐλευθερία χωρίς τήν Ἀλήθειαν ἤ ἐκτός τῆς Ἀληθείας. Τό νά δίδωμεν εἰς τήν ζωήν μας ὅ,τι νόημα ἐπιθυμοῦμεν δέν εἶναι ἐλευθερία, ἀλλά ἡ σύγχρονος ἐκδοχή τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος, ὁ αὐτοεγκλεισμός τοῦ ἀνθρώπου εἰς μίαν αὐτάρκη καί αὐτάρεσκον αὐτονομίαν, χωρίς αἰσθητήριον διά τήν ἀλήθειαν ὡς σχέσιν μέ τόν Θεόν καί μέ τόν συνάνθρωπον. Τά Χριστούγεννα εἶναι καιρός αὐτογνωσίας, κατανοήσεως τῆς διαφορᾶς μεταξύ «Θεανθρώ-που» καί «ἀνθρωποθεοῦ», συνειδητοποιήσεως τῆς σωτηριώδους χριστιανικῆς διδασκαλίας: «Οὐκ ἄνθρωπον ἀποθεωθέντα λέγομεν, ἀλλά Θεόν ἐνανθρωπήσαντα»[2].

Τό εὐάγγελον μήνυμα τῶν Χριστουγέννων συνηχεῖ ἐφέτος μέ τά τύμπανα τοῦ πολέμου καί τήν κλαγγήν τῶν ὅπλων εἰς τήν Οὐκρανίαν, ἡ ὁποία ὑφίσταται τάς δεινάς συνεπείας μιᾶς ἰταμῆς καί ἀδίκου εἰσβολῆς. Ὅλοι οἱ πόλεμοι εἶναι δι᾿ ἡμᾶς τούς Χριστιανούς ἀδελφοκτόνοι καί ἐμφύλιοι, εἶναι, ὡς διεκήρυξεν ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, «ἀπόρροια τοῦ ἐν τῷ κόσμῳ κακοῦ καί τῆς ἁμαρτίας»[3]. Εἰς τήν περίπτωσιν τῆς Οὐκρανίας ἰσχύουν προσέτι τά λόγια τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ περί τῶν συγχρόνων αὐτῷ αἱματηρῶν συγκρούσεων εἰς τήν Θεσσαλονίκην μεταξύ Ὀρθοδόξων, «κοινήν πλουτούντων μητέρα τήν ἱεράν Ἐκκλησίαν καί τήν εὐσέβειαν, ἧς ἀρχηγός καί τελειωτής Χριστός ὁ τοῦ Θεοῦ γνήσιος Υἱός, ὅς ἡμῶν οὐ Θεός μόνον, ἀλλά καί ἀδελφός εὐδόκησεν εἶναι, καί Πατήρ»[4].

Εἰς τό πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ ἐτελέσθη ἡ «ἀνακεφαλαίωσις» τῶν πάντων, ἡ ἀνάδειξις τῆς ἑνότητος τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων καί τῆς ἱερότητος τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, ἡ διάνοιξις τῆς ὁδοῦ πρός τό «καθ᾿ ὁμοίωσιν», καί ἀπεκαλύφθη ἡ εἰρήνη «ἡ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν» (Φιλ. δ’, 7). Ὁ Χριστός εἶναι «ἡ εἰρήνη ἡμῶν» (Ἑφεσ. β’, 14), καί εἰς Αὐτόν εἶναι ἀφιερωμένος ὁ ἱστορικός καί ἐμβληματικός Ἱερός Ναός τῆς «Ἁγίας Εἰρήνης» εἰς τήν Πόλιν τοῦ Κωνσταντίνου.

Ὁ Σωτήρ ἡμῶν μακαρίζει τούς «εἰρηνοποιούς», ὅτι «υἱοί Θεοῦ κληθήσονται» (Ματθ. ε’, 9), προβάλλει τήν ἰδέαν τῆς δικαιοσύνης καί τῆς ἀγάπης ἀκόμη καί πρός τούς ἐχθρούς. Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία εὔχεται εἰς τήν Θείαν Λειτουργίαν «ὑπέρ τῆς ἄνωθεν εἰρήνης» καί «ὑπέρ τῆς εἰρήνης τοῦ σύμπαντος κόσμου». «Τήν σήν εἰρήνην καί τήν σήν ἀγάπην χάρισαι ἡμῖν, Κύριε ὁ Θεός ἡμῶν· πάντα γάρ ἀπέδωκας ἡμῖν», αἰτούμεθα δοξάζοντες τόν Δοτῆρα παντός ἀγαθοῦ κατά τήν Λειτουργίαν τοῦ Μεγάλου Βασιλείου. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι παρελάβομεν παρά τοῦ Θεοῦ τά πάντα, ὀφείλομεν, ὡς ἐξόχως εὐεργετηθέντες, νά ἀγωνιζώμεθα διά τήν εἰρήνην περισσότερον ἀπό τούς λοιπούς ἀνθρώπους, κατά τό Βιβλικόν: «Παντί δέ ᾧ ἐδόθη πολύ, πολύ καί ζητηθήσεται παρ᾿ αὐτοῦ» (Λουκ. ιβ’, 48). Ἐν τῇ ἐννοίᾳ ταύτῃ, ὅσα, ἀντιθέτως πρός τήν ἀρχήν αὐτήν, πράττονται ὑπό Χριστιανῶν δέν βαρύνουν τόν Χριστιανισμόν, ἀλλά ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δροῦν κατά παράβασιν τῶν θείων προσταγμάτων.

Ποτέ εἰς τήν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος, ἡ εἰρήνη μεταξύ τῶν λαῶν δέν ὑπῆρξεν αὐτονόητος κατάστασις, ἀλλά ἦτο πανταχοῦ καί πάντοτε ἀποτέλεσμα ἐμπνευσμένων πρωτοβουλιῶν, γενναιότητος καί αὐτοθυσίας, αντιστάσεως εἰς τήν βίαν καί ἀπορρίψεως τοῦ πολέμου ὡς μέσου λύσεως διαφορῶν, διαρκής ἀγών διά τήν δικαιοσύνην καί τήν προστασίαν τῆς ἀνθρωπίνης ἀξιοπρεπείας. Ἡ συμβολή των εἰς τήν εἰρήνην καί τήν καταλλαγήν ἀποτελεῖ πρώτιστον κριτήριον τῆς ἀξιοπιστίας τῶν θρησκειῶν. Ἀναμφιβόλως, εἰς τάς θρησκευτικάς παραδόσεις ὑπάρχουν κίνητρα ὄχι μόνον διά τήν ἐσωτερικήν εἰρήνην, ἀλλά καί διά τήν προαγωγήν καί τήν ἐγκαθίδρυσιν τῆς εἰρήνης τῆς κοινωνίας, διά τήν ὑπέρβασιν τῆς ἐπιθετικότητος εἰς τάς σχέσεις τῶν ἀτόμων καί τῶν λαῶν. Τό γεγονός αὐτό εἶναι ἰδιαιτέρως σημαντικόν εἰς τήν ἐποχήν μας, κατά τήν ὁποίαν προβάλλεται ἡ ἄποψις ὅτι ἡ εἰρήνη θά προέλθῃ ὡς ἀποτέλεσμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τῆς ἀνόδου τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, τῆς προόδου τῆς ἐπιστήμης καί τῆς τεχνολογίας, διά μέσου τῆς ψηφιακῆς ἐπικοινωνίας καί τοῦ διαδικτύου. Ἔχομεν τήν βεβαιότητα, ὅτι δέν εἶναι δυνατόν νά ὑπάρξῃ εἰρήνη τῶν λαῶν καί τῶν πολιτισμῶν, χωρίς τήν εἰρήνην τῶν θρησκειῶν, χωρίς τόν διάλογον καί τήν συνεργασίαν των. Ἡ πίστις εἰς Θεόν ἐνισχύει τόν ἀγῶνα δι᾿ ἕνα κόσμον εἰρήνης καί δικαιοσύνης, ἀκόμη καί ὅταν ἡ προσπάθεια αὐτή εὑρίσκεται ἐνώπιον ἀνυπερβλήτων, κατ᾿ ἄνθρωπον, ἐμποδίων. Πάντως, εἶναι άπαράδεκτον, ἐκπρόσωποι θρησκειῶν νά κηρύσσουν φανατισμόν καί νά ἀναρριπίζουν τήν φλόγα τοῦ μίσους.

Ἱερώτατοι καί Θεοφιλέστατοι ἀδελφοί καί ἀγαπητά τέκνα,

Χριστός γεννᾶται· δοξάσατε, Χριστός ἐξ οὐρανῶν· ἀπαντήσατε, Χριστός ἐπί γῆς· ὑψώθητε! Στοιχοῦντες τῇ προτροπῇ τοῦ Ἁγίου προκατόχου τῆς ἡμῶν Μετριότητος εἰς τόν Θρόνον τῆς Κωνσταντινουπολίτιδος Ἐκκλησίας Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, ἄς ἑορτάσωμεν τήν γενέθλιον ἡμέραν τοῦ Σωτῆρος τοῦ κόσμου ἐν πνευματικῇ εὐφροσύνῃ, «μή κοσμικῶς, ἀλλ᾿ ὑπερκοσμίως», φεύγοντες «πᾶν τό περιττόν καί ὑπέρ τήν χρείαν· καί ταῦτα πεινώντων ἄλλων καί δεομένων, τῶν ἐκ τοῦ αὐτοῦ πηλοῦ τε καί κράματος»[5]. Εὐχόμεθα πρός πάντας ὑμᾶς, κατανυκτικόν καί δοξολογικόν Ἅγιον Δωδεκαήμερον, τό ὁποῖον εἶναι ὄντως πλήρωμα χρόνου καί ἀκτίς τοῦ φωτός τῆς αἰωνιότητος. Εἴθε τό ἐπερχόμενον 2023 νά ἀποδειχθῇ, εὐδοκίᾳ καί χάριτι τοῦ δι᾿ ἡμᾶς τούς ἀνθρώπους καί διά τήν ἡμετέραν σωτηρίαν σαρκωθέντος Θεοῦ Λόγου, περίοδος εἰρήνης, ἀγάπης καί ἀλληλεγγύης, ἀληθής ἐνιαυτός τῆς χρηστότητος τοῦ Κυρίου.

Ἔτη πολλά καί εὐλογημένα!

Χριστούγεννα ‚βκβ’

† Ὁ Κωνσταντινουπόλεως

διάπυρος πρός Θεόν εὐχέτης πάντων ὑμῶν

[1] Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, Ἡ Βίβλος τῶν Θησαυρῶν περί τῆς Ἁγίας καί Ὁμοουσίου Τριάδος, PG 75, 561.

[2] Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Ἔκδοσις ἀκριβής τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, PG 94, 988.

[3] Ἡ ἀποστολή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας εἰς τόν σύγχρονον κόσμον, Δ’, 1.

[4] Γρηγορίου Παλαμᾶ, Περί τῆς πρός ἀλλήλους εἰρήνης, PG 151, 10.

[5] Γρηγορίου Θεολόγου, Εἰς τά Θεοφάνια, εἴτουν Γενέθλια τοῦ Σωτῆρος, PG 36, 316.

«ΤΣΑΝΙΑ»: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

Τα «Τσάνια» είναι το κορυφαίο έθιμο του Παλαιοχωρίου Παγγαίου, οι ρίζες του οποίου χάνονται στους αιώνες και ο χαρακτήρας του είναι άκρως θρησκευτικός: η απόδοση τιμών στον προστάτη και θεραπευτή Προφήτη Ηλία. Η αναβίωση του είναι ιδιαίτερα πομπώδης και μεγαλοπρεπής. Πήρε το όνομά του από τα «Τσάνια», τα κουδούνια δηλαδή, που φέρουν στο λαιμό τους τα ζώα τα οποία μαζί με τους ανθρώπους συμμετέχουν στο έθιμο.

    Η τελετουργική αναπαράσταση της πομπής, με τα κουδούνια στο λαιμό των ζώων και τον στολισμό τους, δεν είναι κάτι τυχαίο. Έχει τις ρίζες της στις αρχαιοελληνικές παραδόσεις του Παγγαίου. Το κλειδί του συσχετισμού, σε αυτή την περίπτωση δίνει ο αρχαίος τραγωδός Ευριπίδης, στο έργο του «Ρήσος», που αναφέρεται στον ξακουστό βασιλιά.

    Ο Ρήσος ήταν ο πιο αγαπητός από τους ήρωες - ημίθεους των Θρακών του Παγγαίου, και ήταν βασιλιάς στην περιοχή την εποχή του Τρωϊκού Πολέμου, δηλαδή γύρω στον 12ο π.Χ. αιώνα.

    Ο Ρήσος λοιπόν, σύμφωνα με την ελληνική παράδοση, προσέτρεξε σε βοήθεια των Τρώων, φέρνοντας μαζί του τα κάτασπρα σαν χιόνι άλογά του, το κατασκευασμένο από χρυσό κι ασήμι άρμα του και τα, από τα ίδια υλικά φτιαγμένα, όπλα του.

    Οι Αχαιοί, αφού έμαθαν μυστικά του τρωικού στρατού από έναν κατάσκοπό τους τον Δόλωνα, την ίδια νύχτα της άφιξής του Ρήσου έστειλαν τον Διομήδη και τον Οδυσσέα και τον σκότωσαν, ενώ παράλληλα άρπαξαν και τα άλογά του.

    Για τους κατοίκους της περιοχής του Παγγαίου ο θρυλικός βασιλιάς έγινε Ήρωας - θεός, με πιο γνωστές ιδιότητες, αυτές του κυνηγού και του θεραπευτή.

    Ιδιαίτερη σημασία μάλιστα έχει η μαρτυρία του σοφιστή Φιλόστρατου του νεότερου, που πέρασε από τη Θράκη, τον 3ο αιώνα μ.Χ., και ο οποίος απόρησε με τις τιμές που ετύχαινε από τους Θράκες ο αφηρωισμένος πια Ρήσος, καθώς τιμώνταν σαν θεός των αλόγων, των στρατιωτών και σαν αλεξίκακος γιατρός γενικότερα.

Τα «Τσάνια» του Ρήσου…

    Επιστρέφοντας στη τραγωδία του Ευριπίδη που φέρει το όνομα του Ρήσου, σε δύο σημεία εντοπίζουμε μια περιγραφή που θυμίζει τα νεότερα «Τσάνια».

    Σε ένα σημείο αναφέρεται ότι τα άλογα των Θρακών του Παγγαίου είχαν κουδούνια στο λαιμό τους που προκαλούσαν τρόμο στους εχθρούς και πως ήταν στολισμένα και έφεραν στο μέτωπο μια χάλκινη εικόνα της Γοργούς που τους προστάτευε.

    Σε άλλο σημείο ο Χορός εξυμνεί την χρυσαρματωμένη λαμπρή κορμοστασιά του Ρήσου και εντυπωσιάζεται από τον θόρυβο που κάνουν τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων.

    Μοιάζουν σαφή τα κοινά στοιχεία, όπως είναι τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων του Ρήσου, και τα κουδούνια στο λαιμό των αλόγων στα «Τσάνια». Έχουμε τα στολισμένα άλογα του βασιλιά του Παγγαίου, που έχουν την εικόνα της Γοργούς στο μέτωπο για προστασία, και από την άλλη έχουμε τα στολισμένα άλογα στα «Τσάνια», που στο μέτωπό τους έχουν εικόνες Αγίων για προστασία.

    Με λίγα λόγια έχουμε την ίδια συνήθεια του στολίσματος των ζώων και της χρήσης κουδουνιών στο λαιμό τους από την πρώιμη αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μια παράδοση που διατηρείται αναλλοίωτη από τον 12ο π.Χ. αιώνα τουλάχιστον. Μια παράδοση που πιθανόν χρησιμοποιήθηκε για να τιμάται ο ήρωας Ρήσος, προστάτης του τόπου του, του Παγγαίου, προστάτης των αλόγων και θεραπευτής, μετά τον θάνατό του, και με την έλευση του Χριστιανισμού χρησιμοποιήθηκε για να τιμηθεί με την μεγαλοπρέπεια που του αρμόζει ένας άλλος προστάτης και ιατρός, ο Προφήτης Ηλίας.

    Στα «Τσάνια» λοιπόν οι Παλαιοχωρινοί εκπληρώνουν ένα τάμα. Με τη μορφή της μεγαλειώδους αυτής τιμητικής πομπής που διατηρήθηκε από την αρχαιότητα, κουβαλούν ξύλα από το καστανοδάσος για να ετοιμαστεί το «κουρμπάνι», δηλαδή προσφορές ζώων, τα οποία αφού ευλογούνται θυσιάζονται ως προσφορά στον Προφήτη Ηλία.

Εγκύκλιος Σεβασμιωτάτου επί τη Αγία και Μεγάλη Παρασκευή 2022

 

«οὐχί ταῦτα ἔδει παθεῖν τόν Χριστόν καί εἰσελθεῖν εἰς τήν δόξαν αὐτοῦ;» (Λουκᾶ 24,26)

Ἀγαπητοί ἀδελφοί καί πατέρες

Ἄς δοξάσουμε τόν φιλάνθρωπο Θεό μας πού μᾶς ἀξιώνει ἀκόμη μία φορά νά ἑορτάσουμε τά Ἄχραντα Πάθη τοῦ Μονογενοῦς Υἱοῦ Του καί Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Περάσαμε καί περνοῦμε ἀκόμη δύσκολες συνθῆκες στήν καθημερινή μας ζωή καί σήμερα εὐτυχῶς, Ἁγία καί Μεγάλη Παρασκευή, φθάσαμε καί προσκυνοῦμε τόν τίμιο Σταυρό Του καί ἀτενίζουμε μέ σεβασμό καί θλίψη τήν πονεμένη καί γλυκυτάτη Μορφή Του ἐπαναλαμβάνοντας μαζί μέ τήν Παναγία Μητέρα Του: «Ὦ γλυκύ μου ἔαρ, γλυκύτατον μου Τέκνον, ποῦ ἔδυ Σου τό κάλλος!».

Καί ἰδιαιτέρως σήμερα θυμόμαστε ὅτι, μολονότι  εἶχε κάθιδρως παρακαλέσει τόν Πατέρα Του στόν κῆπο τῆς Γεθσημανή «πάτερ μου εἰ δυνατόν ἐστιν παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τό ποτήριον τοῦτο» (Ματθ.26,39) ἤπιε μέχρι τρυγός τό κατάπικρο Ποτήρι τοῦ Πάθους τοῦ Σταυροῦ. Καί ὅπως ὁ Ἴδιος μᾶς εἶχε ἐπιβεβαιώσει, ὅτι «ἔδει», ἔπρεπε νά τό πιεῖ! «Ἔδει παθεῖν τόν Χριστόν» διευκρίνησε στούς συνοδοιπόρους Του μετά τήν Ἀνάστασή Του, πρός Ἐμμαούς!

Καί γιατί ὁ Οὐράνιος Πατέρας Του δέν ἔκαμε δεκτό τό πρόσκαιρο καί τόσο ἀνθρώπινο αἴτημα τοῦ Μονογενοῦς Υἱοῦ Του καί ἄφησε νά πιεῖ τό κατάπικρο ποτήρι τοῦ σταυρικοῦ θανάτου; γιατί «ἔδει», γιατί ἔπρεπε νά πάθει ὁ Κύριός μας; Μυστηριῶδες, ἀπέραντο πέλαγος ἐρωτημάτων ἀνοίγεται  τώρα μπροστά στή σκέψη μας. Ἕνας τρόπος δέ ὑπάρχει νά τό διαπεράσουμε μέ ἀσφάλεια καί νά μή καταποντισθοῦμε στά σκοτεινά βάθη τῆς ἀμφιβολίας καί τῆς ἀπιστίας. Καί αὐτός εἶναι ἡ ἄπειρη καί δυσκατάληπτη Ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Ἁμαρτωλοί ὄντες καί ἐχθροί τοῦ Θεοῦ δεχθήκαμε τήν ἄπειρη Ἀγάπη καί στοργή Του. Ἐδῶ βρίσκεται ἡ λύση τοῦ αἰνίγματος: «οὕτως γάρ ἠγάπησεν ὁ Θεός τόν κόσμον, ὥστε τόν υἱόν αὐτοῦ τόν μονογενῆ ἔδωκεν» στό φρικτό Πάθος τοῦ Σταυροῦ (Ἰωάν.3,16) «ὦ βάθος πλούτου καί σοφίας καί γνώσεως Θεοῦ!» θά ἀναφωνήσουμε μαζί μέ τόν Ἀπόστολο Παῦλο, καθώς ἀδυνατοῦμε νά εἰσχωρήσουμε στά βάθη τά ἀπροσπέλαστα τῆς θείας Ἀγάπης (Ρωμ. 11,33).

Ἔπαθε, λοιπόν, ὁ Κύριός μας, ἄν καί τελείως ἀνεύθυνος καί ἀναμάρτητος, πρός χάριν μας γιά νά μᾶς λυτρώσει ἀπό τά δεσμά τῶν παθῶν μας. Ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος εἶχε ἐξηγήσει τό λόγο τῆς ἐπί γῆς παρουσίας Του. Ἦλθε, εἶπε, «κηρῦξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καί τυφλοῖς ἀνάβλεψιν. ἀποστεῖλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει» (Λουκᾶ 4,19) Ὅλα αὐτά σημαίνουν ὅτι ὑπέμεινε τά Ἄχραντα Πάθη Του ὁ Κύριός μας γιά νά μᾶς ἀπελευθερώσει ἀπό τά δικά μας ἁμαρτωλά πάθη, γιά νά μᾶς χαρίσει τήν ὑγεία στίς κομματιασμένες ἀπό τήν ἁμαρτία ψυχές μας.

Κακό μεγάλο ἡ ἀρρώστια. Τό ζήσαμε καί ἀκόμη τό ζοῦμε μετά τήν ἐπέλαση στή ζωή τῆς ἀνθρωπότητος ἐκείνου τοῦ θανατηφόρου ἰοῦ πού προκάλεσε τή γνωστή πανδημία τοῦ καιροῦ μας. Εἴδατε πῶς ἀναστάτωσε τή ζωή ὅλων μας. Εἴδατε τί ἐφιάλτη ἀντιμετωπίσαμε. Εἴδατε πόσα δάκρυα, τί πόνο, τί θλίψη ἐπισώρευσε στή ράχη τῆς ἀνθρωπότητος!

Ἀλλά μικρότερο κακό εἶναι ὁ πόλεμος; Λιγότερα δάκρυα, λιγότερο πόνο και λιγότερη θλίψη ἔφερε σέ ἑκατοντάδες καί μυριάδες συνανθρώπων μας; Συμφορά καί δοκιμασία ἀνείπωτη. Καί γιατί ὅλα αὐτά; Ἐξαιτίας τῶν παθῶν μας, ἀπό τή σκλαβιά τῶν ὁποίων θέλησε νά μᾶς ἀπελευθερώσει ὁ δι’ ἡμᾶς Σταυρωθείς Κύριος. Ἀμφιβάλλετε ὅτι τά πάθη πυροδότησαν καί θά συνεχίσουν νά πυροδοτοῦν τούς πολέμους; Τούς πολέμους ἀνάμεσα στά κράτη, τούς πολέμους καί τίς διαμάχες μέσα στήν οἰκογένεια μέ θλιβερό ἀποτέλεσμα τά ἀναρίθμητα διαζύγια, τούς διαξιφισμούς στούς ἀνθρώπους πού ὁδηγοῦν στίς γυναικοκτονίες, στούς φόνους καί τά εἰδεχθῆ ἐγκλήματα; Ἡ θρυαλλίδα,τό φυτίλι τοῦ πάθους ἀνάβει τήν πυρκαιά τοῦ κακοῦ, τῆς αἱματοχυσίας. Μᾶς ἐξηγεῖ  σχετικά ὁ Ἀδελφόθεος Ἰάκωβος λέγοντας τά ἐξῆς: «Ἀπὸ ποῦ προέρχονται οἱ πόλεμοι καὶ οἱ διαμάχες μεταξύ σας; Δὲν προέρχονται ἀπὸ τὰς ἀπολαύσεις σας (τά πάθη τῆς πλεονεξίας, τῆς φιληδονίας) οἱ ὁποῖες ἀλληλοσπαράσονται εἰς τὰ μέλη σας; Ἐπιθυμεῖτε κάτι καὶ δὲν τὸ ἔχετε· φονεύετε καὶ ζηλεύετε καὶ δὲν μπορεῖτε νὰ ἐπιτύχετε· μάχεσθε καὶ πολεμᾶτε καὶ δὲν ἔχετε, διότι δὲν ζητᾶτε. Ζητᾶτε καὶ δὲν παίρνετε, διότι ζητᾶτε μὲ κακὸν σκοπόν, γιὰ νὰ τὰ δαπανήσετε στίς ἀπολαύσεις σας.» (Ἰακώβου 4,1-3).

Στίς σκέψεις αὐτές μᾶς ὁδηγεῖ σήμερα, Μεγάλη Παρασκευή, ἡ θέα τοῦ Ἐσταυρωμένου Λυτρωτῆ μας. Ἄς τό καταλάβουμε ἐπιτέλους, ὅτι τά πάθη μας, οἱ κακές μας συνήθειες ὁδήγησαν στό Πάθος τό Ἄχραντο τοῦ Σταυροῦ. Ἄς τίς μισήσουμε καί ἄς ἀνανεώσουμε τήν ἀπόφασή μας νά πολεμοῦμε τά πάθη μας μέ ὅλη τή δύναμη τῆς ψυχῆς μας. Ὁ ἱερός αὐτός πόλεμος θά ἐξαφανίσει τούς πολέμους πού φέρουν τή καταστροφή καί τόν ὄλεθρο. Τοῦτο θά ἀποτελέσει τό πιό ὄμορφο καί κομψό στεφάνι στήν κορυφή τοῦ Σταυροῦ. Γένοιτο.

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

Εὐχέτης σας διαπαντός πρός τόν Ἐσταυρωμένο Λυτρωτή τοῦ κόσμου

«Θεολογικός και Εκκλησιαστικός Ερασιτεχνισμός»

Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως

κ.κ. Χρυσοστόμου

 Οἱ λέξεις ἐρασιτέχνης, ἐρασιτεχνισμός δέν ἔχουν καλή ἔννοια, μολονότι ἡ ἐτυμολογική τους ἀνάλυση μᾶς ὁδηγεῖ σέ διαφορετικό, ἀντίθετο συμπέρασμα. Κατ’ ἀρχάς ἡ σύνθετη λέξη ἐρασιτέχνης σημαίνει τόν ἐραστή, ἐκεῖνον τόν ἄνθρωπο πού ἀγαπᾶ πολύ, πού εἶναι ἐραστής τῆς τέχνης. Ἀλλά κατόπιν ξέπεσε στό χειρότερο ἡ ἔννοιά της, ὅπως συνέβη καί μέ ἄλλες λέξεις τῆς γλώσσας μας. Γιά παράδειγμα ἡ λέξη ἀγαθός. Ἀρχικά στό λεξιλόγιό μας δήλωνε τόν ὡραιότερο, τόν ἰδεώδη ἄνθρωπο ἀπό ἠθικῆς ἀπόψεως, ἐνῶ σήμερα στά χείλη μας κατάντησε ἡ λέξη νά ἔχει ἔννοια ὑποτιμητική.

Κατά τόν ἴδιο τρόπο καί ἡ λέξη ἐρασιτέχνης σύν τῶ χρόνω συνδέθηκε ὄχι ἀπλά μέ τήν ἁπλότητα, ἀλλά μέ τήν προχειρότητα. Ὁ ἐρασιτεχνισμός βρίσκεται κάτω ἀπό τόν ἐπαγγελματισμό. Ἡ μέ ἀβέβαιο ἀποτέλεσμα καί προχειρότητα ἐργασία ὑποτιμᾶται λογικά καί σωστά ἀπό τήν ἐργασία μέ ἐπαγγελματική συνείδηση, γνώση καί ἀκρίβεια. Γιά παράδειγμα, ἐάν κάποιος ὑποστεῖ κάποιο κάταγμα στό χέρι του ἤ στό πόδι του δέν θά ἐμπιστευθεῖ τή θεραπεία του σέ ἔνα «πρακτικό», ἐρασιτέχνη τοῦ παλιοῦ καιροῦ γιατρό. Σήμερα θά προσφύγει μέ ἐμπιστοσύνη στό γιατρό τόν εἰδικό, πού ἀσχολεῖται μέ τά προβλήματα τῶν ὀστῶν. Κάποτε ὅσοι πάθαιναν κάποιο κάταγμα ἔπρεπε νά μείνουν διά βίου ἀνάπηροι. Μέ πόση τρομακτική φυσικότητα διηγεῖται σχετικό γεγονός ὁ Ἀλέξανδρος Μωραϊτίδης στό γλαφυρό του διήγημα «Βακούφικα». Ἐκεῖ περιγράφεται λυρικότατα, πῶς νεαρή κόρη, ὅταν ἔπεσε ἀπό τήν καρυδιά καί ἔσπασε τό πόδι της ἔμεινε, ὕστερα ἀπό νοσηλεία δύο μηνῶν κοντά στούς «πρακτικούς γιατρούς» διά βίου χωλή, ἡ δέ μητέρα της πέθανε ἀπό τόν καϋμό της «…τρεῖς μῆνας μετά τό πάθημα τῆς θυγατρός της, πονοῦσα βαθέως διότι ἔβλεπε χωλήν τήν ὡραίαν θυγατέρα της» (Τά διηγήματα. τ.Α΄σ.217).

Ἀλλά τέτοιες καί χειρότερες ἀναπηρίες προκαλεῖ καί ὁ ἐπιπόλαιος ἐρασιτεχνισμός σέ ἄλλα γνωστικά πεδία, πού ἀφοροῦν ὄχι τό σῶμα ἀλλά τό πνεῦμα, τή ψυχή. Ἐργάτες ἀκούραστοι αὐτοῦ τοῦ πνευματικοῦ ἐρασιτεχνισμοῦ εἶναι ὅσοι μέ ἐλαφρά καρδία καί πολλή ἐπιπολαιότητα καί τρομερή ἀνεπάρκεια ἀσχολοῦνται μέ τά σοβαρά  θέματα τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς θεολογίας της καί γνωμοδοτοῦν μέ αὐθεντία. Τά θεωροῦν τόσο βατά θέματα, τόσο εὔκολα καί προσιτά στόν κάθε χριστιανό!

Το φαινόμενο αὐτό εἶναι διαχρονικό. Ἀνέκαθεν ἐμφανίζονται χριστιανοί πού ἀποφαίνονται σάν διδάσκαλοι ἔμπειροι ἐπάνω σέ θέματα σοβαρά ἐκτός τῆς  ἁρμοδιότητός των. Τέτοιους χριστιανούς ἐννοεῖ ὁ Ἀπόστολος Πέτρος στήν Δευτέρα καθολική Ἐπιστολή του, οἱ ὁποῖοι ἄν καί τελείως ἀναρμόδιοι παρερμήνευαν καί διαστρέβλωναν δύσκολα νοήματα ἀπό τίς Ἐπιστολές τοῦ ἀδελφοῦ του, ὅπως γράφει, Παύλου προκαλώντας πνευματική ζημία στό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας. «καί τήν τοῦ Κυρίου ἡμῶν μακροθυμίαν σωτηρίαν ἡγεῖσθε καθώς καί ὁ ἀγαπητός ἡμῶν ἀδελφός Παῦλος κατά τήν αὐτῶ δοθεῖσαν σοφίαν ἔγραψεν ὑμῖν ὡς καί ἐν πάσαις ταῖς ἐπιστολαῖς λαλῶν ἐν αὐταῖς περί τούτων ἐν οἷς ἐστιν δυσνόητα τινα ἅ οἱ ἀμαθεῖς καί ἀστήρικτοι στρεβλοῦσιν ὡς καί τάς λοιπάς γραφάς πρός τήν ἰδίαν αὐτῶν ἀπώλειαν» (Β΄ Πέτρου 3,15-16).

Τέτοιοι «ἀμαθεῖς καί ἀστήρικτοι» καί μέ περισσότερο θράσος ἐμφανίζονται στά χρόνια τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θεολόγου. Ἐπαγγελματίες στήν καθημερινή ζωή, ἀγωνιστές τοῦ ἐπιουσίου, βιοτέχνες καί χειρώνακτες, ἀνελάμβαναν ρόλο θεολόγου τόν καιρό τῶν μεγάλων θεολογικῶν καί χριστολογικῶν ἐρίδων καί μέ πολεμική ὁρμή προέβαλαν ἀπόψεις θεολογικές διεκδικώντας τό ἀλάθητο καί διασαλεύοντας τή γαλήνη τῆς Ἐκκλησίας. Διότι ὁ θεολογικός ἐρασιτεχνισμός των εὔκολα συνδεόταν μέ τόν θρησκευτικό φανατισμό καί τήν ἰδεολογική ἀντιπαλότητα. Γι’ αὐτό τό λόγο καί ὁ θεοφόρος ἐκεῖνος Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μας ἔλεγε: «Εἶναι νά λυπᾶται κανείς, ὅταν βλέπει κάποιους ἀπό τή μιά μέρα στήν ἄλλη νά γίνονται θεολόγοι… πέφτουνε τό βράδυ νά κοιμηθοῦνε τεχνίτες καί ξυπνοῦνε σοφοί, αὐτοχειροτόνητοι θεολόγοι». Καί ὅταν μερικοί διαμαρτυρόμενοι τοῦ ἔλεγαν «Δηλαδή, πάτερ, δε θ’ ἀσχολούμαστε μέ τό Θεό;» ἀπαντοῦσε  — Ἀντίθετα, φίλε μου, ἀπαντοῦσε, ν’ ἀσχολεῖσαι καί μέ τό παραπάνω. Ἄν μπορεῖς, ἔχε τό Θεό στό νοῦ σου πιό συχνά κι’ ἀπ’ ὅσο ἀναπνέεις. Μπορεῖς. Δέ σε συμβουλεύω ὅμως νά θεολογεῖς χωρίς τίς ἀναγκαῖες προϋποθέσεις» (Ἀπό τό βιβλίο τοῦ Στυλ. Παπαδοπούλου, Ὁ πληγωμένος ἀετός 10η ἔκδ. σσ.259-260).

Καί ὅπως παλιά ὁ «πρακτικός» γιατρός μέ τίς συμβουλές καί τά γιατροσόφια του μόνο ζημιά θά προκαλούσε, ἔτσι καί ὁ κάθε ἀπαίδευτος καί φανατικός συμβουλάτορας σέ θέματα πνευματικά. Μπορεῖ νά δίνει ἄνετα  ἐρμηνεῖες Βιβλικῶν χωρίων καί ἄς ἔχει μελετήσει ἐλάχιστα χωρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Μπορεῖ μέ αὐτοπεποίθηση εἰδικοῦ ἐπιστήμονος ἀπό τή θέση τοῦ πνευματικοῦ νά ἀποφαίνεται μέ τρόπο ἀπόλυτο γιά θέματα παιδαγωγικά, γιά θέματα ψυχολογίας, γιά λεπτά οἰκογενειακά ζητήματα καί ἄς εἶναι ὁ ὁρίζοντας τῶν γνώσεων του στενός καί ζοφώδης. Μπορεῖ ἀκόμη ὁ ἐρασιτέχνης καί «ἀμαθής» κληρικός νά δίνει γνῶμες γιά σοβαρά καί δύσκολα θέματα κανονικοῦ δικαίου ἤ καί ἱστορικά χωρίς νά κατέχει στοιχειώδη γνώση αυτῶν τών γνωστικῶν ἀντικειμένων. Μάλιστα μερικοί καθώς εἶναι κυριευμένοι ἀπό τό σύμπλεγμα τῆς παντογνωσίας τολμοῦν νά μιλήσουν καί γιά θέματα ἰατρικῆς φύσεως θέτοντας σέ ἄμεσο κίνδυνο αυτήν τήν ὑγεία τῶν πνευματικῶν τους τέκνων.

Δέν εἶχαν ἀσφαλῶς ἄδικο ὅσοι θεώρησαν τήν ἡμιμάθεια χειρότερη ἀπό τήν ἀμάθεια. Αὐτή ἡ ἡμιμάθεια καί ὁ ἐρασιτεχνισμός ἀντάμα μέ τόν φανατισμό καί τά πάθη τῆς αὐτοπροβολῆς καί τοῦ ἐπάρατου ἐγωισμοῦ μόνο κακά καί ὀλέθρια ἀποτελέσματα συνεισφέρουν στήν κοινωνία. Κάποτε μάλιστα θανάσιμα ἀποτελέσματα. Τουλάχιστον ἡ Ἐκκλησία, μέ τήν πικρή πεῖρα τοῦ θεολογικοῦ καί ἐκκλησιαστικοῦ ἐρασιτεχνισμοῦ καί τήν τεράστια εὐθύνη τῆς πνευματικῆς ἀκεραιότητος τοῦ ποιμνίου της ὀφείλει νά εἶναι πολύ εὐαίσθητη στό ζήτημα αὐτό. Παλαιότερα εἶχε συστήσει Σχολές ἱεροκηρύκων καί πνευματικῶν, ὅπου ἐκπαιδεύονταν καί ἐξασκοῦντο γιά κάποιο διάστημα ὑπό τήν ἐπίβλεψη ἔμπειρων κληρικῶν ὅσοι θά ἀνελάμβαναν αὐτά τά δύσκολα ἔργα, τοῦ ἱεροκήρυκος καί τοῦ ἐξομολόγου. Μήπως θά ἔπρεπε νά ἀναβιώσουν οἱ χρήσιμες αὐτές σχολές, μετά μάλιστα ἀπό τά τραγικά συμβάντα τῶν τελευταίων ἡμερῶν, μέ τά ὁποῖα βλασφημεῖται τό Ὄνομα τοῦ Κυρίου στήν κοινωνία μας;

«Θεολογικός και Εκκλησιαστικός Ερασιτεχνισμός»

Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως 

κ. Χρυσοστόμου

Οἱ λέξεις ἐρασιτέχνης, ἐρασιτεχνισμός δέν ἔχουν καλή ἔννοια, μολονότι ἡ ἐτυμολογική τους ἀνάλυση μᾶς ὁδηγεῖ σέ διαφορετικό, ἀντίθετο συμπέρασμα. Κατ’ ἀρχάς ἡ σύνθετη λέξη ἐρασιτέχνης σημαίνει τόν ἐραστή, ἐκεῖνον τόν ἄνθρωπο πού ἀγαπᾶ πολύ, πού εἶναι ἐραστής τῆς τέχνης. Ἀλλά κατόπιν ξέπεσε στό χειρότερο ἡ ἔννοιά της, ὅπως συνέβη καί μέ ἄλλες λέξεις τῆς γλώσσας μας. Γιά παράδειγμα ἡ λέξη ἀγαθός. Ἀρχικά στό λεξιλόγιό μας δήλωνε τόν ὡραιότερο, τόν ἰδεώδη ἄνθρωπο ἀπό ἠθικῆς ἀπόψεως, ἐνῶ σήμερα στά χείλη μας κατάντησε ἡ λέξη νά ἔχει ἔννοια ὑποτιμητική.

Κατά τόν ἴδιο τρόπο καί ἡ λέξη ἐρασιτέχνης σύν τῶ χρόνω συνδέθηκε ὄχι ἀπλά μέ τήν ἁπλότητα, ἀλλά μέ τήν προχειρότητα. Ὁ ἐρασιτεχνισμός βρίσκεται κάτω ἀπό τόν ἐπαγγελματισμό. Ἡ μέ ἀβέβαιο ἀποτέλεσμα καί προχειρότητα ἐργασία ὑποτιμᾶται λογικά καί σωστά ἀπό τήν ἐργασία μέ ἐπαγγελματική συνείδηση, γνώση καί ἀκρίβεια. Γιά παράδειγμα, ἐάν κάποιος ὑποστεῖ κάποιο κάταγμα στό χέρι του ἤ στό πόδι του δέν θά ἐμπιστευθεῖ τή θεραπεία του σέ ἔνα «πρακτικό», ἐρασιτέχνη τοῦ παλιοῦ καιροῦ γιατρό. Σήμερα θά προσφύγει μέ ἐμπιστοσύνη στό γιατρό τόν εἰδικό, πού ἀσχολεῖται μέ τά προβλήματα τῶν ὀστῶν. Κάποτε ὅσοι πάθαιναν κάποιο κάταγμα ἔπρεπε νά μείνουν διά βίου ἀνάπηροι. Μέ πόση τρομακτική φυσικότητα διηγεῖται σχετικό γεγονός ὁ Ἀλέξανδρος Μωραϊτίδης στό γλαφυρό του διήγημα «Βακούφικα». Ἐκεῖ περιγράφεται λυρικότατα, πῶς νεαρή κόρη, ὅταν ἔπεσε ἀπό τήν καρυδιά καί ἔσπασε τό πόδι της ἔμεινε, ὕστερα ἀπό νοσηλεία δύο μηνῶν κοντά στούς «πρακτικούς γιατρούς» διά βίου χωλή, ἡ δέ μητέρα της πέθανε ἀπό τόν καϋμό της «…τρεῖς μῆνας μετά τό πάθημα τῆς θυγατρός της, πονοῦσα βαθέως διότι ἔβλεπε χωλήν τήν ὡραίαν θυγατέρα της» (Τά διηγήματα. τ.Α΄σ.217).

Ἀλλά τέτοιες καί χειρότερες ἀναπηρίες προκαλεῖ καί ὁ ἐπιπόλαιος ἐρασιτεχνισμός σέ ἄλλα γνωστικά πεδία, πού ἀφοροῦν ὄχι τό σῶμα ἀλλά τό πνεῦμα, τή ψυχή. Ἐργάτες ἀκούραστοι αὐτοῦ τοῦ πνευματικοῦ ἐρασιτεχνισμοῦ εἶναι ὅσοι μέ ἐλαφρά καρδία καί πολλή ἐπιπολαιότητα καί τρομερή ἀνεπάρκεια ἀσχολοῦνται μέ τά σοβαρά  θέματα τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς θεολογίας της καί γνωμοδοτοῦν μέ αὐθεντία. Τά θεωροῦν τόσο βατά θέματα, τόσο εὔκολα καί προσιτά στόν κάθε χριστιανό!

Το φαινόμενο αὐτό εἶναι διαχρονικό. Ἀνέκαθεν ἐμφανίζονται χριστιανοί πού ἀποφαίνονται σάν διδάσκαλοι ἔμπειροι ἐπάνω σέ θέματα σοβαρά ἐκτός τῆς  ἁρμοδιότητός των. Τέτοιους χριστιανούς ἐννοεῖ ὁ Ἀπόστολος Πέτρος στήν Δευτέρα καθολική Ἐπιστολή του, οἱ ὁποῖοι ἄν καί τελείως ἀναρμόδιοι παρερμήνευαν καί διαστρέβλωναν δύσκολα νοήματα ἀπό τίς Ἐπιστολές τοῦ ἀδελφοῦ του, ὅπως γράφει, Παύλου προκαλώντας πνευματική ζημία στό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας. «καί τήν τοῦ Κυρίου ἡμῶν μακροθυμίαν σωτηρίαν ἡγεῖσθε καθώς καί ὁ ἀγαπητός ἡμῶν ἀδελφός Παῦλος κατά τήν αὐτῶ δοθεῖσαν σοφίαν ἔγραψεν ὑμῖν ὡς καί ἐν πάσαις ταῖς ἐπιστολαῖς λαλῶν ἐν αὐταῖς περί τούτων ἐν οἷς ἐστιν δυσνόητα τινα ἅ οἱ ἀμαθεῖς καί ἀστήρικτοι στρεβλοῦσιν ὡς καί τάς λοιπάς γραφάς πρός τήν ἰδίαν αὐτῶν ἀπώλειαν» (Β΄ Πέτρου 3,15-16).

Τέτοιοι «ἀμαθεῖς καί ἀστήρικτοι» καί μέ περισσότερο θράσος ἐμφανίζονται στά χρόνια τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θεολόγου. Ἐπαγγελματίες στήν καθημερινή ζωή, ἀγωνιστές τοῦ ἐπιουσίου, βιοτέχνες καί χειρώνακτες, ἀνελάμβαναν ρόλο θεολόγου τόν καιρό τῶν μεγάλων θεολογικῶν καί χριστολογικῶν ἐρίδων καί μέ πολεμική ὁρμή προέβαλαν ἀπόψεις θεολογικές διεκδικώντας τό ἀλάθητο καί διασαλεύοντας τή γαλήνη τῆς Ἐκκλησίας. Διότι ὁ θεολογικός ἐρασιτεχνισμός των εὔκολα συνδεόταν μέ τόν θρησκευτικό φανατισμό καί τήν ἰδεολογική ἀντιπαλότητα. Γι’ αὐτό τό λόγο καί ὁ θεοφόρος ἐκεῖνος Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μας ἔλεγε: «Εἶναι νά λυπᾶται κανείς, ὅταν βλέπει κάποιους ἀπό τή μιά μέρα στήν ἄλλη νά γίνονται θεολόγοι… πέφτουνε τό βράδυ νά κοιμηθοῦνε τεχνίτες καί ξυπνοῦνε σοφοί, αὐτοχειροτόνητοι θεολόγοι». Καί ὅταν μερικοί διαμαρτυρόμενοι τοῦ ἔλεγαν «Δηλαδή, πάτερ, δε θ’ ἀσχολούμαστε μέ τό Θεό;» ἀπαντοῦσε  — Ἀντίθετα, φίλε μου, ἀπαντοῦσε, ν’ ἀσχολεῖσαι καί μέ τό παραπάνω. Ἄν μπορεῖς, ἔχε τό Θεό στό νοῦ σου πιό συχνά κι’ ἀπ’ ὅσο ἀναπνέεις. Μπορεῖς. Δέ σε συμβουλεύω ὅμως νά θεολογεῖς χωρίς τίς ἀναγκαῖες προϋποθέσεις» (Ἀπό τό βιβλίο τοῦ Στυλ. Παπαδοπούλου, Ὁ πληγωμένος ἀετός 10η ἔκδ. σσ.259-260).

Καί ὅπως παλιά ὁ «πρακτικός» γιατρός μέ τίς συμβουλές καί τά γιατροσόφια του μόνο ζημιά θά προκαλούσε, ἔτσι καί ὁ κάθε ἀπαίδευτος καί φανατικός συμβουλάτορας σέ θέματα πνευματικά. Μπορεῖ νά δίνει ἄνετα  ἐρμηνεῖες Βιβλικῶν χωρίων καί ἄς ἔχει μελετήσει ἐλάχιστα χωρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Μπορεῖ μέ αὐτοπεποίθηση εἰδικοῦ ἐπιστήμονος ἀπό τή θέση τοῦ πνευματικοῦ νά ἀποφαίνεται μέ τρόπο ἀπόλυτο γιά θέματα παιδαγωγικά, γιά θέματα ψυχολογίας, γιά λεπτά οἰκογενειακά ζητήματα καί ἄς εἶναι ὁ ὁρίζοντας τῶν γνώσεων του στενός καί ζοφώδης. Μπορεῖ ἀκόμη ὁ ἐρασιτέχνης καί «ἀμαθής» κληρικός νά δίνει γνῶμες γιά σοβαρά καί δύσκολα θέματα κανονικοῦ δικαίου ἤ καί ἱστορικά χωρίς νά κατέχει στοιχειώδη γνώση αυτῶν τών γνωστικῶν ἀντικειμένων. Μάλιστα μερικοί καθώς εἶναι κυριευμένοι ἀπό τό σύμπλεγμα τῆς παντογνωσίας τολμοῦν νά μιλήσουν καί γιά θέματα ἰατρικῆς φύσεως θέτοντας σέ ἄμεσο κίνδυνο αυτήν τήν ὑγεία τῶν πνευματικῶν τους τέκνων.

Δέν εἶχαν ἀσφαλῶς ἄδικο ὅσοι θεώρησαν τήν ἡμιμάθεια χειρότερη ἀπό τήν ἀμάθεια. Αὐτή ἡ ἡμιμάθεια καί ὁ ἐρασιτεχνισμός ἀντάμα μέ τόν φανατισμό καί τά πάθη τῆς αὐτοπροβολῆς καί τοῦ ἐπάρατου ἐγωισμοῦ μόνο κακά καί ὀλέθρια ἀποτελέσματα συνεισφέρουν στήν κοινωνία. Κάποτε μάλιστα θανάσιμα ἀποτελέσματα. Τουλάχιστον ἡ Ἐκκλησία, μέ τήν πικρή πεῖρα τοῦ θεολογικοῦ καί ἐκκλησιαστικοῦ ἐρασιτεχνισμοῦ καί τήν τεράστια εὐθύνη τῆς πνευματικῆς ἀκεραιότητος τοῦ ποιμνίου της ὀφείλει νά εἶναι πολύ εὐαίσθητη στό ζήτημα αὐτό. Παλαιότερα εἶχε συστήσει Σχολές ἱεροκηρύκων καί πνευματικῶν, ὅπου ἐκπαιδεύονταν καί ἐξασκοῦντο γιά κάποιο διάστημα ὑπό τήν ἐπίβλεψη ἔμπειρων κληρικῶν ὅσοι θά ἀνελάμβαναν αὐτά τά δύσκολα ἔργα, τοῦ ἱεροκήρυκος καί τοῦ ἐξομολόγου. Μήπως θά ἔπρεπε νά ἀναβιώσουν οἱ χρήσιμες αὐτές σχολές, μετά μάλιστα ἀπό τά τραγικά συμβάντα τῶν τελευταίων ἡμερῶν, μέ τά ὁποῖα βλασφημεῖται τό Ὄνομα τοῦ Κυρίου στήν κοινωνία μας;   

(Πηγή: www.imelef.gr)

Εγκύκλιος Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως κ. Χρυσοστόμου επί τω Νέω Έτει 2022

 Ἀγαπητοί ἀδελφοί καί πατέρες

Ἡ Μακροθυμία καί ἡ ἄπειρη Ἀγάπη τοῦ Θεοῦ μᾶς χάρισε πάλι ἕνα καινούργιο ἔτος. Ἄς Τόν εὐχαριστήσουμε μέσα ἀπό τήν καρδιά μας. Μέ εὐγνώμονα διάθεση ἄς τό ὑποδεχθοῦμε, διότι ἐμεῖς δέν πιστεύουμε στήν ἀνύπαρκτη καί ἀπρόσωπη τύχη. Πιστεύουμε στό Θεό, πού κρατᾶ ὑπό τήν ἐξουσία Του «καιρούς καί χρόνους». Τοῦ καθενός μας καί ὁλόκληρου τοῦ κόσμου. «Ἐν αὐτῶ γάρ ζῶμεν καί κινούμεθα καί ἐσμέν» (Πράξεις 17,28) δίδαξε κάποτε τούς προγόνους μας στήν Ἀθήνα ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γκρεμίζοντας τίς παλιές καί λαθεμένες ἰδέες καί ἀντιλήψεις γιά τούς θεούς καί τή θεά τύχη. «Μέσα στή Πρόνοια καί τήν Ἀγάπη τοῦ Θεού τοῦ ἀληθινού, διεκήρυξε ἀπό τό ὕψος τοῦ Ἀρείου πάγου ὁ μεγάλος Ἀπόστολος, ζούμε, κινούμαστε καί ἐργαζόμαστε καί ὑπάρχουμε ὅλοι οἱ ἄνθρωποι».

Γι’ αὐτό καί ὁ ἐρχομός τοῦ καινούργιου ἔτους, ὅπως συνηθίζουμε νά λέμε, μᾶς ὁδηγεῖ νά εὐχαριστήσουμε τόν Δωρεοδότη μας Θεό. Καί τί ἄλλο πρέπει νά κάνουμε, τώρα πού γιορτάζουμε τήν Πρωτοχρονιά; Δυστυχῶς ἐδῶ ἄν και βαπτισμένοι χριστιανοί ὀφείλουμε νά μιμηθοῦμε τούς ἀρχαίους σοφούς προγόνους μας. Αὐτοί ἄν καί ζοῦσαν μέσα στό σκοτάδι τῆς εἰδωλολατρείας εἶχαν καί κάποιες λάμψεις τῆς ἀλήθειας στό πνεῦμα τους. Οἱ σπουδαῖοι, λοιπόν, ἐκεῖνοι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι συμβούλευαν τούς μαθητές των πρίν πέσουν καί κοιμηθοῦν νά ρωτοῦν τή συνείδησή των «Μηδ’ ὕπνον μαλακοῖσιν ἐπ’ ὄμμασι προσδέξασθαι πρίν τῶν ἡμερινῶν ἔργων τρίς ἕκαστον ἐπελθεῖν ”πῆ παρέβην; τί δ’ ἔρεξα; τί μοι δέον οὐκ ἐτελέσθη;» Δηλαδή νά μή δέχεσαι στά μαλακά σου βλέφαρα τόν γλυκό ὕπνο, πρίν ἐξετάσεις τρεῖς φορές κάθε σου ἔργο τῆς ἡμέρας: «Τί ἔκανα πού δέν ἔπρεπε; Τί ἔκανα πού ἔπρεπε; Τί ἔπρεπε νά κάνω πού δέν τό ἔκανα;».

Τό ἴδιο εἶναι χρήσιμο νά κάνουμε καί ἐμεῖς, ἐμεῖς πού ὡς χριστιανοί πιστεύουμε στή δίκαιη Κρίση τοῦ Θεοῦ. Ὅπως πολύ σωστά δίδασκαν οἱ ἀρχαῖοι σοφοί μας πρόγονοι. Προκειμένου νά βελτιώσουμε τήν ἠθική μας ζωή καί νά εὐαρεστήσουμε στό Θεό νά θέσουμε παρόμοια ἐρωτήματα στόν ἑαυτό μας, τί κυρίως παραλείψαμε νά πράξουμε στό ἔτος πού πέρασε, ὥστε νά τό τηρήσουμε ἐφέτος.

Καί ὕστερα ἀπό αὐτόν τόν χρησιμότατο αὐτοέλεγχο νά πάρουμε ἀποφάσεις γενναῖες τό χρόνο πού μόλις ἀνέτειλε νά τόν πλουτίσουμε μέ καλά ἔργα πίστεως καί ἀρετῆς «μετά φόβου καί τρόμου τήν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργαζόμενοι» (Ἐφεσίους 2,12). Καί ὁ μέν ἀρχαῖος σοφός παρότρυνε τούς μαθητές του νά ὑποβάλλονται στήν καθημερινή αὐτοεξέταση προκειμένου νά ζήσουν καί νά χαροῦν τά ἀγαθά μιᾶς ἐνάρετης ζωῆς, ὁ Κύριός μας ὅμως μᾶς προτρέπει στόν ἀπολογισμό τῆς ζωῆς μας προκειμένου μέ τήν ἀνάλογη ζωή καί πολιτεία νά ἀπολαύσουμε τά ἀγαθά τῆς αἰώνιας ζωῆς στή Βασιλεία Του τήν ἐπουράνια.

Εἴθε, ἀγαπητοί, νά μποῦμε στό νέο ἔτος ἀποφασισμένοι μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ νά μή ἐπαναλάβουμε τά σφάλματα τοῦ παρελθόντος, ἀλλά νά ἁγιάζουμε τή ζωή μας μέ ἔργα καλά καί θεάρεστα. Ἀμήν

Καλή χρονιά καί εὐλογημένη!

† Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

παντοτινός εὐχέτης σας

Εγκύκλιος Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως κ. Χρυσοστόμου επί τη εορτή των Χριστουγέννων 2021

 Ἀγαπητοί ἀδελφοί καί πατέρες

Ἄς εὐχαριστήσουμε τόν Κύριο, πού μᾶς ἀξίωσε νά γιορτάσουμε καί φέτος τήν κοσμοχαρμόσυνη ἑορτή καί μητέρα ὅλων τῶν ἑορτῶν, τήν ἑορτή τῶν Χριστουγέννων, καί μέ αὐτήν τήν εὐκαιρία νά θυμηθοῦμε καί δοξάσουμε τήν μεγαλειώδη καί ἀνέκφραστη Δωρεά τῆς Θείας Φιλανθρωπίας πρός τό ἀνθρώπινο γένος. Νά κλίνει δηλαδή οὐρανούς ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ καί ὡς τέλειος ἄνθρωπος, χωρίς τήν ἁμαρτία, νά κατοικήσει ἀνάμεσά μας, νά μᾶς συναναστραφεῖ καί νά μᾶς ὁδηγήσει μέ τό Εὐαγγέλιο καί τήν ὑπέρτατη Θυσία τοῦ Σταυροῦ στόν ἀσφαλῆ δρόμο τῆς σωτηρίας. Καί ἀκριβῶς μέ αὐτήν τήν ἱερά θεωρία καί τίς ὑψηλές σκέψεις στό πνεῦμα μας ἀξιονόμαστε νά δοῦμε καί πάλι τόν ὡς «βρέφος ἐσπαργανωμένον κείμενον ἐν τῆ φάτνη» Σωτήρα Χριστόν.

Πέρα ἀπό τίς γνωστές φολκλορικές εἰκόνες τῆς γιορτῆς, τά ἄφθονα φῶτα, τά ὡραῖα ἔθιμα τῶν Χριστουγέννων, πού μᾶς κληροδότησαν οἱ προηγούμενες γενεές, ὅλοι μας παρακαλῶ, τόν Γεννηθέντα ταπεινά καί φτωχικά στό Σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ καί ἀνακλιθέντα τόσο ἀπέριττα μέσα στή φάτνη τῶν ἀλόγων,ἄς Τόν ἀτενίσουμε ὡς τόν Σωτήρα καί Λυτρωτή μας. Ὅπως πρώτη φορά, μετά τούς προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, τόν διεκήρυξε στούς φοβισμένους ποιμένες τῆς Βηθλεέμ ὁ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ λέγοντας «μή φοβεῖσθε. ἰδού γάρ εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαράν μεγάλην, ἥτις ἔσται παντί τῷ λαῶ, ὅτι ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον σωτήρ, ὅς ἐστιν Χριστός Κύριος ἐν πόλει Δαβίδ» (Λουκᾶ 2,10-11).

Ὤ! ταπεινοί βοσκοί, ἀκούστηκε νά λέγει ἡ ἀγγελική φωνή στούς παγερούς αἰθέρες τῆς Βηθλεέμ, μή φοβεῖσθε! Ἦλθε ὁ Σωτήρας σας! Νά μᾶς σώσει ἀπό τί; Ἀπό τό κακό, πού χτύπησε σκληρά τήν ἀνθρωπότητα ἕνεκα τῆς ἁμαρτίας. Ἀπό τό διπλό κακό,τό φυσικό καί τό ἠθικό κακό. Τό φυσικό κακό ἀποτελοῦν ὅσα οἱ μετεωρολόγοι καί οἱ εἰδικοί ἐπιστήμονες ὀνομάζουν σήμερα ἀκραῖα φυσικά φαινόμενα. Σεισμοί καί πλημμύρες καί ὑδάτινες ἐκρήξεις, τό φοβερό τσουνάμι, καί θανατηφόρες ἀσθένειες Ὅλα αὐτά μοιάζουν σάν ἐκρήξεις ὀργῆς τῆς φύσεως κατά τοῦ ἐπαναστάτη ἀνθρώπου, πού βλαστήμησε μέ τήν προκλητική ἀσέβεια του τό Δημιουργό της. Ἄς θυμηθοῦμε ἐδῶ τόν μυστηριώδη λόγο τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, ὅσον ἀφορᾶ τή σχέση τῆς ἄψυχης φύσεως μέ τόν ἁμαρτωλό κόσμο. «Οἴδαμεν γάρ, γράφει στούς χριστιανούς τῆς Ρώμης, ὅτι πᾶσα ἡ κτίσις συστενάζει καί συνωδίνει ἄχρι τοῦ νῦν» (Ρωμ. 8,22). Δηλαδή μέ ἁπλά λόγια «Γνωρίζουμε ὅτι ὁλόκληρη ἡ πλάση στενάζει καί ὑποφέρει μαζί μας μέχρι σήμερα».

Ἀλλά τό ἄλλο, τό χειρότερο, τό ἠθικό κακό, πῶς νά τό περιγράψουμε; Τήν ἠθική κατάσταση, πού βρῆκε ὁ Σωτήρας Χριστός, ὅταν ἦλθε στή γῆ, πῶς νά τήν διεκτραγωδήσουμε; Ἄς ἀκούσουμε καλύτερα τόν προφήτη νά τήν περιγράφει μέ ζωηρή ποιητική γλώσσα: «ἀρά καί ψεῦδος καί φόνος καί κλοπή καί μοιχεία κέχυται ἐπί τῆς γῆς, καί αἵματα ἐφ’  αἵμασι μίσγουσι» (Ὠσηέ 4,2) «Κατάρες, ψέματα, κλοπές, μοιχεῖες πλημμυρίζουν τή γῆ καί τά αἵματα, οἱ φόνοι, διαδέχονται τό ἕνα τό ἄλλο…».

Ἀλλά, ἀγαπητοί συνεορταστές, μήπως σήμερα ὁ Σωτήρας Χριστός  λιγότερο κακό, φυσικό καί ἠθικό, θά συναντήσει στή γῆ μας; Τόν τελευταῖο καιρό μήπως ἡ ἀνθρωπότητα δέν ἔχει τρομάξει ἀπό πρωτοφανῆ φυσικά φαινόμενα, μέ θύματα ἑκατοντάδες συνανθρώπους μας ἤ ἀπό ἠθικά φαινόμενα στούς κόλπους τῆς κοινωνίας μας; Πόσο ψέμα δέν ἐπιπλέει στό πέλαγος τοῦ διαδικτύου, πόση ἐνδοοικογενειακή βία καί φόνοι γυναικών καί συζύγων δέν συνταράσουν τή ψυχή μας, τί ἀσθένειες ἀθεράπευτες παρά τήν καταπληκτική πρόοδο τῆς Ἐπιστήμης δέν ἀποδεκατίζουν τήν ἀνθρωπότητα;

Δέν εἶναι,δυστυχῶς, μικρό καί εὐκαταφρόνητο καί σήμερα τό κακό, τό φυσικό καί τό ἠθικό, πού προσβάλλει τήν ἀνθρωπότητα. Ποιός θά μᾶς σώσει ἀπό αὐτό τό διφυές κακό; Ἐμεῖς πιστεύουμε ἀκραδάντως, μόνο Ἕνας, Ἐκεῖνος πού ἦλθε στή γῆ πρίν δύο χιλιάδες χρόνια καί παραμένει κοντά μας, ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, τοῦ Ὁποίου τή θεία Ἐνανθρώπιση τιμοῦμε καί δοξάζουμε πάλι τίς γιορτινές αὐτές ἡμέρες. Μέ αὐτήν τήν πίστη ὁλόψυχα καί πατρικά σᾶς εὐχόμαστε

ΕΤΗ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΑ

Ὁ ἐπίσκοπός σας

† Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

Συνάντηση ΥΕΘΑ Νικόλαου Παναγιωτόπουλου με τον Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας & πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρο Β΄

Ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Νικόλαος Παναγιωτόπουλος δέχθηκε στις 23 Ιουλίου 2021, στο γραφείο του στο Υπουργείο Εθνικής Αμύνης, τον Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρο Β΄.

Ο Υπουργός ενημερώθηκε ενδελεχώς από τον Μακαριώτατο σχετικώς με το έργο, την προσφορά και τις ιεραποστολές του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας στην Αίγυπτο και σε ολόκληρη την Αφρική.

Ο Πατριάρχης ευχήθηκε «υπέρ του φιλοχρίστου Στρατού της Ελλάδος» και εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για τη συνδρομή της Μητέρας Πατρίδας στον αιγυπτιώτη Ελληνισμό που κρατά ζωντανή την παρουσία της Ρωμιοσύνης και της Ορθοδοξίας στην περιοχή, επιβεβαιώνοντας τις άριστες σχέσεις της Ελλάδος με την Αίγυπτο.

Εγκύκλιος Μητροπολίτου Ελευθερουπόλεως επί τη εορτή του Πάσχα 2021

 Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί καί Πατέρες

Χριστός ἀνέστη!

Ὅλοι μαζί, Κλῆρος καί λαός, μικροί καί μεγάλοι, ἄς τιμήσουμε, ὅπως ἁρμόζει στούς Ὀρθοδόξους χριστιανούς, τήν κορυφαία καί περιπόθητη ἑορτή τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου μας. Ὅπως κήρυττε ὁ χρυσός στή γλώσσα Ἰωάννης «Ἰδού γάρ ἡμῖν παραγέγονεν ἡ ποθεινή καί σωτήριος ἑορτή, ἡ ἀναστάσιμος ἡμέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ τῆς εἰρήνης ὑπόθεσις, ἡ τῆς καταλλαγῆς ἀφορμή, ἡ τῶν πολέμων ἀναίρεσις, ἡ τοῦ θανάτου κατάλυσις, ἡ τοῦ διαβόλου ἥττα». Ἄς ἠρεμήσουμε τή ψυχή μας ἀπό τήν ἀνησυχία καί τή θλίψη τῆς γνωστῆς μας πανανθρώπινης πανδημίας καί ἄς ζήσουμε λίγες στιγμές ἔστω γαλήνης καί πνευματικῆς ἀγαλλίασης. Ἰδίως ὅσοι δοκιμάσαμε τό φαρμάκι τοῦ πόνου ἀπό τήν ἀποδημία στούς οὐρανούς προσφιλῶν προσώπων καί πολυαγαπημένων.

Μάλιστα γι’ αὐτούς τούς ἀνθρώπους ἤ πιό σωστά γιά ὅλη τήν ἀνθρωπότητα πού δοκιμάζει καί θά συνεχίζει νά δοκιμάζει τά βέλη τά φαρμακερά ἀπό τήν ἀκένωτη φαρέτρα τοῦ θανάτου, προορίζεται κυρίως ἡ ἑορτή τοῦ Πάσχα. Εἴδατε πῶς τοποθετήθηκε ὁ ἱερός Χρυσόστομος, πού θυμηθήκαμε στήν ἀρχή τοῦ λόγου μας; Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, εἶπε, φέρνει στήν καρδιά μας τήν πραγματική εἰρήνη. Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἔφερε στόν κόσμο τόν ταραγμένο τήν κατάλυση, τήν ἐξολόθρευση τοῦ θανάτου καί τήν ἥττα τοῦ πρώτου αἴτιου τοῦ θανάτου, τοῦ διαβόλου. Καί ὅλα αὐτά φυσικά μᾶς ξαναθυμίζουν τόν χαρμόσυνο καί ἐνθουσιώδη λόγο τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: «Ποῦ σου, θάνατε, τό κέντρον; ποῦ σου, ἅδη, τό νίκος;» (Α΄ Κορ. 15,55).

Μέ τέτοιες σκέψεις, πού πηγάζουν ἀπό τήν πίστη μας, πού δανειζόμαστε ἀπό τούς ἁγίους Πατέρες καί Διδασκάλους τῆς Ἐκκλησίας μας, ἄς ἑορτάσουμε ἐφέτος τό Πάσχα. Μέ τήν παρήγορη πίστη μας, μέ τήν αὔρα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἄς ἀποδιώξουμε μακρυά ἀπό τό πνεῦμα καί τήν καρδιά μας τά σύννεφα τοῦ πόνου πού τήν σκιάζουν. Ἄς μή ξεχνοῦμε, ὅτι ὁ πόνος δέν πρόκειται νά ἐξαφανισθεῖ ἀπό τή ζωή μας. Μᾶς τό βεβαίωσε ὁ ἴδιος ὁ Κύριός μας. «Ἐν τῷ κόσμω, εἶπε, θλίψιν ἕξετε…» (Ἰωάν.16,33). Μᾶς διαβεβαίωσε ὅμως στηρίζοντάς μας, ὅτι θά εἶναι γιά πάντα μαζί μας, ἐφόσον Τόν πιστεύουμε, ἐφόσον Τόν ἀγαποῦμε, ἐφόσον Τόν ἐπιζητοῦμε. «Μεθ’ ἡμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας τῆς ζωῆς ἡμῶν» (Ματθ.28.20). Ἑπομένως  θέλουμε λίγη χαρά, λίγη ἀναψυχή, θέλουμε κουράγιο καί δύναμη καί ἀπαντοχή στίς δοκιμασίες μας; Ἄς αὐξάνει κάθε ἡμέρα ἡ πίστη μας. Ἄς μετανοοῦμε καί ἄς εἴμαστε πάντοτε στόν στίβο τῆς ἀρετῆς γιά τόν καλόν ἀγώνα. Μόνο τότε ἡ ζωή μας θά ἔχει γιά πάντα κάτι ἀπό τή χαρά, ἀπό τή γλυκύτητα, ἀπό τήν ὀμορφιά τοῦ Πάσχα.

Ἐφέτος γιορτάζοντας καί πάλι ἕνα διαφορετικό Πάσχα αὐτό τό μήνυμα ἄς ἀνοίξουμε τήν καρδιά μας καί ἄς τό φυλάξουμε στά βάθη της. Αὐτό εὔχομαι ἀπό τή ψυχή μου εἰς ἑαυτούς καί ἀλλήλους. Γένοιτο!

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΥΓΙΕΙΝΑ ΚΑΙ ΕΥΦΡΟΣΥΝΑ

Παντοτινός εὐχέτης σας

† Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

Τα Θεοφάνεια και ο "παγωμένος αγιασμός" στο Παλαιοχώρι Παγγαίου

«Σήμερα τα φώτα κι ο φωτισμός και χαρά μεγάλη κι ο αγιασμός…». Η ημέρα των Θεοφανείων είναι μια ιδιαίτερη μέρα για το Παλαιοχώρι στο Παγγαίο. Για κάθε σπίτι, η προετοιμασία για τη μέρα αυτή είναι ξεχωριστή.

Οι οιωνοί και οι συμβολισμοί κατέχουν σημαντική θέση στην αναβίωση των εθίμων που έχουν πάντα ως επίκεντρο την πίστη. Άλλωστε, από τα αρχαία χρόνια, οι κάτοικοι του Παγγαίου διακρίνονταν για την πίστη τους στα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις τους. Εκεί λοιπόν, έγινε μία ένωση των παλαιών μυστηριακών τελετών με τις παραδόσεις του Χριστιανισμού, μια και ήταν από τις πρώτες περιοχές της Ελλάδας που ασπάστηκαν τον Θεάνθρωπο, αφού βρίσκεται κοντά στους Φιλίππους, χώρο ιδιαίτερα σημαντικό για την πορεία του Χριστιανισμού στην Ελλάδα και σε όλη την Ευρώπη. Αυτό άλλωστε φαίνεται και από το πλήθος των ναών και των μοναστηριών (είτε αυτά λειτουργούν, είτε αποτελούν πλέον αρχαιολογικά αξιοθέατα), που βρίσκονται στο ιερό αυτό βουνό, για τους αρχαίους.

Στο Παλαιοχώρι λοιπόν, έναν από τους παλαιότερους οικισμούς του Παγγαίου, οι κάτοικοι του «κρατούν» κάποια έθιμα που δεν παίρνουν την μορφή εκδηλώσεων και πολύβουων δραστηριοτήτων, αλλά διατηρούνται σχεδόν αναλλοίωτα στο χρόνο.

Το καθάρισμα του σπιτιού και της καμινάδας

Οι ετοιμασίες για την υποδοχή του ιερέα, που θα περάσει για να φωτίσει όλα τα σπίτια του χωριού, έτσι ώστε να φύγουν οι καλικάντζαροι και το κακό, ξεκινούν από τις παραμονές της εορτής. Οι νοικοκυρές καθαρίζουν σχολαστικότατα τα σπίτια έτσι ώστε να είναι καθαρά για την ευλογία που θα μεταφέρει στο σπίτι ο αγιασμός.

Ο νοικοκύρης κάθε σπιτιού είχε την ευθύνη του καθαρισμού της καμινάδας και του τζακιού, έτσι ώστε να μην μπορούν να περάσουν οι καλικάντζαροι που σύμφωνα με την παράδοση μπαίνουν στο σπίτι πάντα από την καμινάδα. Τη στάχτη από το τζάκι, που τη μαζεύουν τις παραμονές των Φώτων, την κρατούν και την παραμονή της γιορτής την τοποθετούν γύρω από το σπίτι, και ιδιαίτερα στις εξωτερικές γωνίες του σπιτιού, για να απομακρύνουν το κακό.

Ο αγιασμός που καθαγιάζεται την παραμονή των Θεοφανείων προορίζεται για την ευλογία των σπιτιών και των χωραφιών, μια και οι περισσότεροι κάτοικοι της περιοχής είναι αγρότες και η σοδειά τους αποτελεί τον μοναδικό πόρο για να ζήσουν. Έτσι την παραμονή που όλοι πηγαίνουν στην εκκλησία παίρνουν με ευλάβεια σε ένα δοχείο λίγο αγιασμό και το φυλάνε για να τον ρίξουν κάνοντας τον σταυρό τους στα χωράφια που θα καλλιεργήσουν.

Καλή χρονιά όταν παγώνει ο αγιασμός

Η κορύφωση των «εθίμων» των Θεοφανείων έρχεται ανήμερα της γιορτής, κατά την οποία αγιάζονται όλα τα νερά της γης. Μετά τον εσπερινό της παραμονής των Φώτων ο σταυρός παραμένει όλο το βράδυ μέσα στην κολυμβήθρα που περιέχει τον αγιασμό, μια και το Παγγαίο απέχει αρκετά από την θάλασσα και έτσι η ευλογία των υδάτων γίνεται σε άλλες τοποθεσίες, όπως λίμνες, ρυάκια ή ακόμη και μέσα στο ναό στην κολυμβήθρα, όπως είπαμε. Παλαιότερα, που τη θέρμανση των ναών δεν είχαν αναλάβει οι λέβητες και τα καλοριφέρ, έκανε περισσότερο κρύο, με αποτέλεσμα το νερό της κολυμβήθρας να παγώνει και μέσα σε αυτό να παγώνει και ο σταυρός. Αυτό εθεωρείτο καλός οιωνός και σήμαινε, σύμφωνα με την παράδοση, ότι η χρονιά που μόλις ξεκινούσε θα ήταν καλή.

Εγκύκλιος του Αρχιεπισκόπου Αμερικής κ. Ελπιδοφόρου

 “Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ σου. Αὕτη ἐστὶ πρώτη καὶ μεγάλη ἐντολή. Δευτέρα δὲ ὁμοία αὐτῇ· ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν” (Ματθ. 22, 37-39).

Αγαπητοί μου αδελφοί και αδελφές εν Χριστώ,

Καθώς διανύουμε ήδη την περίοδο της νηστείας των Χριστουγέννων, αντιλαμβανόμαστε ότι αυτή η περίοδος θα είναι εντελώς διαφορετική σε σχέση με αντίστοιχες του παρελθόντος. Γι’ αυτό θα ήθελα να υπενθυμίσω σε όλους σας τα παραπάνω λόγια του Κυρίου μας. Έχουμε ένα θεμελιώδες καθήκον απέναντι στο Θεό και στον κατ’ εικόνα Θεού πλασμένο άνθρωπο. Και το καθήκον αυτό είναι η αγάπη.

Μέσα στη συνεχιζόμενη πανδημία αντιμετωπίζουμε ακόμα πιο δύσκολες στιγμές που θα απαιτήσουν θυσίες για χάρη τόσο της δικής μας υγείας όσο και της υγείας των συνανθρώπων μας. Καλώ τον καθένα και την καθεμιά από μας να αναλογιστούμε τη θυσία του ίδιου του Κυρίου μας, ο οποίος ταπείνωσε τόσο πολύ τον εαυτό Του, ώστε καταδέχτηκε να γεννηθεί σ’ ένα σπήλαιο στη Βηθλεέμ. Είναι πιθανό να ακούσετε φωνές, ακόμη και από χριστιανούς, που διαμαρτύρονται, επικαλούνται τα λεγόμενα “δικαιώματα και προνόμια” και απορρίπτουν ακόμα και την απλή κάλυψη των προσώπων μας κατά τη διάρκεια αυτής της πανδημίας με το πρόσχημα ότι κάτι τέτοιο δήθεν προσβάλλει το Δημιουργό μας.

Σας παρακαλώ πολύ να σκεφτείτε ότι ο Κύριος της δόξης περιέβαλε Εαυτόν με τη σάρκα μας κατά την Ενανθρώπησή Του και ότι ταπείνωσε Εαυτόν μέχρι σταυρικού θανάτου για τη σωτηρία μας. Δεν μπορούμε, λοιπόν, εμείς να καλύψουμε τα πρόσωπά μας για να προστατεύσουμε τον πλησίον μας; Είναι, πράγματι, τόσο δύσκολο αυτό; Τιμάμε το Θεό τιμώντας τη δημιουργία Του! Δεν μπορούμε να πάρουμε αποστάσεις για λίγο διάστημα από τους αγαπημένους μας για το καλό τους; Το βαθύτερο νόημα των Χριστουγέννων ξεκινά με τον Υιό του Θεού, ο οποίος απομακρύνεται από τον απέραντο χώρο του ουρανού, για να ενώσει εμάς με τον Πατέρα.

Αγαπητοί μου Χριστιανοί, βρισκόμαστε σε μία κρίσιμη συγκυρία για την υγειονομική κατάσταση της χώρας μας, αλλά και σ’ ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για την υγεία των ψυχών μας. Πώς θα αναγνωρίσει ο κόσμος ότι είμαστε Χριστιανοί; “Ἐάν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις” (Ιω. 13, 35), ήταν η απάντηση του Κυρίου. Ας παραμερίσουμε τις εγωιστικές μας αντιλήψεις και τις σκέψεις που ενισχύουν την υπερηφάνεια και τη ματαιοδοξία μας και με ταπείνωση, αξιοπρέπεια και διάθεση δοξολογίας του Παντοδύναμου Θεού ας δείξουμε την αγάπη μας ο ένας για τον άλλο προστατεύοντας την ζωντανή εικόνα του Θεού που είναι ο κάθε άνθρωπος.

Με πατρική εν Χριστώ αγάπη

† ο Αμερικής Ελπιδοφόρος

Οι "πληγές" του Παλαιοχωρίου μετά την κατοχή του 1916-1918

 Η βουλγαρική κατοχή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου (1916-1918), ήταν η σκληρότερη ίσως για την Ανατολική Μακεδονία και τον πληθυσμό της, που πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Το Παλαιοχώρι υπέστη πολλά δεινά από τον κατακτητή, και πολλοί Παλαιοχωρινοί έχασαν τη ζωή τους από την πείνα, από βασανιστήρια τόσο στο χωριό όσο και κατά τη διάρκεια της ομηρίας τους στη Βουλγαρία. Η δύσκολη αυτή περίοδος έληξε στις αρχές Οκτωβρίου 1918 οπότε και ο Ελληνικός Στρατός απελευθέρωσε την περιοχή του Παγγαίου.

Στοιχεία για την κατάσταση του χωριού αλλά και για τους αιχμαλώτους, μας  δίνει η αναφορά της 4ης Ιανουαρίου 1919, του τότε ιερέα του χωριού Οικονόμου π. Απόστολου, σε απάντηση αιτήματος της Ιεράς Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως.

Όπως αναφέρει στο σημείωμα, αιχμαλωτίστηκαν 98 άνδρες από το Παλαιοχώρι, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στη Βουλγαρία. Από αυτούς επέστρεψαν οι 68 και αναμένονταν άλλοι 5, ενώ 25 πέθαναν στη Βουλγαρία.

Σε άλλη παράγραφο αναφέρει πως οι ζημιές στο χωριό είναι ανυπολόγιστες, αρχικά στα ζώα που εκλάπησαν, βόδια, αγελάδες, μουλάρια, άλογα, γαϊδούρια, κατσίκια και πρόβατα, και φυσικά στις οικοσκευές, έπιπλα χρήματα κ.λπ. που ανέρχονται σε τριακόσιες χιλιάδες δραχμές περίπου.

Χαρακτηριστικά αναφέρει πως "οι αποθανόντες εις Βουλγαρίαν είναι όλοι νεαράς ηλικίας, οι γυναίκες των έμειναν χήρες, άλλες με δύο τέκνα και άλλες με τρία και λοιπά καθώς και οι όμηροι εύρον τα σπίτια των άδεια και υστερούνται τον επιούσιον άρτον, όθεν παρακαλούμε την αιδεσιμότητα όπως ενεργήσει εις τας αρχάς του ίνα φροντίσουσιν προς βοήθειαν των ταλαίπωρων χριστιανών, που προπάντων δεν έχουν ζώα να καλιεργήσωσιν γην".

Σε νεότερη επιστολή προς τον αρχιερατικό επίτροπο της Μητρόπολης (μια και ο Μητροπολίτης απαγχονίστηκε από τους Βουλγάρους το 1917), την 1η Μαρτίου 1919, την οποία υπογράφει ο εφημέριος αλλά και ο Πάρεδρος της Κοινότητας Θεόδωρος Μάρκου, δίνεται απάντηση για τις ζημιές που προκλήθηκαν από τους Βουλγάρους.

Συγκεκριμένα αναφέρεται: α)"εκκλησία κατεστραμμένη", αξίας 1000 δραχμών, β) "σχολείον κατεστραμμένον επίσης εσωτερικώς", αξίας 1000 δραχμών, γ) "οικία χρησιμοποιημένη ως φυλάκιον καταστραφείσα εντελώς" αξίας 4.000 δραχμών.

Τέλος, σε ένα τρίτο έγγραφο - αυτή τη φορά της Μητρόπολης προς τον Γενικόν Διοικητήν της Ανατ. Μακεδονίας - της 20ης Μαρτίου 1919, περιλαμβάνεται ονομαστική κατάσταση των ιερέων της Μητρόπολης που επέστρεψαν από τη Βουλγαρία, όπου παρέμειναν επί 15μηνο ως όμηροι. Μεταξύ αυτών είναι και ο εφημέριος του Παλαιοχωρίου π. Απόστολος Γρηγορίου.

Με λίγα λόγια, τις δύο πρώτες αναφορές για τους ομήρους και τις ζημιές συνέταξε ο εφημέριος του Παλαιοχωρίου Οικονόμος π. Απόστολος Γρηγορίου, ο οποίος ήταν και ο ίδιος όμηρος στη Βουλγαρία και επέστρεψε στα τέλη του 1918. 

[Σημείωση: Τα παραπάνω έγγραφα προέρχονται από το αρχείο της Ιεράς Μητρόπολης Ελευθερουπόλεως (Α.Β.Ε. 72,180, Α.Ε.Ε. ΕΚΚΛ. 1) που φυλάσσεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους - Αρχεία Ν. Καβάλας]

Άγιος Αριστείδης, ο Φιλόσοφος και Απολογητής

Μέσα στη χορεία των μαρτύρων, αγωνιστών της Πίστεως κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους συναντούμε και τον φιλόσοφο Άγιο Αριστείδη, που είναι γνωστός στην εκκλησιαστική ιστορία από την απολογία την οποία παρέδωσε στο Ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό, η οποία αποτελεί και την αρχαιότερη σωζόμενη απολογία.

Του Αριστείδη Χρ. Μεντίζη

Δημοσιογράφου - ιστορικού ερευνητή

Ο Άγιος Αριστείδης ήταν Αθηναίος ευπατρίδης, φιλόσοφος, με καταγωγή από αριστοκρατική οικογένεια, και έζησε στις αρχές του 2ου μ.Χ. αιώνα, επί αυτοκρατορίας Αδριανού. Ο Αριστείδης υπήρξε διαπρεπής φιλόσοφος. Είχε σπουδάσει κλασική φιλοσοφία στην περίφημη Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών. Ωστόσο, η παρουσία αλλά και το πύρινο κήρυγμα των επιφανών ιεραρχών των Αθηνών, του Αγίου Ιεροθέου και του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, παρακίνησαν τον φιλόσοφο Αριστείδη, ο οποίος υπήρξε περίδοξος και ευπειθέστατος μαθητής τους, στο να μεταστραφεί στον Χριστιανισμό, και να αναδειχθεί σύντομα σε φλογερό κήρυκα του λόγου του Θεού και σε ένθερμο υπερασπιστή του Χριστιανισμού.

Συνέβαλε αποφασιστικά στην εδραίωση και διάδοση του μηνύματος της χριστιανικής αλήθειας. Γι’ αυτό και ο σοφός Αθηναίος χριστιανός φιλόσοφος ανέλαβε με παρρησία την υπεράσπιση των διωκομένων χριστιανών. Σκοπός της περίφημης αυτής απολογίας, ήταν να αποκρούσει τις άδικες και αήθεις κατηγορίες που εκτοξεύονταν εναντίον των χριστιανών, αλλά και να τονίσει την υπεροχή του Χριστιανισμού και του ήθους των χριστιανών σε σύγκριση με τις άλλες θρησκείες.

Έχοντας βαθιά γνώση τόσο της Αγίας Γραφής όσο και των κυρίαρχων φιλοσοφικών ρευμάτων της εποχής εκείνης, καταπολέμησε με τον απολογητικό του λόγο την πλάνη των ειδώλων και στηλίτευσε με πειστική επιχειρηματολογία τη λατρεία των ψεύτικων θεών, αλλά και τον έκλυτο βίο των ειδωλολατρών. Παράλληλα κάλεσε αυτούς που αμφισβητούν την ορθότητα της χριστιανικής αλήθειας, να μελετήσουν τον λόγο του Θεού μέσα από την Αγία Γραφή και να σταματήσουν τους διωγμούς εναντίον των χριστιανών.

Η ακλόνητη πίστη του Αγίου και ο διαρκής αγώνας του υπέρ των διωκομένων χριστιανών δημιούργησαν έντονη δυσφορία και αγανάκτηση στον Ρωμαίο αυτοκράτορα, ο οποίος αποφάσισε τη δίωξή του. Ο Άγιος μετέβη στη Ρώμη για να απολογηθεί, αλλά στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην Αθήνα, όπου υπεβλήθη σε βασανιστήρια χωρίς όμως να πτοείται. Αψηφώντας και τον ίδιο ακόμη τον θάνατο, οδηγήθηκε από τους Ρωμαίους στην κοίλη της αγοράς των Αθηνών, όπου και υπέστη τον δι’ αγχόνης μαρτυρικό θάνατο στις 13 Σεπτεμβρίου του 120 ή του 134 μ.Χ.. Τη μέρα αυτή (13 Σεπτεμβρίου) η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά και εορτάζει την πανίερη μνήμη του. Πρέπει δε να σημειωθεί πως ο Ιερώνυμος έγραψε εγκώμιο για τον Άγιο Αριστείδη και τον χαρακτηρίζει Ισαπόστολο.

Η φλογερή πίστη και το αγωνιστικό φρόνημα του Αγίου υμνούνται και μέσα από την Ακολουθία του, την οποία συνέγραψε το 1990 ο Μέγας Υμνογράφος της των Αλεξανδρέων Εκκλησίας Δρ. Χαραλάμπης Μ. Μπούσιας, ο οποίος το 2006 συνέγραψε τον Παρακλητικό Κανόνα και το 2009 τους Χαιρετιστήριους Οίκους προς τιμήν του Αγίου.

Η «Περί Θεοσεβείας» Απολογία

Το κείμενο της Απολογίας είχε απολεσθεί, αλλά στα τέλη του 19ου αιώνα βρέθηκε σε Συριακή μετάφραση στον Κώδικα 16 της Μονής της Αγίας Αικατερίνης στο Όρος Σινά. Η ύπαρξη μεταφράσεων, αλλά και η ενσωμάτωσή της στο βίο Βαρλαάμ και Ιωάσαφ, δεικνύει πως προφανώς ήταν αρκετά διαδεδομένη για την εποχή, και έγινε το όργανο για τη μετάδοση του Χριστιανισμού σε πολλά έθνη.

Η Απολογία του Αγίου Αριστείδη χωρίζεται σε κεφάλαια. Αρχίζει την απολογία του με βάση την απόδειξη του ζητήματος της μονοθεΐας, την οποία προσδιορίζει μέσα από την αρμονία του κόσμου και διαχωρίζει τη θρησκευτική συμπεριφορά των ανθρώπων με βάση την πίστη τους σε χριστιανούς, ιουδαίους και ειδωλολάτρες. Επικρίνει τους ειδωλολάτρες λέγοντας πως χειρότεροι όλων είναι οι Αιγύπτιοι, που προσκυνούν ακόμη και ζώα. Όσον αφορά τους ιουδαίους τονίζει πως παρότι έφτασαν κοντά αφού «υπέρ πάντων λατρεύουν Θεόν και όχι τα έργα του» και αυτοί τελικά παραπλανήθηκαν και όρισαν να τηρούν και τυπικές διατάξεις. Έτσι προτάσσει την ανωτερότητα της Χριστιανικής πίστεως που κατέχει την καθαρή περί Θεού ιδέα, την καθαρότητα του βίου, τα φιλάνθρωπα αισθήματα των χριστιανών και επιτίθεται κατά των διωγμών, που τους θεωρεί αδικαιολόγητους. Προβάλλεται η ανώτερη ηθική του Θεού των χριστιανών, ο οποίος δε ζητεί αιματηρές θυσίες, δεν πράττει βαρέα αμαρτήματα, ούτε επιθυμεί τον πόλεμο. Όπως αναφέρει, οι θεοί των ειδωλολατρών αποτελούν κατασκευάσματα και γι αυτό οι άνθρωποι καλούνται να βρουν το δημιουργό των κατασκευασμάτων, δηλαδή τον αληθινό Θεό. Στον επίλογο του, θεωρεί πως τελικά πηγή της επιθετικότητας των Εθνικών είναι η προσπάθεια συγκάλυψης της ανηθικότητάς τους.

Στην Απολογία του ο Άγιος Αριστείδης εντυπωσιάζει τον αναγνώστη διότι πλέον εισέρχεται σε ένα τελείως διαφορετικό συγγραφικό κλίμα. Η απλοϊκή επιχειρηματολογία είναι χαρακτηριστικό του έργου του, το οποίο όμως δεν είναι ξένο προς τη στωική ηθική και την πλατωνική-αριστοτελική σκέψη, θέλοντας έτσι να δείξει στον αυτοκράτορα ότι τα επιχειρήματά του τα αντλεί από τον οικείο, σε αυτόν, φιλοσοφικό χώρο. Για αυτό και από την αρχή προσπαθεί να δημιουργήσει κλίμα ευμενούς επικοινωνίας με τον Αυτοκράτορα, χρησιμοποιώντας στοιχεία της εγγενούς φιλοσοφίας. Ο Άγιος Αριστείδης στην Απολογία του είναι ειλικρινής και δίκαιος στις κρίσεις του και στηρίζεται σε πολλά σημεία στην απολογητική του Αποστόλου Παύλου, όπως διαφαίνεται μέσα από τις επιστολές του.

Το σπήλαιο του Αγίου Αριστείδη

Κάθε χρόνο κατά τον εορτασμό της μνήμης του Αγίου Αριστείδου, στις 13 Σεπτεμβρίου, πολλοί πιστοί προσέρχονται σε ένα κατανυκτικό σπήλαιο, στη νοτιοδυτική πλαγιά του λόφου του Λυκαβηττού. Στο σπήλαιο αυτό σύμφωνα με την προφορική παράδοση ο Άγιος Αριστείδης προσερχόταν συχνά για να προσευχηθεί, και να ενισχυθεί πνευματικά για να συνεχίσει τον αγώνα του για την υπεράσπιση της χριστιανικής πίστεως και των διωκόμενων χριστιανών στην Αθήνα του 2ου μ.Χ. αιώνα.

Βιβλιογραφία:

- Παναγιώτη Χρήστου, «Ελληνική Πατρολογία», Τόμος Β΄, Εκδόσεις Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη 2005

- «Οι Αποστολικοί Πατέρες (80 – 140 μ.Χ.), Πλήρης Οδηγός Μελέτης», Αθήνα 2008

- Θεοδωροπούλου Αριστείδου Γ., «Ο Άγιος Αριστείδης», Εκδόσεις Νεκτ. Παναγόπουλος, Αθήνα 2008

(Φιλοξενήθηκε στο 43ο Τεύχος, Ιουλίου - Σεπτεμβρίου 2014, του περιοδικού "Άμβων Παγγαίου" της Ιεράς Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως)

Επαναπατρισμός εικόνας από το Ηνωμένο Βασίλειο

Εικόνα, 19ου αιώνα,  με παράσταση τη Βάπτιση του Χριστού που είχε κλαπεί από το δωδεκάορτο του  τέμπλου της Ιεράς Μονής της Κοίμησης της Θεοτόκου Βισοκού στον Καλουτά, του Κεντρικού Ζαγορίου Ιωαννίνων, επεστράφη στις 31 Ιουλίου 2020.  Η εικόνα είχε κλαπεί τον Σεπτέμβριο 2005 μαζί με άλλες έντεκα εικόνες (τρεις δεσποτικές και οκτώ δωδεκαόρτου).

 

Η εικόνα της Βάπτισης εντοπίσθηκε τον Ιούνιο 2017, από αρχαιολόγο της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών, να πωλείται σε γκαλερί του Λονδίνου. Μετά από άμεση κινητοποίηση και αγαστή συνεργασία των συναρμοδίων Υπηρεσιών, με τη συνδρομή της Πρεσβείας της Ελλάδας στο Λονδίνο, η εικόνα αποσύρθηκε από τον κατάλογο των προς πώληση έργων. Η Μητροπολιτική Αστυνομία του Λονδίνου έδωσε εντολή στη γκαλερί να κρατήσει το έργο, με μεσεγγύηση, μέχρι να ολοκληρωθούν οι έρευνες και να αποδειχτεί η  ταύτισή της με την κλεμμένη εικόνα από το μοναστήρι της Ηπείρου.

 

Καταλυτική για την ταύτιση υπήρξε η φωτογραφία της πίσω όψης της εικόνας, όπως είχε αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της γκαλερί. Αποκαλυπτόταν ότι ο φορέας της εικόνας της Βάπτισης είναι σε δεύτερη χρήση. Η πίσω όψη φέρει απολεπισμένες παραστάσεις αγίων, σε διάχωρα, τα οποία παραπέμπουν σε τμήμα επιστυλίου τέμπλου. Η σχετική έρευνα απέδειξε ότι η εικόνα της Βάπτισης είναι ζωγραφισμένη στον ίδιο τεμαχισμένο φορέα που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία άλλων δύο εικόνων, οι οποίες είχαν κλαπεί από το ίδιο μνημείο. Η μία εντοπίσθηκε σε άλλη γκαλερί στο Λονδίνο και επαναπατρίσθηκε στις 13 Απριλίου 2011, ενώ η δεύτερη ανακτήθηκε κατόπιν κατάσχεσης εντός ελληνικού εδάφους. Η πίσω όψη τους αποτελεί συνέχεια αυτής της εικόνας της Βάπτισης.

 

Ο επαναπατρισμός ενός ακόμη κλεμμένου εκκλησιαστικού κειμηλίου από την περιοχή της Ηπείρου, τα μνημεία της οποίας επλήγησαν ιδιαιτέρως κατά την τελευταία εικοσιπενταετία από οργανωμένα κυκλώματα που δρούσαν στην περιοχή, αποτελεί έναν ακόμη κρίκο σε μια αλυσίδα επαναπατρισμών που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Ειδικότερα, είκοσι μία (21) εικόνες εντοπίστηκαν, διεκδικήθηκαν και επαναπατρίστηκαν από το 2009 ως σήμερα.

 

Να σημειωθεί ότι εκκρεμεί  η διεκδίκηση δύο δεσποτικών εικόνων από την Ιερά Μονή Κοίμησης της Θεοτόκου, στο Μακρίνο Ανατολικού Ζαγορίου Ιωαννίνων, οι οποίες  εντοπίστηκαν τον Απρίλιο του 2020 να πωλούνται από οίκο δημοπρασιών, στη Γερμανία. Οι αρμόδιες ελληνικές αρχές έχουν προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για τη διεκδίκηση και τον επαναπατρισμό τους.

(Δελτίο Τύπου ΥΠΠΟΑ)

Ψηφίδες Ιστορίας για τον Ιερό Ναό του Αποστόλου Θωμά στο Παλαιοχώρι

Ο Ιερός Ναός του Αποστόλου Θωμά όπως είναι σήμερα

Πανηγυρίζει σήμερα το Παλαιοχώρι και ο Ιερός Ναός του Αποστόλου Θωμά, που βρίσκεται στη σημερινή πλατεία του χωριού. Με την ευκαιρία αυτή ας δούμε, εν συντομία, κάποιες ψηφίδες της ιστορίας του Ναού και κατ' επέκταση του χωριού...

Είναι ένας ακόμη ιστορικός τόπος για το Παλαιοχώρι, που σχετίζεται άμεσα με την ιστορία των προσφύγων που βρέθηκαν στο χωριό, ως "ανταλλάξιμοι", το 1924. 

Οι άνθρωποι αυτοί τοποθετήθηκαν στα σπίτια των Μουσουλμάνων κατοίκων του Παλαιοχωρίου, που έφυγαν για την Τουρκία, και από τότε η άνω συνοικία του χωριού, ήταν γνωστή - σχεδόν ως τις μέρες μας -  ως "Προσφυγικά".

Το Πρακτικό της 25ης Μαρτίου 1925
(Πηγή: ΓΑΚ. Αρχεία Ν. Καβάλας. Αρχεία Ι.Μ. Ελευθερουπόλεως)

Από την εγκατάστασή τους, οι άνθρωποι αυτοί, προκειμένου να καλύψουν τις εκκλησιαστικές τους ανάγκες και τις ανάγκες της προσευχής τους, κατέβαιναν στην ντόπια συνοικία του Παλαιοχωρίου και στο Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου, που είναι και ο Πολιούχος του χωριού. 

Ο παλιός Ι.Ναός Απ. Θωμά
(Δεκαετία 1950)

Ωστόσο η  ραγδαία αύξηση του πληθυσμού δημιούργησε πρόβλημα χωρητικότητας, αφού ο Ι.Ν. του Αγίου Γεωργίου ήταν μικρός για να φιλοξενήσει όλους τους κατοίκους του χωριού. 

Την 1η Μαρτίου 1925, η προσωρινή εκκλησιαστική επιτροπή των προσφύγων, ζητά από το Τοπικό Συμβούλιο Ανταλλαγής, του Γραφείου Ανταλλαγής Πραβίου την παραχώρηση του μουσουλμανικού Τεμένους για να μετατραπεί αυτό σε χριστιανικό Ναό. Η θετική απάντηση της επιτροπής έρχεται στις 9 Μαρτίου 1925, η οποία αναφέρει, μεταξύ άλλων, πως "(sic.) χορηγεί (ενν. το Γραφείο) το Μουσουλμανικόν Τζαμίον, το κείμενον εν τω κέντρω της αγοράς Παλαιοχωρίου, ίνα μεταβληθή τούτο εις εκκλησίαν".

Έτσι στις 25 Μαρτίου 1925, συγκαλείται Γενική Συνέλευση των προσφύγων η οποία αποφασίζει και ορίζει επιτροπή, η οποία θα αναλάβει το συντονισμό του έργου της μετατροπής του τζαμιού σε εκκλησία.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο Πρακτικό της Γενικής Συνέλευσης, το οποίο υπογράφουν όλοι οι πρόσφυγες κάτοικοι του Παλαιοχωρίου: «συνελθόντες άπαντες οι πρόσφυγες κάτοικοι Κοινότητος Παλαιοχωρίου εν τη αιθούση του οθωμανικού σχολείου, κατόπιν προσκλήσεως της Επιτροπής Προσφύγων, περί αποφάσεως μετατροπής του Μουσουλμανικού Τεμένους εις Ορθόδοξον Εκκλησίαν …

Επειδή ο ενυπάρχων ήδη Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου, λόγω της υπερβολικής αυξήσεως του πληθυσμού διά των προσφύγων δεν δύναται να περιλάβη το εκκλησιαζόμενον πλήθος των ευσεβών και λόγω της μακρυνής αποστάσεως από του Προσφυγικού Συνοικισμού, ιδία εν ώρα χειμώνος...».

Η σφραγίδα της Εκκλησιαστικής Επιτροπής της Ενορίας Αγ. Θωμά Παλαιοχωρίου
(Σε έγγραφο της 1ης Νοεμβρίου 1946. Υπογράφει ο π. Γεώργιος Βαλσαμάκης)

Από εκεί και στο εξής, λειτουργεί η δεύτερη ενορία του Παλαιοχωρίου, αυτή του Ιερού Ναού του Αγίου Θωμά. Η διάρκεια ζωής αυτής της "ξεχωριστής" ενορίας φτάνει μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1950, αφού η αθρώα μετανάστευση "αδειάζει" το χωριό από κατοίκους και οι δύο ενορίες του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Αποστόλου Θωμά συνενώνονται.

Η θεμελίωση του νέου Ναού (10-5-1969)

Το 1969, αποφασίζεται πως το "παλιό τζαμί" που στεγάζει τον Ιερό Ναό του Αγ. Θωμά πρέπει να κατεδαφιστεί ως "μουσουλμανικό κτίσμα" και στη θέση του να κτιστεί ένας μεγαλοπρεπής νέος Ναός.

Ο Ι.Ναός πριν την τελευταία ανακαίνιση του προαυλίου του 

Κι έτσι έγινε.... Στις 10 Μαϊου του 1969, θεμελιώνεται ο νέος Ναός, από τον μακαριστό Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως κυρό Αμβρόσιο, και σε λίγο καιρό ο νέος Ιερός Ναός είναι έτοιμος και λειτουργεί. 

Τα επίσημα εγκαίνια του Ναού πραγματοποιήθηκαν το 1985 από τον μακαριστό Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως κυρό Ευδόκιμο, και αποτελεί τον καθεδρικό Ναό του χωριού.

Από τότε συνεχίζει και καλύπτει τις εκκλησιαστικές ανάγκες των Παλαιοχωρινών μέχρι και σήμερα, παράλληλα με τον ενοριακό Ιερό Ναό του πολιούχου Αγίου Γεωργίου.