Οι "πληγές" του Παλαιοχωρίου μετά την κατοχή του 1916-1918

 Η βουλγαρική κατοχή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου (1916-1918), ήταν η σκληρότερη ίσως για την Ανατολική Μακεδονία και τον πληθυσμό της, που πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Το Παλαιοχώρι υπέστη πολλά δεινά από τον κατακτητή, και πολλοί Παλαιοχωρινοί έχασαν τη ζωή τους από την πείνα, από βασανιστήρια τόσο στο χωριό όσο και κατά τη διάρκεια της ομηρίας τους στη Βουλγαρία. Η δύσκολη αυτή περίοδος έληξε στις αρχές Οκτωβρίου 1918 οπότε και ο Ελληνικός Στρατός απελευθέρωσε την περιοχή του Παγγαίου.

Στοιχεία για την κατάσταση του χωριού αλλά και για τους αιχμαλώτους, μας  δίνει η αναφορά της 4ης Ιανουαρίου 1919, του τότε ιερέα του χωριού Οικονόμου π. Απόστολου, σε απάντηση αιτήματος της Ιεράς Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως.

Όπως αναφέρει στο σημείωμα, αιχμαλωτίστηκαν 98 άνδρες από το Παλαιοχώρι, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στη Βουλγαρία. Από αυτούς επέστρεψαν οι 68 και αναμένονταν άλλοι 5, ενώ 25 πέθαναν στη Βουλγαρία.

Σε άλλη παράγραφο αναφέρει πως οι ζημιές στο χωριό είναι ανυπολόγιστες, αρχικά στα ζώα που εκλάπησαν, βόδια, αγελάδες, μουλάρια, άλογα, γαϊδούρια, κατσίκια και πρόβατα, και φυσικά στις οικοσκευές, έπιπλα χρήματα κ.λπ. που ανέρχονται σε τριακόσιες χιλιάδες δραχμές περίπου.

Χαρακτηριστικά αναφέρει πως "οι αποθανόντες εις Βουλγαρίαν είναι όλοι νεαράς ηλικίας, οι γυναίκες των έμειναν χήρες, άλλες με δύο τέκνα και άλλες με τρία και λοιπά καθώς και οι όμηροι εύρον τα σπίτια των άδεια και υστερούνται τον επιούσιον άρτον, όθεν παρακαλούμε την αιδεσιμότητα όπως ενεργήσει εις τας αρχάς του ίνα φροντίσουσιν προς βοήθειαν των ταλαίπωρων χριστιανών, που προπάντων δεν έχουν ζώα να καλιεργήσωσιν γην".

Σε νεότερη επιστολή προς τον αρχιερατικό επίτροπο της Μητρόπολης (μια και ο Μητροπολίτης απαγχονίστηκε από τους Βουλγάρους το 1917), την 1η Μαρτίου 1919, την οποία υπογράφει ο εφημέριος αλλά και ο Πάρεδρος της Κοινότητας Θεόδωρος Μάρκου, δίνεται απάντηση για τις ζημιές που προκλήθηκαν από τους Βουλγάρους.

Συγκεκριμένα αναφέρεται: α)"εκκλησία κατεστραμμένη", αξίας 1000 δραχμών, β) "σχολείον κατεστραμμένον επίσης εσωτερικώς", αξίας 1000 δραχμών, γ) "οικία χρησιμοποιημένη ως φυλάκιον καταστραφείσα εντελώς" αξίας 4.000 δραχμών.

Τέλος, σε ένα τρίτο έγγραφο - αυτή τη φορά της Μητρόπολης προς τον Γενικόν Διοικητήν της Ανατ. Μακεδονίας - της 20ης Μαρτίου 1919, περιλαμβάνεται ονομαστική κατάσταση των ιερέων της Μητρόπολης που επέστρεψαν από τη Βουλγαρία, όπου παρέμειναν επί 15μηνο ως όμηροι. Μεταξύ αυτών είναι και ο εφημέριος του Παλαιοχωρίου π. Απόστολος Γρηγορίου.

Με λίγα λόγια, τις δύο πρώτες αναφορές για τους ομήρους και τις ζημιές συνέταξε ο εφημέριος του Παλαιοχωρίου Οικονόμος π. Απόστολος Γρηγορίου, ο οποίος ήταν και ο ίδιος όμηρος στη Βουλγαρία και επέστρεψε στα τέλη του 1918. 

[Σημείωση: Τα παραπάνω έγγραφα προέρχονται από το αρχείο της Ιεράς Μητρόπολης Ελευθερουπόλεως (Α.Β.Ε. 72,180, Α.Ε.Ε. ΕΚΚΛ. 1) που φυλάσσεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους - Αρχεία Ν. Καβάλας]

Σχετικά με την αποκάλυψη κεφαλής Ερμού στην οδό Αιόλου

Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2020, κατά τη διάρκεια εκσκαφικών εργασιών στο πλαίσιο του έργου «Κατασκευή αποχετευτικών δικτύων ακαθάρτων και των συνδέσεων των ακινήτων 4ης και 5ης Δημοτικής Κοινότητας» του Δήμου Αθηναίων, που εποπτεύει η Εφορεία Αρχαιοτήτων πόλεως Αθηνών, έναντι του Ιερού Ναού Αγίας Ειρήνης, στο ύψος της οδού Αιόλου 25 και σε βάθος 1.30μ. από το οδόστρωμα, απεκαλύφθη κεφαλή Ερμού, εικονίζουσα τον θεό σε ώριμη ηλικία, προφανώς απότμημα ερμαϊκής στήλης. Η εικονογραφία του γλυπτού προσιδιάζει στον τύπο του Ερμού Προπυλαίου του Αλκαμένους.

Η κεφαλή είχε εντοιχιστεί σε β΄ χρήση στο νότιο πλευρικό τοιχίο σύγχρονου συνδετήριου αγωγού αποχέτευσης. Το εύρημα που διατηρείται σε καλή κατάσταση,  αμέσως μετεφέρθη σε αποθήκη της Εφορείας Αρχαιοτήτων.

Πρόκειται για πρωτότυπο έργο πιθανότατα του τέλους του 4ου ή αρχών 3ου αι. π.Χ. Οι ερμαϊκές στήλες ήταν ιδρυμένες σε σταυροδρόμια και οδούς και χρησίμευαν ως οδοδείκτες.

(ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠΠΟΑ, coryright φωτογραφιών ΥΠΠΟΑ)

Αυτοψία της Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνας Μενδώνη για την πορεία των έργων στο τ. βασιλικό κτήμα Τατοϊου

Αυτοψία πραγματοποίησε η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη στο τ. βασιλικό κτήμα Τατοϊου, προκειμένου να εξετάσει την πορεία των έργων, τα οποία εκτελούνται την τρέχουσα περίοδο. 

Τα σωστικά μέτρα στο κτήριο των ανακτόρων ολοκληρώνονται εντός του τρέχοντος μηνός με εργασίες στεγάνωσης της στέγης και κάλυψης προστασίας των ξύλινων δαπέδων στο εσωτερικό του κτηρίου. 

Παράλληλα, ολοκληρώνεται ο καθαρισμός όλου του ανακτόρου καθώς και του καταφυγίου. 

Η μελέτη εφαρμογής του έργου της πλήρους αποκατάστασης του ανακτόρου παραδίδεται σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα τον Μάϊο ΄21, οπότε και θα δημοπρατηθεί το έργο.

Μέχρι το τέλος Νοεμβρίου κατατίθενται τα τεχνικά δελτία για ένταξη στο τρέχον ΕΣΠΑ 2014-2020, αφ' ενός για το έργο της αποκατάστασης των μαγειρείων, η μελέτη των οποίων εγκρίθηκε προ 15 ημερών από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, αφετέρου για την εκπόνηση των μελετών για τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών, ασφάλειας, διαχείρισης απορριμμάτων και διαμόρφωσης μονοπατιών. 

Παράλληλα, έχουν ξεκινήσει οι εργασίες για τη σύνδεση του κτήματος με τα δίκτυα κοινής ωφελείας. 

Χθες εξάλλου, ξεκίνησε, έπειτα από συνεργασία με το Δασαρχείο, η κοπή των επικίνδυνων, για τα κτήρια, δέντρων δεδομένων του επερχόμενου χειμώνα, καθώς στο παρελθόν έχουν προκληθεί σοβαρές βλάβες σε κτήρια από πτώση δέντρων, συνεπεία ισχυρών ανέμων και βροχοπτώσεων.

Το έργο συντήρησης του συνόλου των κινητών ευρημάτων προχωρά με ταχείς ρυθμούς όπως και η εκκένωση του στάβλου του Γεωργίου του Α, στον οποίον για δεκαετίες είχαν αποθηκευτεί αντικείμενα από την οικοσκευή της τ. βασιλικής οικογένειας. 

Στον τεράστιο αριθμό αντικειμένων που είναι συσκευασμένα σε κιβώτια εντοπίζονται έπιπλα εποχής, φωτιστικά, χαλιά και έργα τέχνης.

Πίσω από τον όγκο των κιβωτίων που έφταναν ως την οροφή, αποκαλύφθηκαν και βασιλικές άμαξες. 

Ο συνολικός αριθμός τώρα ανέρχεται σε οκτώ άμαξες και τέσσερα παϊτόνια - είδος ελαφριάς άμαξας. Όλες οι άμαξες βρίσκονται σε καλή κατάσταση. 

Μετά από την φάση του καθαρισμού τους θα μεταφερθούν σε ασφαλές toll, το οποίο τοποθετείται δίπλα σε εκείνο με τα αυτοκίνητα της τ. βασιλικής οικογένειας.

 Μόλις ολοκληρωθεί η εκκένωση του στάβλου –υπολογίζεται μέχρι τις 20
Δεκεμβρίου 2020- θα ξεκινήσει η αποτύπωση του κτηρίου προκειμένου να εκπονηθούν οι μελέτες αποκατάστασής του.

Σε χώρο πλησίον του στάβλου θα εγκατασταθεί άμεσα ένα ακόμη toll, προκειμένου να φιλοξενήσει τα αντικείμενα που έχουν δεχθεί την πρώτη φάση του καθαρισμού και της συντήρησής τους, ενώ παράλληλα θα στεγάσει τα διαφορετικά εργαστήρια συντήρησης - επίπλων, μικροτεχνίας, υφασμάτων και χαρτώου υλικού.

 Τα δύο tolls- της φύλαξης των αμαξών και της οικοσκευής- όπως και τα δύο που ήδη έχουν εγκατασταθεί στο κτήμα για την φύλαξη των αυτοκινήτων και των προς συντήρηση αντικειμένων, αποτελούν χορηγία της ΑΜΚΕ ΑΙΓΕΑΣ.

Ειδικά, σε ό,τι αφορά το χαρτώο υλικό, έχει αρχίσει ήδη το έργο της ψηφιοποίησης μέρους του αρχείου του κτήματος, έργο το οποίο πρόσφατα εντάχθηκε προς χρηματοδότηση στο τρέχον ΕΣΠΑ. 

Ταυτόχρονα, προχωρεί και η εκκένωση του βουστασίου, όπου μέχρι πρόσφατα βρίσκονταν και τα αυτοκίνητα, ώστε να ξεκινήσουν οι σωστικές εργασίες και να εκπονηθούν οι μελέτες αποκατάστασης του κτηρίου, το οποίο παρουσιάζει σοβαρά στατικά προβλήματα.

Στην αυτοψία του κτήματος η Υπουργός συνοδευόταν από τον Γενικό Γραμματέα Πολιτισμού Γιώργο Διδασκάλου, την προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων Αμαλία Ανδρουλιδάκη, την προϊσταμένη της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων Μαρία Μερτζάνη, την προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προστασίας και Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων Ιωάννα Καράνη και υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟΑ.

(ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠΠΟΑ, coryright φωτογραφιών ΥΠΠΟΑ)

70 χρόνια από την έναρξη του πολέμου της Κορέας

 Αυτές τις μέρες όλος ο κόσμος τιμά την επέτειο των 70 ετών από την έναρξη του Πολέμου της Κορέας. Ένας πόλεμος δύσκολος στον οποίο Έλληνες συμμετείχαν στο πλαίσιο αποστολής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, σχεδόν αμέσως μετά τον αδελφοκτόνο εμφύλιο πόλεμο.

Μεταξύ των Ελλήνων μαχητών της Κορέας ήταν και οι Μιχάλης Πορφυριάδης και Παναγιώτης Αλικάρης, από το Παλαιοχώρι Παγγαίου.

Το Εκστρατευτικό Σώμα Ελλάδας στην Κορέα (αναφέρεται και με τα αρχικά ΕΚ.Σ.Ε.) (Νοέμβριο 1950 - Δεκέμβριο 1955), αποτελούσε την πρώτη ελληνική συμμαχική αποστολή στα πλαίσια του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Τα Εκστρατευτικό Σώμα Ελλάδας περιελάμβανε δυνάμεις του στρατού ξηράς και της αεροπορίας. Συγκεκριμένα, αποτελούνταν από Τάγμα συνολικής δύναμης 1.000 ατόμων και σμήνος της βασιλικής αεροπορίας από 67 άτομα, με 7 αεροσκάφη C-47 Ντακότα.

Το ΕΚ.Σ.Ε. τιμήθηκε για την ηρωική του δράση στον Πόλεμο της Κορέας με εύφημο μνεία τόσο από τον πρόεδρο της Κορέας όσο και από των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Οι κυβερνήσεις Κορέας και Η.Π.Α. απένειμαν πλήθος παρασήμων και μεταλλίων στην ελληνική αποστολή...

Οι απώλειες των Ελλήνων ανήλθαν σε 186 νεκρούς και 566 τραυματίες. Επίσης απωλέσθηκαν και 4 αεροσκάφη C-47 Ντακότα.

Η Νότια Κορέα προς τιμή της ελληνικής συμμετοχής ανήγειρε στην κοιλάδα των ηρώων, κοντά στην Σεούλ, μνημείο για τους Έλληνες πεσόντες μαχητές.

Πρόσωπα του τόπου μας...

Πρώτη βδομάδα της δεύτερης καραντίνας και ας ασχοληθούμε λίγο με την ιστορία του τόπου μας. Στην προηγούμενη καραντίνα είχα αναρτήσει μια προεκλογική αφισέτα του Λάμπρου Τιμοθέου, υποψήφιου βουλευτή από το Παλαιοχώρι, στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1950. Ο δικηγόρος Λάμπρος Τιμοθέου, γιός του απαγχονισθέντος κατά το 1917 απο τους Βουλγάρους Παλαιοχωρινού δημοδιδάσκαλου Δημοσθενη Τιμοθέου, ήταν υποψήφιος βουλευτής Καβάλας του Εθνικού Ενωτικού Κόμματος του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, που συμμετείχε στο "Μέτωπο Εθνικής Αναδημιουργίας", στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1950. Δυστυχώς δεν εξελέγη, μια και ο συνδυασμός εξέλεξε μόλις 7 βουλευτές. Ο Λ. Τιμοθέου απεβίωσε σε ηλικία 49 ετών το 1959. 

Η απώλειά του ήταν σημαντική. Από τον Τύπο της εποχής (Εφημερίδα "Ταχυδρόμος") αλιεύσαμε μια "επιμνημόσυνο σπονδή" που είχε γράψει για τον Λάμπρο Τιμοθέου ο φίλος του Λ. Σ. Αδαμπασιάδης, όπου περιγράφει τον ευγενή χαρακτήρα του. Παραθέτω αυτούσιο το κείμενο του δημοσιεύματος προς διάσωση της μνήμης και της ιστορικής ταυτόχρονα πληροφορίας.

"(sic:) ΛΑΜΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΥ

Θα με συγχωρήση ο αγαπητός μου φίλος που, επί τω θανάτω του, δεν έσυρα τας απαιτούμενας γραμμάς νεκρολογίας του. Ήταν τόσον απρόοπτος ο χαμός του και τόσον συγκλονιστική η δοκιμασία που αισθανθήκαμε όλοι οι τριγυρινοί, ώστε η ανωτέρω παράλειψις μου να είναι συγχωρετή.

Έζησα τα τελευταία χρόνια κοντά του και ένοιωσα και εξετίμησα καλά τον χαρακτήρα του.

Υιός του Διδασκάλου του Γένους Δημοσθένους Τιμοθέου, εγεννήθη στο Παλαιοχώρι του Παγγαίου, όπου και εδιδάχθη τα πρώτα γράμματα. Άτυχος όμως γρήγορα έχασε τον Πατέρα του, θυσιασθέντα εις τον βωμόν της ανεξαρτησίας του Γένους μας. Εις το Γυμνάσιον της Καβάλας εσυνέχισε τας εγκυκλίους σπουδάς του και αποφοιτήσας ενεγράφη στην Νομική Σχολή του Καποδιστρείου Πανεπιστημίου.

Ως δικηγόρος υπηρέτησε την θείαν επιστήμην του με ήθος, ανθρωπισμόν και ανωτερότητα καλλιεργημένην.

Από τα αυτά, ευγενή, εμφορούμενος αισθήματα και εις την πολιτικήν οσάκις ανεμίχθη, το έπραξε με ευγενή διάθεσιν και ανώτερα ιδανικά. 

Άνθρωποι του ήθους του Λάμπρου, δύσκολα σήμερα συναντώνται στην κοινωνία, της οποίας ως οικογενειάρχης και μέλος, υπήρξεν ο συντελεστής του ωραίου, του ιδεώδους, του ευγενούς.

Ατυχώς όμως πολύ γρήγορα μας άφησε, ενώ και στην οικογένεια του ήταν ακόμη χρήσιμος και απαραίτητος και εις την κοινωνία πολύτιμος και εκλεκτός παράγων.

Θα ενθυμούμεθα για πάντα την σωματική και ψυχική του ευθυτένειαν, αλησμόνητη δε θα μας μείνει η συντροφιά του".   

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ ΜΟΝΟ ΚΑΤΟΠΙΝ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΡΑΝΤΕΒΟΥ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ 

ΜΟΝΟ ΚΑΤΟΠΙΝ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΡΑΝΤΕΒΟΥ

 

Ο Δήμος Παγγαίου, στο πλαίσιο των μέτρων πρόληψης και προστασίας της δημόσιας υγείας και κατά της εξάπλωσης του κορονοϊού COVID-19, γνωστοποιεί την λειτουργία των υπηρεσιών του ΜΟΝΟ κατόπιν ραντεβού από τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2020.

Στόχος της ενέργειας αυτής, είναι να αποφευχθεί ο συνωστισμός από τη φυσική παρουσία των πολιτών στις υπηρεσίες του Δήμου.

Συγκεκριμένα οι πολίτες που θέλουν να επισκεφθούν τις υπηρεσίες του Δήμου θα πρέπει ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ να έχουν κλείσει ραντεβού τηλεφωνικά ή μέσω email στις ώρες 08.00 με 13.00.

Τα στοιχεία επικοινωνίας των υπηρεσιών είναι τα εξής:

 

1. Υπηρεσίες Δόμησης – Πολεοδομικού Σχεδιασμού & Εφαρμογών (Πολεοδομία): τηλ  2592350058 και e-mail: ydom@dimospaggaiou.gr

 

2. Τεχνική Υπηρεσία: τηλ  2592350059 και e-mail: ty@dimospaggaiou.gr

 

3. Οικονομικές Υπηρεσίες: τηλ 2592350014 και e-mail: zaxopoulou@dimospaggaiou.gr

 

4. Τμήμα Εσόδων: τηλ. 2592350037 και e-mail: kevezidou@dimospaggaiou.gr  

 

5. Υπηρεσία Κοινωνικής Προστασίας-Προαγωγής Δημόσιας Υγείας & Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Πολιτισμού και Κέντρο Κοινότητας: τηλ. 2592022575  και e-mail: kkp@dimospaggaiou.gr

 

6. Διοικητικές Υπηρεσίες (Δημοτολόγια, Πρωτόκολλο, Υποστήριξη Συλλογικών  Οργάνων): τηλ  2592350000 &  2592350040 και e-mail: andreoglou@dimospaggaiou.gr

 

6. Γραφείο Αγροτικής Ανάπτυξης: τηλ: 2592023665 και e-mail: theotsav@hotmail.gr

 

7. Υπηρεσία Καθαριότητας: τηλ. 2592022363

 

8. Αποκεντρωμένα γραφεία των Δημοτικών Ενοτήτων όπως παρακάτω:  

Δημοτική Ενότητα Ελευθερών: τηλ 2594350006, e-mail:  d.eleftheron@kep.gov.gr 

Δημοτική Ενότητα Παγγαίου: τηλ: 2592061207 e-mail: papavasiliou@dimospaggaiou.gr

Δημοτική Ενότητα Πιερέων: τηλ 2592350405, e-mail: pasxaloglou@dimospaggaiou.gr 

Δημοτική Ενότητα Ορφανού: τηλ 2592350554, e-mail: d.orfanou@kep.gov.gr

 

9. Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών, όπως παρακάτω:    

ΚΕΝΤΡΙΚΟ Κ.Ε.Π. Ελευθερούπολης: τηλ 2592023306 fax 2592023309   e-mail d.eleftheroupolis@kep.gov.gr 

Κ.Ε.Π. Δημοτικής Ενότητας Ελευθερών:  τηλ 2594350006, 2594350007 fax:2594350008 e-mail d.eleftheron@kep.gov.gr

Κ.Ε.Π. Δημοτικής Ενότητας Ορφανού:  τηλ 2592350554, 2592350511 fax: 2592350553 e-mail: d.orfanou@kep.gov.gr

Κ.Ε.Π. Δημοτικής Ενότητας Παγγαίου: τηλ.2592021800, e-mail: d.paggaiou@kep.gov.gr

Κ.Ε.Π. Δ.Ε. Πιερέων (Αυλή): τηλ. 2592051202, e-mail: piereon@kep.gov.gr

Κ.Ε.Π. Δ.Ε. Πιερέων (Δωμάτια): τηλ. 2592021710 e-mail: piereonp@kep.gov.gr

 

Ο Δήμος Παγγαίου για  οποιαδήποτε τροποποίηση των ανωτέρω αποφάσεων θα εκδώσει νέα ανακοίνωση.

Αφανείς ήρωες και παντοτινοί φίλοι…

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο, είναι ευκαιρία να προσέξουμε μια άγνωστη πτυχή της ιστορίας. Είναι ευκαιρία να κάνουμε μια αναφορά στους ακούραστους αφανείς ήρωες του έπους του 1940, τους συνοδοιπόρους των Ελλήνων στρατιωτών, τα μουλάρια και τα άλογα.

Με την κήρυξη της επιστράτευσης ξεκίνησε και η επίταξη των ζώων αυτών που αποτελούσαν μέλη των οικογενειών στα ελληνικά χωριά, αφού με αυτά ολοκλήρωναν όλες σχεδόν τις κοπιώδεις εργασίες της καθημερινότητάς τους. Σύμφωνα με το Γενικό Επιτελείο Στρατού μέχρι τις 13 Νοεμβρίου 1940 είχαν επιταχθεί συνολικά 125.000 άλογα και μουλάρια και είχαν προωθηθεί στο αλβανικό μέτωπο. 

Πάρα πολλά ήταν και τα ζώα που επιτάχθηκαν από το Παλαιοχώρι. Από τα ελάχιστα Δελτία Επιτάξεως που σώζονται προκύπτει πως οι Παλαιοχωρινοί (όσοι δεν είχαν ήδη επιστρατευθεί) ή μέλη των οικογενειών τους έπρεπε να παραδώσουν τα ζώα τους στο Έμπεδο της Ελευθερούπολης μαζί με τα παρελκόμενά τους (σαμάρι, χαλινάρια κ.λπ). Τα ζώα που συγκεντρώθηκαν από την περιοχή ήταν πάρα πολλά, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν επιπλέον ανάγκες στις εγκαταστάσεις. Παράδειγμα αυτής της έκτακτης ανάγκης είναι και οι δέστρες των ζώων που κατασκευάστηκαν άμεσα από πέταλα που σφυρηλατήθηκαν.  

Όλα αυτά βέβαια μέχρι τα ζώα αυτά να προωθηθούν στο μέτωπο, όπου ήταν η κινητήρια δύναμη του Στρατού μας. Περήφανα, αγέρωχα, ακούραστα, χρησιμοποιήθηκαν για τη μεταφορά κυρίως όπλων και πυρομαχικών στα δύσβατα βουνά και κάτω από αντίξοες καιρικές συνθήκες, γράφοντας τις δικές τους σελίδες δόξας, που όμως δεν περιλαμβάνονται στα πολυδιαβασμένα βιβλία. 

Πολλά από τα παραπάνω ζώα υπήρξαν θύματα του πολέμου, αυτοί οι αχώριστοι σύντροφοι και βοηθοί των ανθρώπων της υπαίθρου αλλά και των στρατιωτών. Κάποια από αυτά τα ηρωικά ζώα γκρεμίστηκαν σε βαθιές χαράδρες ή σκοτώθηκαν από εχθρικά πυρά ή δεν άντεξαν στην πείνα και στις κακουχίες.

Ελάχιστα από αυτά επέστρεψαν, στην πλειονότητά τους σακατεμένα. Χρόνια αργότερα, όσοι έχασαν τα ζώα τους υπέβαλαν αιτήσεις για αποζημίωση…

Κλείνοντας αυτό το μικρό αφιέρωμα αντιγράφω μερικές σειρές μιας μαρτυρίας ενός ημιονηγού που βρήκα στο διαδίκτυο: «Σ’ ένα χαντάκι σκεπασμένο με χιόνι, ο Ψαρής μου κόλλησε. Πεινασμένο, μουσκεμένο ως το κόκκαλο, ταλαιπωρημένο από το αδιάκοπο τρέξιμο πάνω στα κατσάβραχα, ήταν γραφτό του να μείνει εκεί. Το χάιδεψα λίγο στο σβέρκο και το φίλησα. Και κίνησα. Σε λίγα βήματα γύρισα να ιδώ για τελευταία φορά. Μπορεί να ήταν ζώο, αλλά ήταν σύντροφος στον πόλεμο. Είχαμε δει τόσες φορές μαζί τον θάνατο, είχαμε περάσει μαζί μερόνυχτα ζωής τέτοια που δεν λησμονιέται ποτέ. Και το είδα να με κοιτάζει που έφευγα. Τι ματιά ήταν αυτή βρε παιδιά. Πόσο παράπονο, πόση λύπη φανέρωνε. Μ’ έπιασε το κλάμα. Ο πόλεμος δεν αφήνει καιρό για τέτοια. Σε μια στιγμή σκέφτηκα να το σκοτώσω. Δεν βάσταξε όμως η καρδιά μου. Και το άφησα εκεί. Με κοίταζε ώσπου χάθηκα πίσω από τον βράχο. Το ‘χω βάρος. Γκαστρωμένος είμαι μ’ ένα λιθάρι εδώ μέσα, στο στομάχι, στην ψυχή…».

Αιωνία τους η μνήμη!

Σε ευχαριστώ!

Μπορεί να θεωρηθεί ότι επαναλαμβάνομαι, όμως κάθε χρόνο, τέτοιες μέρες, παίρνω αφορμή από την ιστορική επέτειο για να γράψω μερικές σκέψεις για τον Αριστείδη Μεντίζη, Δεκανέα Πεζικού...

Ήταν ένας από τους ήρωες εκείνους που το χειμώνα του 1940-41 πολέμησαν στα παγωμένα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας. Πολέμησε για την πατρίδα, μάτωσε για την Ελλάδα, έκλαψε για τους φίλους που έχασε μέσα στα χιόνια κρατώντας τους το χέρι. Παρασημοφορήθηκε...

Ήταν ο ίδιος ήρωας που μου έλεγε παραμύθια και ιστορίες, ο ίδιος ήρωας που έπαιζε και γελούσε μαζί μου τις ατέλειωτες ώρες απουσίας των γονιών μου στη δουλειά. Ο ίδιος ήρωας που πεισματικά αρνιόταν να μιλήσει για τον πόλεμο γιατί όπως έλεγε "μακάρι να μην τον γνωρίσει ποτέ ξανά άνθρωπος", κι ας σκοτείνιαζε η όψη του από τις μνήμες. Ο ίδιος ήρωας που μασκαρευόταν για να με κάνει να γελάσω και με στήριζε σε δύσκολες στιγμές. Ο ίδιος ήρωας που μου μάθαινε ιδανικά και αξίες. Ο ίδιος ήρωας που περπατούσε περήφανος στο χωριό κρατώντας με από το χέρι μέχρι το τέλος της ζωής του.

Ήταν ένας από τους ήρωες που τιμάμε αύριο. Ήταν όμως και ο δικός μου ήρωας! Ήταν ο παππούς μου! Έχοντας το ίδιο όνομα με σένα και κοιτώντας εκεί ψηλά που βρίσκεσαι, σε ευχαριστώ για όλα παππού! Σε ευχαριστώ σαν εγγονός σου! Σε ευχαριστώ σαν Έλληνας!

Εκατόν οκτώ χρόνια ελεύθερο Παλαιοχώρι!

 

Εκατόν οκτώ χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την απελευθέρωση του Παλαιοχωρίου και της περιοχής του Παγγαίου από τον οθωμανικό ζυγό, στις 17 Οκτωβρίου 1912.

Λεπτομέρειες για τα γεγονότα εκείνης της εποχής διασώζει μια καταγραφή του τότε δημοδιδάσκαλου του Δημοτικού Σχολείου Παλαιοχωρίου Ξενοφώντος Μαλαμίδη.

Όπως αναφέρει, από την κήρυξη του Ελληνοτουρκικού πολέμου στις 5 Οκτωβρίου 1912, όλοι οι Έλληνες της επαρχίας Παγγαίου, «με αγωνίαν παρηκολουθούμεν τας επιχειρήσεις και με ανεκλάλητον χαράν επληροφορούμεθα την πρόοδον και τας νίκας των Ελληνικών Στρατευμάτων». Ήδη, όπως σημειώνει, το δεύτερο δεκαήμερο του Οκτωβρίου, οι κάτοικοι της περιοχής άρχισαν να επεξεργάζονται τρόπους για να συμμετάσχουν στον αγώνα για την ελευθερία. Τα πράγματα γίνονταν δυσκολότερα αφού την περιοχή, μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επιβουλεύονταν και οι Βούλγαροι, οι οποίοι ήδη κατευθύνονταν προς τη Δράμα.

Παρ’ όλα αυτά ομάδα Ελλήνων προσκόπων με αρχηγό τον οπλαρχηγό καπετάν Δούκα Ζέρβα, εγκαταστάθηκε στο Ροδολείβος και είχε επαφή με τον Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως και αργότερα εθνομάρτυρα Γερμανό, προκειμένου να κατευθυνθεί προς την Ελευθερούπολη και να απελευθερώσει ολόκληρη την επαρχία Παγγαίου.

Τις επόμενες ημέρες η Δράμα έπεσε στα χέρια των Βουλγάρων και αυτό ανάγκασε τον Μητροπολίτη Γερμανό να παροτρύνει τον Καπετάν Δούκα για να επισπεύσει την κατάληψη της Ελευθερούπολης και να μην τον προλάβουν οι Βούλγαροι. Παρ’ όλα αυτά ο Δούκας Ζέρβας ήταν επιφυλακτικός μια και δεν είχε ισχυρή δύναμη.

Στις 15 Οκτωβρίου, Βούλγαροι κομιτατζήδες εισήλθαν στην Καβάλα και άρχισαν να σκοτώνουν και να ληστεύουν πλούσιους Οθωμανούς. Παρακολουθώντας τις εξελίξεις και φοβούμενος μήπως οι Βούλγαροι φθάσουν στην Ελευθερούπολη πριν από τους Έλληνες, ο Μητροπολίτης Γερμανός απέστειλε στο Ροδολείβος τον ιερέα Νικόλαο Οικονόμου, με γραπτή εντολή του, προς τον Καπετάν Δούκα Ζέρβα, να σπεύσει να καταλάβει την πόλη.

Έτσι, στις 17 Οκτωβρίου, ο οπλαρχηγός ξεκίνησε από το Ροδολείβος με κατεύθυνση την Ελευθερούπολη, και στο πέρασμα του αφόπλιζε τα οθωμανικά αποσπάσματα. Ήταν αυτή η μέρα της απελευθέρωσης της περιοχής μας!

Οι κάτοικοι του Παλαιοχωρίου, μόλις έμαθαν ότι ο Καπετάν Δούκας φτάνει στην περιοχή, αφόπλισαν τους Οθωμανούς κατοίκους του χωριού και συγκέντρωσαν τα όπλα τους. Εβδομήντα πέντε νέοι, οπλισμένοι με τα όπλα αυτά, κατευθύνθηκαν στην κεντρική οδό για να προϋπαντήσουν το τμήμα του οπλαρχηγού, και, αφού ενσωματωθούν σε αυτό, όλοι μαζί κατευθύνθηκαν προς την Ελευθερούπολη.

Στην τοποθεσία που βρίσκεται σήμερα το στρατόπεδο «Αμβράζη», τους υποδέχθηκαν οι οθωμανικές πολιτικές αρχές και συγκεκριμένα ο έπαρχος, ο οικονομικός έφορος, ο αστυνόμος κλπ, «κομίζοντες άρτον και άλας επί δίσκου, ως και ξίφος ανεστραμμένον». Εκεί βρίσκονταν ο Μητροπολίτης Γερμανός με τους ιερείς που φορούσαν τα άμφια τους, οι μαθητές των σχολείων, η φιλαρμονική μουσική και όλος ο ελληνικός πληθυσμός της πόλης. «Οι κώδωνες της εκκλησίας κρούουν χαρμοσύνως, η φιλαρμονική μουσική παιανίζει τον Εθνικόν Ύμνον και διάφορα εμβατήρια. Οι μαθηταί και μαθήτριαι άδωσι πατριωτικά άσματα. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά κλαίουν από χαρά και ανεκλάλητον ενθουσιασμόν Ελληνικαί σημαίαι ανεπετάσθησαν εις πλείστα οικήματα. Η χαρά του λαού είναι αδύνατον να περιγραφεί», παρατηρεί ο Ξ. Μαλαμίδης.

Στη συνέχεια ο Μητροπολίτης αφού ασπάστηκε τον οπλαρχηγό οδήγησε την πομπή προς το διοικητήριο της πόλης, όπου και ο Δούκας Ζέρβας εγκαθίσταται στην μέχρι τότε έδρα του Τούρκου έπαρχου.

Δυστυχώς, λίγες μέρες μετά οι Βούλγαροι που βρίσκονταν στην Καβάλα πληροφορήθηκαν ότι στην Ελευθερούπολη δεν υπάρχει τακτικός στρατός και με μια διμοιρία στρατού έφτασαν στην πόλη και εκδίωξαν τον Δούκα Ζέρβα. Μετά από αυτά, τις παραμονές των Χριστουγέννων, έφτασε στην περιοχή ο ελληνικός στρατός που απελευθέρωσε τα χωριά του Παγγαίου, ενώ η Ελευθερούπολη έμεινε στα χέρια των Βουλγάρων μέχρι τον Ιούνιο του 1913, οπότε και αποβιβάστηκε ελληνικός στρατός στην Καβάλα για να απελευθερωθεί ολόκληρη η Μακεδονία.

Επέτειος απελευθέρωσης του Παγγαίου