Όταν η ιστορία του τόπου μας εξακολουθεί να αφηγείται τον εαυτό της

Υπάρχουν παραδόσεις που δεν ανήκουν μόνο στο χθες αλλά επιστρέφουν κάθε χρόνο για να θυμίσουν ποιοι είμαστε.

Τα «Τσάνια» του Παλαιοχωρίου Παγγαίου ζωντανεύουν ξανά, φέρνοντας μαζί τους τον ήχο των κουδουνιών, το βηματισμό των αλόγων, τις μνήμες των προγόνων και την ψυχή ενός τόπου που κρατά τις ρίζες του βαθιά στη γη του Παγγαίου.

Οι αναβάτες με τα στολισμένα ζώα και τα χαρακτηριστικά κουδούνια, τα «Τσάνια», ακολουθούν τη διαδρομή προς το βουνό για τη συλλογή ξύλων για το κουρμπάνι του Προφήτη Ηλία, πριν επιστρέψουν στο χωριό μέσα σε γιορτινή πομπή και παραδοσιακό γλέντι. Μια μοναδική εμπειρία μνήμης, πίστης και συλλογικής ταυτότητας που ενώνει τις γενιές και τιμά την πολιτιστική κληρονομιά του Παγγαίου.

Μια διαδρομή που ενώνει πίστη, παράδοση και συλλογική μνήμη. Μια γιορτή που δεν αναπαριστά απλώς το παρελθόν, αλλά το συνεχίζει.

Γιατί όσο ακούγονται τα «Τσάνια», η ιστορία του τόπου μας εξακολουθεί να αφηγείται τον εαυτό της.

Για την αξιοπρέπεια του μόχθου

Κάποτε, στις γωνιές των χωριών, εκεί όπου ο χρόνος κυλούσε αργά σαν ψίθυρος, οι τσαγκάρηδες έφτιαχναν με τα χέρια τους μικρά θαύματα. Η βελόνα τους κεντούσε το φθαρμένο δέρμα, το καλαπόδι κρατούσε τον ρυθμό της τέχνης και κάθε χτύπος του σφυριού έμοιαζε να γιατρεύει όχι μόνο τα παπούτσια, αλλά και τις ατέλειες της ίδιας της ζωής. Στα ταπεινά τους εργαστήρια γεννιόταν η αξιοπρέπεια του μόχθου, ενώ οι μυρωδιές του δέρματος, της κόλλας και του κεριού ενώνονταν με τις αφηγήσεις των περαστικών, σαν να ύφαιναν όλες μαζί τη μνήμη ενός τόπου. Μα οι καιροί άλλαξαν και οι ήχοι εκείνοι χάθηκαν, αφήνοντας πίσω τους μονάχα τη γλυκόπικρη νοσταλγία μιας τέχνης που σβήνει.

Η μνήμη μας ανακαλεί με σεβασμό τη μορφή του τελευταίου τσαγκάρη του Παλαιοχωρίου του Χρήστου Τασιούδη, του γνωστού «Τσώμη», ενός αυθεντικού φύλακα μιας τέχνης που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στις ψυχές και στις διαδρομές του τόπου και των ανθρώπων του.

Ο ήχος της σάλπιγγας

Ο ήχος της σάλπιγγας έσκιζε το πρωινό σαν λεπτή, αόρατη κλωστή. Ήταν καθαρός, σχεδόν διάφανος, κι όμως βαρύς από κάτι που δεν λεγόταν. Στα στρατόπεδα της δεκαετίας του ’60 δεν ήταν απλώς σήμα, ήταν ανάσα, χρόνος, μνήμη.

Ο σαλπιγκτής δεν φυσούσε μόνο μέταλλο, μα ολόκληρη τη ζωή του. Μέσα σε κάθε εγερτήριο κρυβόταν ένα παιδί που κάποτε στεκόταν στη φιλαρμονική και μάθαινε να δίνει μορφή στον αέρα. Και πως ακόμη κι όταν η στολή βάραινε τους ώμους του, ο ήχος του είχε μια ανεξήγητη γλυκύτητα — σαν να θυμόταν.

Κάθε αυγή και κάθε δειλινό, ο κόσμος ξεκινούσε και τελείωνε με τη δική του πνοή. Ένας τέτοιος άνθρωπος, ένας τέτοιος σαλπιγκτής… ήταν ο πατέρας μου.

(Στη φωτογραφία ο πατέρας μου Χρήστος Μεντίζης κατά τη διάρκεια της θητείας του).

Χριστός Ανέστη!

 

Μεγάλη Παρασκευή

 

Μεγάλη Πέμπτη

 

Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου ὁ ἐν ὕδασι τὴν γῆν κρεμάσας.

Στέφανον ἐξ ἀκανθῶν περιτίθεται ὁ τῶν ἀγγέλων Βασιλεύς.

Ψευδῆ πορφύραν περιβάλλεται ὁ περιβάλλων τὸν οὐρανὸν ἐν Νεφέλαις.

Ράπισμα κατεδέξατο ὁ ἐν Ἰορδάνῃ ἐλευθερώσας τὸν Ἀδάμ.

Ἥλοις προσηλώθη ὁ Νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας.

Λόγχῃ ἐκεντήθη ὁ Υἱὸς τῆς Παρθένου.

Προσκυνοῦμεν σου τὰ πάθη, Χριστέ.

Δεῖξον ἡμῖν καὶ τὴν ἔνδοξόν σου ἀνάστασιν!

Με αφορμή την επέτειο της 25ης Μαρτίου

    

    Στις αυλές με το χώμα και τις ασβεστωμένες πέτρες, εκεί όπου οι φωνές των παιδιών αντηχούσαν σαν μικρές καμπάνες, γεννιόταν σιωπηλά μια βαθιά αγάπη για την πατρίδα. Δεν τη δίδασκαν με λόγια βαριά, μα τη σκόρπιζαν μέσα στα παιχνίδια και στις αυτοσχέδιες παρελάσεις με ξύλινα σπαθιά και σημαίες φτιαγμένες από χαρτί. Εκεί, μέσα στη φαντασία και την αθωότητα, οι έννοιες της ελευθερίας και της θυσίας ρίζωναν απαλά, σαν σπόροι που δεν φαίνονται, μα μεγαλώνουν βαθιά στην ψυχή.

    Και όταν πλησίαζαν οι μέρες των επετείων, όπως η 25η Μαρτίου, όλο το χωριό ή η γειτονιά άλλαζε, τα παιδιά φορούσαν τα καλά τους και στέκονταν με μια παράξενη περηφάνια, χωρίς να καταλαβαίνουν πλήρως το βάρος της στιγμής, μα νιώθοντάς το. Τα ποιήματα που απάγγελλαν και τα τραγούδια που μάθαιναν γίνονταν γέφυρες με το παρελθόν, ένας τρόπος να αγγίξουν την ιστορία όχι σαν μάθημα, αλλά σαν ζωντανή μνήμη. Έτσι, μέσα από μικρές τελετές και μεγάλα όνειρα, μάθαιναν να εκτιμούν ιδανικά που δεν φθείρονται, κουβαλώντας τα αργότερα στη ζωή τους σαν ένα γλυκό, ανεξίτηλο αποτύπωμα.

Χρόνια πολλά Ελλάδα μας!

 

Σαν γραμμόφωνο....

    

Στο Παλαιοχώρι  του Παγγαίου, τότε που ο χρόνος κυλούσε πιο αργά και οι στιγμές είχαν βάρος και ψυχή, τα καφενεία ήταν ζεστές γωνιές, όπου οι άνθρωποι αντάμωναν μετά τον μόχθο της γης. Μέσα σε καπνούς από τσιγάρα και ψιθύρους κουβέντας, το γραμμόφωνο γύριζε αργά, σκορπίζοντας εκείνον τον βαθύ, ζεστό ήχο που αγκάλιαζε τις καρδιές.

    Οι νότες έμοιαζαν να στάζουν νοσταλγία, να κουβαλούν ιστορίες ανείπωτες, έρωτες που άνθισαν και χάθηκαν, γέλια που αντήχησαν και σιώπησαν. Κάθε τραγούδι ήταν μια ανάμνηση, κάθε μελωδία μια πληγή γλυκιά, που ένωνε τους θαμώνες σε μια σιωπηλή συμφωνία συναισθημάτων.

    Κι εκεί, ανάμεσα σε ποτήρια και βλέμματα χαμένα στο παρελθόν, η ζωή αποκτούσε έναν αλλιώτικο παλμό — βαθύ, ανθρώπινο, αληθινό. Σαν τον ήχο του γραμμοφώνου που ακόμη αντηχεί, κάπου μέσα στον χρόνο.

Οι υπαίθριοι φωτογράφοι του Παλαιοχωρίου Παγγαίου!

Από τη δεκαετία του 1920 μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1960 στο Παλαιοχώρι, που ανθεί οικονομικά κυρίως λόγω της παραγωγής καπνού, δραστηριοποιούνται πολλοί υπαίθριοι ή κατά πολλούς «πλανόδιοι» φωτογράφοι. Οι φωτογράφοι αυτοί ουσιαστικά έβρισκαν τους εν δυνάμει πελάτες τους ώστε να τους φωτογραφίσουν σε πολυσύχναστα μέρη, εκεί που οι άνθρωποι έκαναν την βόλτα τους ή διασκέδαζαν. Τους έβρισκες σε μεγάλες εθνικές γιορτές, σε παρελάσεις, σε πανηγύρια και σε άλλες εκδηλώσεις, κάθε εποχή του χρόνου. Η πρακτική των πλανόδιων φωτογράφων ήταν απλή τραβούσαν φωτογραφίες έπαιρναν μια προκαταβολή και μετά είτε οι πελάτες περνούσαν από το χώρο τους για να παραλάβουν τις φωτογραφίες τους ή οι ίδιοι οι φωτογράφοι τις διένειμαν στη βόλτα ή στα σπίτια των πελατών. Τα χρόνια πέρασαν και το μοναδικό σημάδι αυτών των φωτογράφων διασώθηκε στην πίσω πλευρά κάποιων φωτογραφιών… Συναντούμε το λογότυπο «ΦΩΤΟ – ΠΑΓΓΑΙΟΝ» του Σάββα Χατζησάββα, το «ΦΩΤΟ – ΛΟΥΚΑΣ» του Λουκά Κυρκόπουλου, το «ΦΩΤΟ – ΛΑΚΗΣ», ΤΟ «ΦΩΤΟ – Β. ΧΑΤΖΗΣΦΕΤΚΟΥ», του Βασίλη Χατζησφέτκου, το «ΦΩΤΟ – ΝΑΥΤΑΚΗ» και το «ΦΩΤΟ – ΓΚΙΣΔΑΒΙΔΗΣ».