30 Σεπτεμβρίου 1922: Η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε την παράδοση της Αν. Θράκης

Μαύρη επέτειος η 30η Σεπτεμβρίου, αφού το 1922 η ελληνική κυβέρνηση αποδέχεται τη συμφωνία της Διάσκεψης των Μουδανιών, με την οποία δίδεται στους Τούρκους και η Ανατολική Θράκη μέχρι τον Έβρο.

Τα δραματικά γεγονότα που συνέβησαν το 1922 στην Ανατολική Θράκη δεν είναι πολύ γνωστά στους Έλληνες . Για πολλούς η απώλεια της Ανατολικής Θράκης είναι αποτέλεσμα της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Η Ανατολική Θράκη, κοιτίδα του Ελληνισμού κατά την εποχή του Βυζαντίου, κατοικούνταν από Έλληνες από αρχαιοτάτων χρόνων. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας υπέστη τα πάνδεινα, καθότι βρισκόταν στην καρδιά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι κάτοικοί της όμως διατήρησαν τη γλώσσα τους, τη θρησκεία τους, τα ήθη και έθιμά τους και γενικότερα την ελληνικότητά τους.
Με τις επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού το 1920 απελευθερώθηκε και με τη συνθήκη των Σεβρών αναγνωρίστηκε ως τμήμα Ελλάδας και ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος, εκτός από την Πόλη και την παραθαλάσσια ζώνη των Στενών που πέρασε σε βρετανικό έλεγχο. Οι κάτοικοί της μάλιστα ψήφισαν και στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου του 1920 αναδεικνύοντας βουλευτές για το ελληνικό Κοινοβούλιο.

Το χρονικό
Μετά την ήττα του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία, η Ελλάδα βρέθηκε χωρίς αξιόμαχο στρατό, με πεσμένο το ηθικό, με πολιτικούς κατώτερους των περιστάσεων, χωρίς συμμάχους και διεθνώς απομονωμένη.
Τα υπολείμματα της Στρατιάς της Μικράς Ασίας, αντί να κατευθυνθούν προς την Κωνσταντινούπολη και προς τη Θράκη, για να υπερασπιστούν ό,τι απέμεινε από τα απελευθερωθέντα εδάφη, με την εντολή της Κυβέρνησης οι στρατιώτες επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής τους.
Στην πλευρά των άλλοτε συμμάχων της Ελλάδας η κατάσταση ήταν εντελώς αρνητική για τη χώρα μας.
Η Μεγάλη Βρετανία που βασιζόταν στην κάλυψη από τον ελληνικό στρατό των Στενών, είδε να διαλύεται αυτός ο στρατός και ήθελε πάσει θυσία να αποφύγει έναν πόλεμο με την Τουρκία. Οι Γάλλοι, σε αντίθεση με τους Άγγλους, για να αποφύγουν τη σύγκρουση με τους Τούρκους συμφώνησαν άτυπα να παραχωρήσουν την Ανατολική Θράκη. Οι Τούρκοι ταυτόχρονα συγκεντρώνουν στρατεύματα στην Ασιατική πλευρά των Στενών.

Η κατάσταση γίνεται επικίνδυνη για τα συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων και έπρεπε επειγόντως να βρεθεί λύση.
Συναντήθηκαν λοιπόν ο λόρδος Curzon, υπουργός Εξωτερικών της Αγγλίας, ο Γάλλος πρωθυπουργός Raymond Poincaré και ο Ιταλός πρεσβευτής στη Γαλλία κόμης Carlo Sforza το Σεπτέμβριο του 1922 στο Παρίσι. Η απόφαση ήταν να προσκαλέσουν τους Έλληνες και τους Τούρκους σε μια συνδιάσκεψη στις 20 Σεπτεμβρίου/3 Οκτωβρίου 1922 στα Μουδανιά, μια μικρασιατική πόλη κοντά στην Προύσα.
Οι Τούρκοι από την πλευρά τους δήλωσαν ότι θα αποδέχονταν τις διαπραγματεύσεις ανακωχής μόνο αν αποδεχόταν η Ελλάδα την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τα ελληνικά στρατεύματα και τον ελληνορθόδοξο πληθυσμό τους.
Η διάσκεψη άρχισε στα Μουδανιά στις 21 Σεπτεμβρίου 1922, χωρίς τους Έλληνες που δεν είχαν ακόμη φτάσει.

Ο αντιπρόσωπος της Τουρκίας Ισμέτ Ινονού προτείνει στους αντιπροσώπους :«Ας φτάσουμε σε ένα αποτέλεσμα και οι Έλληνες θα υποχρεωθούν να το δεχτούν». Η πρόταση έγινε δεκτή και την επόμενη ημέρα στην ουσία η ελληνική αντιπροσωπεία ήρθε για να υπογράψει όσα αποφάσισαν οι άλλοι σε βάρος της.
Οι αντιπρόσωποι στη σύσκεψη ήταν οι αρμοστές-στρατηγοί Harrington από την Αγγλία, Mombelli από την Ιταλία και Charpy από τη Γαλλία, ενώ ο στρατηγός Ισμέτ Ινονού πασάς αντιπροσώπευσε την Τουρκία και ο στρατηγός Αλέξανδρος Μαζαράκης-Αινιάν και ο συνταγματάρχης Πτολεμαίος Σαρηγιάννης την Ελλάδα. Στις συζητήσεις παραβρέθηκε και ο Νικόλαος Πλαστήρας.

Περιεχόμενο της συμφωνίας
Το κύριο θέμα της ανακωχής αφορούσε τα σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία στην Ανατολική Θράκη, που ορίστηκε να είναι ο ποταμός Έβρος (Μαρίτσα). Ανάλογα με την απώλεια του εδάφους στη Θράκη καθορίστηκε η γραμμή υποχώρησης των ελληνικών στρατευμάτων και ξεκίνησε η εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τους Έλληνες. Η συνθήκη προέβλεπε η αποχώρηση των Ελλήνων να πραγματοποιηθεί σε 15 ημέρες, και σε 30 ημέρες να αναλάβει η Τουρκία την εξουσία στην περιοχή.
Οκτώ χιλιάδες Τούρκοι αστυνομικοί εγκαταστάθηκαν στην Ανατολική Θράκη κατά τη διάρκεια της εκκένωσης. Η Κωνσταντινούπολη και τα Στενά πέρασαν υπό τουρκική κυριαρχία και η Τουρκία υποχρεώθηκε να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση των πλοίων από τα Στενά. Η επιθυμία των Τούρκων να περιληφθεί η Δυτική Θράκη στην επικράτειά τους δεν πραγματοποιήθηκε. Η περιοχή δυτικά του Έβρου θα παρέμεινε στην ελληνική επικράτεια.

Η Συμφωνία ή Πρωτόκολλο των Μουδανιών υπογράφηκε στις 28 Σεπτεμβρίου /11 Οκτωβρίου1922.
Η εκκένωση της Ανατολικής Θράκης σήμαινε τη μετακίνηση των 260.000 Θρακών προσφύγων με την οικοσκευή τους και μέρος της σοδειάς τους, όπως και την αποχώρηση δεκάδων χιλιάδων προσφύγων από τη Μικρά Ασία, οι οποίοι τον προηγούμενο μήνα, με την κατάρρευση του μετώπου της Μικράς Ασίας, είχαν καταφύγει στη Θράκη.
Μετακινήθηκαν επίσης Αρμένιοι, Κιρκάσιοι και Τούρκοι αντικεμαλικοί των οποίων ο αριθμός δεν είναι γνωστός.

Τη μετακίνηση συμπλήρωσε η αποχώρηση 70.000 περίπου στρατιωτών της Στρατιάς Θράκης, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν δυτικά του Έβρου. Μαζί και τελευταίοι αποχώρησαν οι Έλληνες δημόσιοι υπάλληλοι και η ελληνική χωροφυλακή. Κατά τις είκοσι ημέρες της εκκένωσης της Θράκης δηλαδή, μετακινήθηκαν προς δυτικά πάνω από 400.000 άτομα. Οι μετακινήσεις έγιναν με τραίνα, με πλοία και οδικώς με κάρα, τα οποία ήταν τότε διαθέσιμα στη Θράκη.

Η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης είχε ολοκληρωθεί το τελευταίο δεκαήμερο του Οκτωβρίου του 1922. Οι 25.000 Έλληνες της χερσονήσου της Καλλιπόλεως έφυγαν αργότερα (μέχρι 11 Νοεμβρίου) . Οι Έλληνες της Τσατάλτζας και ένα μεγάλο μέρος του νομού Κωνσταντινουπόλεως έφυγαν το 1924, σύμφωνα με τα μέτρα της ανταλλαγής των πληθυσμών που προέβλεπε η ΄΄Συνθήκη της Λοζάνης΄΄ που υπογράφτηκε στις 24 Ιουλίου του 1923.
Σύμφωνα με τη συνθήκη αυτή παίχτηκε και άλλο ένα δράμα, η παραχώρηση τριών χωριών, τα οποία βρίσκονταν στη δυτική πλευρά του ποταμού Έβρου, του Κάραγατς (Ν. Ορεστιάδα), του Βοσνοχωρίου ( Ν. Βύσσα) και του Δεμιρτάς.

(Πηγή: newsbomb.gr)

Πέτρος Θέμελης: Η Αμφίπολη μας συγκλόνισε

Ο αρχαιολόγος Πέτρος Θέμελης, ο οποίος έχει αφιερώσει μισόν αιώνα ανασκαφών στην Αρχαία Μεσσήνη, μίλησε στο fractal για τους μακεδονικούς τάφους και την Αμφίπολη.

Η πρώτη ανασκαφή του Πέτρου Θέμελη ήταν στα ανάκτορα της Βεργίνας και το διδακτορικό του υπήρξε επάνω στα Πρώιμα Ελληνικά Ταφικά Μνημεία, στο Μόναχο.

Τι μπορεί να σημαίνει η Αμφίπολη για τη ζωή μας, την αρχαιολογία και την Μακεδονία; τον ρώτησε ο δημοσιογράφος του fractal.gr.

«Η Αμφίπολη είναι ένα γεγονός που τάραξε τα νερά της Μακεδονίας. Βέβαια, τα αποτελματωμένα νερά της Μακεδονίας τα τάραξε η Πέλλα, η ανακάλυψη της Πέλλας, είναι μεγάλο γεγονός! Ο τότε ο πρωθυπουργός Κων. Καραμανλής, ο γέρος Καραμανλής, είχε επισκεφθεί την Πέλλα και είχε χρηματοδοτήσει την έρευνα αυτή και ήταν η μεγαλύτερη ανασκαφή στην Ελλάδα. Κι είχα την τύχη να πάρω μέρος σ’ αυτή την ανασκαφή.
Το δεύτερο μεγάλο, βέβαια, γεγονός ήταν φυσικά η ανακάλυψη της Βεργίνας και οι τάφοι του Ανδρόνικου, όπως λένε, και ο Τάφος του Φιλίππου του Β’. Αυτά τα λαμπρά ευρήματα που θάμπωσαν όλο τον κόσμο και ακόμα εξακολουθούν να τον θαμπώνουν με διάφορες εκθέσεις. Ήταν ο μόνος ασύλητος τάφος, τελικά, που έχει βρεθεί στη Μακεδονία από τους πόσους 50-60…

Η Αμφίπολη, λοιπόν, ήρθε και τώρα ξανά να μας ταράξει και συναισθηματικά, εμένα τουλάχιστον που έχω ζήσει τα νιάτα μου εκεί και έχω σκάψει και ένα μακεδονικό τάφο στο Δερβένι. Με ασημένια σκεύη, χρυσά στεφάνια… Έχουν βρεθεί κι αλλού, όχι μόνο στη Βεργίνα αλλά και στο Δερβένι, σε απλούς τάφους αριστοκρατών της περιοχής! Ένας πάπυρος βρέθηκε εκεί, ο πάπυρος του Δερβενίου του 4ου αιώνα π.Χ. που εκτίθεται στο μουσείο της Θεσσαλονίκης.

Η Αμφίπολη με συγκίνησε πολύ. Περιμένουμε περισσότερα πράγματα, όμως, κυρίως περιμένουμε το περιεχόμενο γιατί το αρχιτεκτόνημα το είδαμε και το εκτιμήσαμε όσο μπορούσαμε. Είναι περίπτωση μοναδική, θα έλεγα, ως προς ορισμένα στοιχεία, την κατοχή των πολλών θαλάμων, το μέγεθος, τα γλυπτά. Οι Σφίγγες, οι Καρυάτιδες… Περιμένουμε και κάτι άλλο: αγγεία, σκεύη χρυσά, του νεκρού που τάφηκε εκεί» απάντησε ο αρχαιολόγος.

(Πηγή: iefimerida.gr)

Μάχη μεταξύ ανασκαφέων και γεωλόγων για τα «χωματουργικά» της Αμφίπολης και τον «Τάφο της Αλεπούς»

Τα «μπάζα της ανασκαφής Λαζαρίδη», η κριτική που δέχεται η ομάδα Περιστέρη για υποτιθέμενες παρακινδυνευμένες μεθόδους αποχωμάτωσης και η περιβόητη σεισμική τομογραφία του Λόφου Καστά, αποτελούν εστίες έντονης αντιπαράθεσης ανάμεσα στη διεπιστημονική ομάδα των ανασκαφέων και μια σειρά ειδικών.

Συγκεκριμένα, στην ενημερωτική συνάντηση με τους δημοσιογράφους που έγινε την Πέμπτη το μεσημέρι στο Μουσείο της Αμφίπολης από τις κυρίες Περιστέρη, Μενδώνη και Παναγιωταρέα, η επικεφαλής της ανασκαφής κυρία Κατερίνα Περιστέρη, αναφέρθηκε για άλλη μια φορά στις δυσκολίες της έρευνας αλλά και τη μέγιστη φροντίδα που δίνεται για την προστασία του μνημείου.

Τα «μπάζα της ανασκαφής Λαζαρίδη» επανήλθαν για άλλη μια φορά στη συζήτηση, όταν η κυρία Περιστέρη διευκρίνισε ότι «γεωσκαναρίσματα δεν έχουν γίνει ποτέ εκεί όπου σκάβουμε τώρα. Εκεί είχε τα μπάζα Λαζαρίδη και ήταν αδύνατον να γίνει [τέτοιου είδους έρευνα]. Έχει γίνει στον φυσικό λόφο, όπου βρέθηκαν τάφοι εποχής σιδήρου και αρχαϊκών χρόνων».

Όπως είχε αναλύσει σε προηγούμενη ενημερωτική συνεδρία, η ομάδα της κυρίας Περιστέρη χρειάστηκε να αφαιρέσει τα απορρίμματα προηγούμενων αρχαιολογικών επιχειρήσεων στο Λόφο Καστά. Ο πρωτοπόρος σκαπανέας της Αμφίπολης, Δημήτρης Λαζαρίδης, σκάβοντας στην αντίθετη πλευρά της σημερινής εισόδου, εναπέθετε τα μπάζα εκεί όπου τώρα ανασκάπτει η ομάδα Περιστέρη.

Ωστόσο, σχετικά με τα γεωφυσικά ζητήματα που προκύπτουν στον Λόφο Καστά είχε αναπτυχθεί τις τελευταίες ημέρες έντονη φημολογία -ή ακόμη και κινδυνολογία. Ιδιαίτερα ο αρχιτέκτων κ. Αθανάσιος Νακάσης, τέως προϊστάμενος της διεύθυνσης αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του ΥΠΠΟ, μιλώντας στο thetoc.gr είχε διατυπώσει σειρά αποριών σχετικά με το πόσο ορθή είναι η αφαίρεση των επιχώσεων στο εσωτερικό του μνημείου, της επιχωμάτωσης στο εξωτερικό, αλλά και της υποστήλωσης της θολωτής οροφής. Κατά τον κ. Νακάση, «μπορεί το ίδιο το υποστύλωμα να γκρεμίσει το μνημείο».

Σε αυτά, η κυρία Άννα Παναγιωταρέα ως εκπρόσωπος των ανασκαφέων διαβεβαίωσε ότι «λόγω της ευαίσθητης ισορροπίας στην οποία βρίσκεται η θόλος, οι τεχνικοί σύμβουλοι μαζί με το συνεργείο προσπαθούν, με λεπτές επεμβάσεις, να τοποθετήσουν την υποστύλωση χωρίς να διαταράξουν την ισορροπία που έχει δημιουργηθεί μετά τις εξωτερικές αποχωματώσεις».

» Η υποστήλωση που χρησιμοποιείται είναι “παθητική” -δηλαδή, ενεργοποιείται μόνον στις περιπτώσεις που ένας θολίτης τείνει να μετακινηθεί-πράγμα που εξασφαλίζει την ελάχιστη δυνατή επίδραση στην υφιστάμενη ισορροπία της θόλου».

Σε σχέση με το κρίσιμο και ευαίσθητο ζήτημα της εξωτερικής αποχωμάτωσης, απαντώντας σε μομφές του τύπου «η αποχωμάτωση έβλαψε τα μάρμαρα», η κυρία Περιστέρη αποκάλυψε ότι «δεν κάναμε αποχωμάτωση με μηχανήματα πάνω από τον τάφο. Ομως, το 1913 εδώ υπήρχε μια μονάδα βουλγαρικού στρατού και δίνονταν μάχες. Βρίσκουμε ακόμη οβίδες, που πιθανόν προκάλεσαν ζημιά. Ενώ τον 6 μ.Χ. αιώνα είχαμε σεισμό 6,8 Ρίχτερ, που άλλαξε και τον ρουν του Στρυμώνα, προκαλώντας, επίσης ζημιά και στον τάφο».

Γενικώς, εκ μέρους των ανασκαφέων τονίστηκε ότι παρά τα δημοσιεύματα και τις υποθέσεις «ότι δεν γίνεται η αρχαιολογική έρευνα σύμφωνα με την ανασκαφική μέθοδο, δηλαδή, αφαίρεση ανασκαφικων στρωμάτων με συστηματικό τρόπο, όπως προκύπτει από τα ημερολόγια της ανασκαφής, είναι προφανές ότι η εργασία γίνεται με τον πλέον ενδεδειγμένο επιστημονικό τρόπο».

Η γεωφυσική διερεύνηση του Τύμβου και ιδιαίτερα η σεισμική τομογραφία του αποτελούν εστία αντιπαράθεσης, σχεδόν από την αρχή της τρέχουσας ανασκαφής. Γι” αυτό και η κυρια Περιστέρη εξήγησε ότι όχι μόνο δεν βασίζεται σε αυτήν, αλλά ότι δεν γνωρίζει καν τη μελέτη Πολυμενάκου, Παπαμαρινόπουλου, Κουκούλη και Λιόση, μέρη της οποίας έχουν κυκλοφορήσει ευρύτατα στα ΜΜΕ. Η κυρία Περιστέρη είπε σχετικά ότι «δεν ξέρω τι έχει κάνει η κυρία Κουκούλη [σσ: αρχαιολόγος, ανασκαφέας Αμφίπολης, πρώην προϊσταμένη Εφορείας Κλασικών Αρχαιοτήτων Καβάλας]. Δεν έχω στο αρχείο της Εφορείας τίποτε σχετικό. Αυτά που λέει ο κ. Πολυμενάκος δεν ευσταθούν. Εκείνος είχε έρθει το 1992 και έκανε έρευνα στον “Τάφο της Αλεπούς” και στους γύρω μακεδονικούς τάφους».

Αυτή η δήλωση της κυρίας Περιστέρη προκάλεσε την έντονη αντίδραση του γεωλόγου κ. Λάζαρου Πολυμενάκου. Το protothema.gr έλαβε από το γραφείο του την εξής ανακοίνωση:

«Ο βασικός συντάκτης της επιστημονικής εργασίας για τη σεισμική έρευνα στο Λόφο Καστά, Δρ. Λάζαρος Πολυμενάκος, δηλώνει την έκπληξή του για τις δηλώσεις διάψευσης των αποτελεσμάτων αλλά και την αμφισβήτηση της ίδιας της ύπαρξης της εργασίας από την υπεύθυνη της ανασκαφής στο Λόφο Καστά, όπως εμφανίζονται στο Δελτίο Τύπου του ΥΠΠΟ της 2ας Οκτωβρίου 2014.

Υποβολή Φακέλου Υποψηφιότητας του Αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Υποβολή Φακέλου Υποψηφιότητας του Αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Την Τρίτη 30 Σεπτεμβρίου 2014 το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού κατέθεσε στο Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO τον φάκελο υποψηφιότητας του Αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Ας σημειωθεί ότι αποτελεί την πρώτη μετά το 2007 υποβολή υποψηφιότητας της Ελλάδας.
Για την υποβολή της υποψηφιότητας καταρτίσθηκε διαχειριστικό σχέδιο, το οποίο είναι προαπαιτούμενο για την ένταξη ενός μνημείου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Οι προδιαγραφές της UNESCO για την κατάρτιση του σχεδίου είναι ιδιαίτερα απαιτητικές και αποσκοπούν στην ολιστική προσέγγιση του χώρου και την ολοκληρωμένη διαχείρισή του. Το σχέδιο, το οποίο εν μέρει στηρίχθηκε σε παλαιότερο διαχειριστικό σχέδιο, το οποίο είχε συντάξει ο Δήμος Καβάλας, εξειδικεύει, και οργανώνει χρονικά και κατά προτεραιότητες τις δράσεις που θεωρούνται απαραίτητες για τη βελτίωση και ανάδειξη του χώρου όπως είναι υποδομές προστασίας, συντήρησης και ανάδειξης της αρχαίας πόλης και των εκτός των τειχών περιοχών, καθώς και δράσεις προβολής και εκπαίδευσης.
Η διαδικασία της ένταξης είναι εξαιρετικά χρονοβόρα και κατά τη διάρκειά της το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού αλλά και η τοπική κοινωνία θα καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την επιτυχή ολοκλήρωσή της.
Η εγγραφή του μνημείου αναμένεται να επιδράσει θετικά και να έχει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στις δραστηριότητες της τοπικής κοινωνίας, για την οποία ανέκαθεν ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων αποτελούσε σημείο αναφοράς.

Ο φάκελος της υποψηφιότητας που υποβλήθηκε δια της Εθνικής Συντονίστριας κ. Ευγενίας Γερούση, απαιτούσε συλλογική εργασία, στην οποία συνέδραμαν πολλά στελέχη του Υπουργείου από διάφορες θέσεις. Οι κ.κ. Μ. Νικολαΐδου-Πατέρα, Προϊσταμένη της ΙΗ’ ΕΠΚΑ και Δ. Μαλαμίδου, αρχαιολόγος της ΙΗ’ ΕΠΚΑ, και η κ. Στ. Δαδάκη, προϊσταμένη της 12ης ΕΒΑ συνέταξαν κείμενα και συνέλεξαν το αρχικό υλικό. Στην Κεντρική Υπηρεσία, υπό την εποπτεία των κ.κ. Κωνσταντίνας Μπενίση και Έρσης Μπρούσκαρη, έγινε η επεξεργασία του υλικού από ομάδα εργασίας αποτελούμενη από τις κ.κ. Βασιλική Δημητροπούλου, Τζούλια Παπαγεωργίου, Εριέττα Σκουρκέα, Ελένη Σφακιανάκη και Αμαλία Τσιτούρη. Συμμετείχαν επίσης και οι κ.κ. Σωτήριος Πατρώνος και ο τοπογράφος Χρήστος Γκαρσιούδης. Ιδιαίτερη ήταν η συμβολή της Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Δημοσιευμάτων του ΤΑΠ, κ. Ελένης Κώτσου στην μετάφραση του φακέλου στα αγγλικά.

Βρέθηκε πόρτα στον τρίτο θάλαμο του τύμβου στην Αμφίπολη (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ)

Από το υπουργείο Πολιτισμού δόθηκαν στη δημοσιότητα σημεία από την ενημέρωση προς τους δημοσιογράφους από την κ. Άννα Παναγιωταρέα σήμερα (Πέμπτη 2-10-2014) στο Μουσείο της Αμφίπολης: 

1. Με την αφαίρεση των χωμάτων, χτες, αποκαλύφθηκαν τμήματα από μαρμάρινη θύρα, της τυπικής μορφής των μακεδονικών τάφων: Δηλαδή, έχουμε θύρα κατασκευασμένη από μάρμαρο Αλυκής Θάσου- όπως είναι κατασκευασμένο και όλο το ταφικό συγκρότημα- με εφηλίδες, οι οποίες μιμούνται την κεφαλή καρφιών, όπως είθισται στις ξύλινες πόρτες. (φωτο 1). 

2. Στη δυτική πλευρά του θυρώματος διαπιστώθηκε ότι υπάρχει στροφέας. Ο στροφέας είναι το σημείο κρέμασης της θύρας από την παραστάδα. (φωτο 2, σχέδιο). 

3. Σας θυμίζω το μέγεθος των ανοιγμάτων: Τα ανοίγματα Καρυάτιδων και Σφιγγών είναι ακριβώς 1,67μ. Το άνοιγμα του τρίτου θυρώματος είναι 1,50μ. 

4. Κατά την ανασκαφή αποκαλύφθηκε η συνέχεια των πλευρικών τοιχωμάτων, η οποία δεν διαφέρει καθόλου από τους προηγούμενους χώρους, ήτοι ορθομαρμάρωση, όμοια με εκείνη που υπάρχει σε όλους τους χώρους του μνημείου. 

5. Κατά την ανασκαφή, επίσης, βρέθηκαν, μπροστά από τη θύρα, πίσω από τις Καρυάτιδες, χάλκινα και σιδερένια καρφιά. Τονίζουμε ότι βρέθηκαν χτες και δεν είναι δεδομένο ότι ῾῾παραπέμπουν σε φορείο᾽᾽. 

Θέλω, επίσης, να κάνω δύο γενικές παρατηρήσεις: 

1. Επειδή διαβάζω σε δημοσιεύματα, υποθέσεις ότι δεν γίνεται η αρχαιολογική έρευνα σύμφωνα με την ανασκαφική μέθοδο, δηλαδή, αφαίρεση ανασκαφικών στρωμάτων με συστηματικό τρόπο, όπως προκύπτει από τα ημερολόγια της ανασκαφής, είναι προφανές ότι η εργασία γίνεται με τον πλέον ενδεδειγμένο επιστημονικό τρόπο. 

2. Όσον αφορά στον τρόπο απομάκρυνσης των χωμάτων της ανασκαφής, μέσα από τον τάφο, σημειώνω το εξής: Προκειμένου να διευκολυνθεί η ανασκαφή και να προχωρήσει όσο το δυνατόν καλύτερα και ασφαλέστερα, χρησιμοποιείται ταινία μεταφοράς χωμάτων, όπως, άλλωστε, συνηθίζεται και σε άλλες ανασκαφές. 

Τεχνικές εργασίες: 

1.Το δάπεδο της επίχωσης πίσω από τις Καρυάτιδες έχει φτάσει ως την στέψη των βάθρων, επί των οποίων στηρίζονται οι Καρυάτιδες, δηλαδή περίπου στο 1,5 μ. 

2. Αυτή η επίχωση θα παραμείνει προσωρινά ως αντιστήριξη του τρίτου διαφράγματος. Θα αρχίσει να καταβιβάζεται σε συνδυασμό με την απομάκρυνση χωμάτων από τον τέταρτο χώρο. 

3. Να σημειώσω ότι στον χώρο, δηλαδή, πίσω από τις Καρυάτιδες ως τον τρίτο διαφραγματικό τοίχο, τοποθετήθηκε η δεύτερη φάση αντιστήριξης, με ισχυρές μεταλλικές κοιλοδοκούς. 

4. Επίσης, υποστηλώθηκε προσωρινά το θραυσμένο υπέρθυρο του τρίτου διαφράγματος, το οποίο θα απομακρυνθεί για να καθαριστεί και να συντηρηθεί. 

5. Στον τέταρτο χώρο -ο οποίος χαρακτηρίζεται από συνεχή ορθομαρμάρωση ίδιου τύπου μαρμάρου Αλυκής Θάσου, όπως και το σύνολο του μνημείου- υλοποιούνται ήδη από την Δευτέρα εργασίες αντιστήριξης των τοίχων και υποστύλωσης της θόλου για την ασφάλεια των εργαζομένων και του μνημείου. Εχει, λοιπόν, ήδη ολοκληρωθεί η αντιστήριξη στην στέψη των πλαϊνών τοίχων και έχει ξεκινήσει η τοποθέτηση της υποστύλωσης της θόλου, με μεταλικές σωληνωτές δοκούς. 

6. Λόγω της ευαίσθητης ισορροπίας στην οποία βρίσκεται η θόλος, οι τεχνικοί σύμβουλοι μαζί με το συνεργείο προσπαθούν, με λεπτές επεμβάσεις, να τοποθετήσουν την υποστύλωση χωρίς να διαταράξουν την ισορροπία που έχει δημιουργηθεί μετά τις εξωτερικές αποχωματώσεις. 

7. Να σημειώσω ότι η υποστύλωση έχει υλοποιηθεί στα δυο τρίτα της επιφάνειας της θόλου. Οι ευρισκόμενες εκεί εξωτερικές επιχώσεις επιτρέπουν να εξελιχθεί ασφαλέστερα η διαδικασία της υποστύλωσης. (φωτο 3,4). 

8. Η υποστήλωση που χρησιμοποιείται είναι “παθητική” -δηλαδή, ενεργοποιείται μόνον στις περιπτώσεις που ένας θολίτης τείνει να μετακινηθεί-πράγμα που εξασφαλίζει την ελάχιστη δυνατή επίδραση στην υφιστάμενη ισορροπία της θόλου. 

9. Θα έχετε αντιληφθεί ότι βρισκόμαστε στη δυσκολότερη φάση των εργασιών που ως τώρα έχουν πραγματοποιηθεί για την ασφάλεια εργαζόμενων και μνημείου. 

10. Έχω αναφερθεί ότι η επίχωση έχει κλίση από Νότο προς Βορρά, με υψομετρική διαφορά πάνω από ένα μέτρο. Στον τέταρτο διαφραγματικό τοίχο έχει εντοπιστεί το άνοιγμα, στο οποίο έχω επίσης αναφερθεί, σε μεγαλύτερο βάθος από τα προηγούμενα ανοίγματα. Οδηγεί τους τεχνικούς στο συμπέρασμα ότι το δάπεδο του τέταρτου χώρου βρίσκεται βαθύτερα από το δάπεδο των προηγούμενων χώρων, πιθανώς κατά δύο μέτρα. 

11. Φυσιολογικά, αυτό σηματοδοτεί την ύπαρξη σκάλας ή ράμπας η οποία ξεκινά πιθανώς μετά το θύρωμα του τρίτου διαφράγματος. 

12. Συμπληρωματικά σας αναφέρω ότι έχει προχωρήσει το χωματουργικό έργο, που πραγματοποιείται στην δυτική πλευρά του μνημείου για ταπείνωση του ύψους και απάλυνση της κλίσης των πρανών. 

Ερωτήσεις -Απαντήσεις 

Ερώτηση: Γίνεται μεγάλη συζήτηση ότι το μνημείο ήταν γνωστό. Γιατί αποφασίσατε να σκάψετε ένα γνωστό μνημείο; 

Απάντηση Κ. Περιστέρη: Μέγα λάθος. Ξεκινήσαμε το 2012 με την ανασκαφή του περιβόλου, ταυτίσαμε το λιοντάρι στην κορυφή του τύμβου και συνεχίσαμε με τον τάφο. Εμφανίζονται να μιλούν άνθρωποι που δούλευαν στην περιοχή σαράντα χρόνια και δεν είχαν ιδέα για το συγκεκριμένο μνημείο. 

Ερώτηση: Υπάρχει χρονοδιάγραμμα από τη στιγμή που έχει αποκαλυφθεί μόνον το 5% του μνημείου; 

Απάντηση Κ. Περιστέρη: Πολύ χονδρικά το βάζουμε. Η ανασκαφή θα απαντήσει. 

Ερώτηση: Μετά τα νέα ευρήματα με τα καρφιά και τα κομμάτια της θύρας, ενισχύεται η χρονολόγηση;

Απάντηση Κ. Περιστέρη: Όταν εμείς χρονολογούμε το μνημείο στο τελευταίο τέταρτο του 4ουπ.Χ αιώνα, είμαστε απόλυτα σίγουροι τόσο για τον περίβολο, όσο και για τα ευρήματά μας. Το να έρχονται συνάδελφοι, που από φωτογραφία χρονολογούν, δεν γίνεται. Τα καρφιά δεν εμπλουτίζουν την χρονολόγηση. Σας δίνουμε όλα τα στοιχεία για να έχετε σαφή εικόνα. Ωστόσο, δεν μπορεί όλο το υλικό να βγαίνει σε ένα δελτίο τύπου. 

Ερώτηση: Από τον Αύγουστο και μετά, έγιναν νέα γαιοσκαναρίσματα; 

Απάντηση Κ. Περιστέρη: Δεν έχουν γίνει ποτέ εκεί που σκάβουμε τώρα. Εκεί είχε τα μπάζα Λαζαρίδη και ήταν αδύνατον να γίνει. Έχει γίνει στον φυσικό λόφο, όπου βρέθηκαν τάφοι εποχής σιδήρου και αρχαϊκών χρόνων. 

Ερώτηση: Δεν έχει κάνει ανάλογη έρευνα η κ. Κουκούλη; 

Απάντηση Κ. Περιστέρη:Δεν ξέρω τι έχει κάνει. Δεν έχω στο αρχείο της Εφορείας τίποτε σχετικό. Αυτά που λέει ο κ. Πολυμενάκος δεν ευσταθούν. Είχε έρθει το 1992 και έκανε έρευνα στον τάφο της αλεπούς και στους γύρω μακεδονικούς τάφους. 

Ερώτηση: Υπάρχουν δημοσιεύματα που λένε ότι μετέχετε σε διαδικασία πολιτικής εκμετάλλευσης. 

Απάντηση Κ. Περιστέρη: Δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Κάνω ανασκαφές πάνω από 30 χρόνια. Νιώθω λατρεία για τη δουλειά μου. Όλα αυτά είναι κακίες. Εκτός αν εννοούν τη στήριξη που μου παρέχει η πολιτική ηγεσία του ΥΠΟΟΑ στο οποίο υπηρετώ και ευχαριστώ γι αυτό. 

Ερώτηση: Τι λέτε εσείς κ. Μενδώνη; 

Απάντηση: Δεν καταλαβαίνω γιατί μιλάμε για πολιτική εκμετάλλευση. Καθοδήγησε κάποιος το εύρημα για να βρεθεί εκεί που βρέθηκε; Γιατί είναι πολιτική εκμετάλλευση, επειδή ο υπουργός Πολιτισμού επισκέπτεται το εύρημα ασκώντας τις αρμοδιότητες του; Από πότε είναι πολιτική εκμετάλλευση, το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός από ενδιαφέρον επισκέπτεται ένα σημαντικό μνημείο; 

Ερώτηση: Η εξέλιξη της ανασκαφής επιβεβαιώνει την υπόθεση σας για μακεδονικό τάφο. Την ίδια ώρα μας λέτε ότι βρέθηκαν πεσμένα μάρμαρα. Ακούγεται από αρχιτέκτονες ότι η αποχωμάτωση έβλαψε τα μάρμαρα. 

Απάντηση Κ. Περιστέρη: Δεν κάναμε αποχωμάτωση με μηχανήματα πάνω από τον τάφο. Όμως, το 1913 εδώ υπήρχε μια μονάδα βουλγαρικού στρατού και δίνονταν μάχες. Βρίσκουμε ακόμη οβίδες, που πιθανόν προκάλεσαν ζημιά. Ενώ τον 6 μ.Χ. αιώνα, είχαμε σεισμό 6,8 ρίχτερ, που άλλαξε και τον ρούν του Στρυμώνα, προκαλώντας, επίσης ζημιά και στον τάφο. 

Ερώτηση: Έχουν μπει στον τάφο; 

Απάντηση: Κ. Περιστέρη: Στα αρχαία χρόνια ίσως να είχαν να είχαν μπει τυμβωρύχοι. Αλλά θα ήταν δύσκολο να έχουν φτάσει μέσα. 

Λ. Μενδώνη: Η τυμβωρυχία ήταν σύνηθες φαινόμενο στην αρχαιότητα. Έχουμε ισχυρές ενδείξεις ότι στα αρχαία χρόνια έγιναν απόπειρες σύλησης. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε μέχρι πού έφτασαν. 

Ερώτηση: Πότε θα είναι επισκέψιμος ο τύμβος; Ακούμε για υδροπλάνα; 

Απάντηση: Κ. Περιστέρη: Θα είναι καλό να γίνει επισκέψιμος αλλά όταν θα έχουμε τελειώσει την εργασία μας. Χρειαζόμαστε χρόνο γιατί υπάρχουν πολλά στάδια. 

Λ. Μενδώνη: Να σας θυμίσω ότι ο Ανδρόνικος ανάσκαψε το 1977 τη μεγάλη τούμπα στην Βεργίνα. Όμως η σημερινή μορφή του μουσείου ολοκληρώθηκε το 2002. Η Αμφίπολη δεν είναι μόνον ο τύμβος Καστά. Είναι από τις σημαντικότερες πόλεις του βορειοελλαδικού χώρου. Με αφορμή την ανασκαφή δίνεται η ευκαιρία να μπει η περιοχή στον αναπτυξιακό χάρτη. Το βαρύ πολιτιστικό απόθεμα, το πολιτιστικό τοπίο με το φυσικό περιβάλλον πρέπει να διατηρηθούν στο μέγιστο βαθμό.

Σπασμένη δίφυλλη μαρμάρινη πόρτα στον τάφο της Αμφίπολης

Σπασμένη δίφυλλη μαρμάρινη πόρτα βρέθηκε στο θύρωμα του τρίτου διαφραγματικού τοίχου που οδηγεί στον τρίτο θάλαμο.

Αυτό ανακοίνωσαν πριν από λίγο η επικεφαλής της ανασκαφής στον Τύμβο Καστά της Αμφίπολης, κυρία Αικατερίνη Περιστέρη μαζί με τη γενική γραμματέα του υπουργείου Πολιτισμού κυρία Λίνα Μενδώνη παρουσία της κυρίας Αννας Παναγιωταρέα.

Όπως αναφέρθηκε, βρέθηκαν σπασμένα κομμάτια της μαρμάρινης πόρτας, όπου σύμφωνα με πληροφορίες στηριζόταν σε στροφείς (μεντεσέδες). Τόνισαν δε πως αυτό ενισχύει τη θέση ότι πρόκειται για μακεδονικό τάφο.

Η δίφυλλη μαρμάρινη πόρτα, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία, είναι πάχους 14 εκατοστών από μάρμαρο Θάσου και φέρει διακοσμητικά στοιχεία, εφηλίδες (κεφαλές καρφιών).

Η εκτίμηση της ανασκαφικής - διεπιστημονικής ομάδας είναι πως μετά το θύρωμα μέσα στον τρίτο θάλαμο υπάρχει κλίμακα (σκάλα) που κατεβαίνει σε βάθος ίσως και 2 μέτρων.

(Πηγή: www.ethnos.gr)

Τιβέριος: Ταφικό κτίσμα, όχι ιερό η Αμφίπολη

Τη δική του απάντηση για το μυστήριο της Αμφίπολης και το ερώτημα αν πρόκειται για τύμβο ή ιερό δίνει ο ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, Μιχάλης Τιβέριος.

Μετά την πλήρη αποκάλυψη των μαρμάρινων βάθρων πάνω στα οποία στέκουν οι Καρυάτιδες ο ακαδημαϊκός δήλωσε στο toc.gr, ότι «ανήκει σε αυτούς που πιστεύουν ότι πρόκειται για ταφικό κτίσμα».
«Ανήκω σε αυτούς οι οποίοι πιστεύουν ότι πρόκειται για ταφικό κτίσμα. Και να σας πω, γιατί. Μία συνάδελφος αρχαιολόγος είπε ότι, το κτίσμα δεν έχει πόρτες. Λησμόνησε ότι, είχε τοίχους. Εννοώ, τους τοίχους που από την αρχή ονομάσαμε «διαφραγματικούς», τόνισε ο κ.Τιβέριος.
«Δεν πρόκειται για ιερό, στο οποίο είχαν πρόσβαση οι πιστοί, προσέρχονταν για να αφήσουν το ανάθημα τους (το αφιέρωμα, την προσφορά στους θεούς). Ούτε αναθήματα υπάρχουν, ούτε μορφή ιερού έχει. Είναι ένα πρωτόγνωρης μορφής ταφικό - ηρωικό κτίσμα, το οποίο μπορεί να ενταχθεί στους μακεδονικούς τάφους. Είναι ταφικό μνημείο, γι αυτό καλύφθηκε από επάνω με χώμα και με έναν μεγάλο λόφο -κατά ένα μέρος ο λόφος είναι τεχνητός, βέβαια, υπήρχε ήδη ένας λόφος εκεί, ένα νεκροταφείο και στη συνέχεια, καλύφθηκε ολόκληρο και τοποθετήθηκε επάνω το Λιοντάρι. Αυτή είναι η άποψη μου, για την οποία είμαι σίγουρος», πρόσθεσε.
Παράλληλα, ο καθηγητής υποστήριξε ότι «αποκλείεται να μην έχουν βρεθεί όστρακα στην ανασκαφή του αναλημματικού τοίχου» και να έχει δοθεί μία χρονολόγηση, ωστόσο παρέπεμψε στις επίσημες ανακοινώσεις.
Αναφορικά με τον ένοικο, επανέλαβε τις εκτιμήσεις του για τον Νέαρχο, τη Ρωξάνη και τον Αλέξανδρο Δ' «Σε κάθε περίπτωση είναι κάποιο ή κάποια πολύ σημαντικά πρόσωπα», κατέληξε.

(Πηγή: www.ethnos.gr)

Γιατί βρήκε η Περιστέρη και όχι ο Λαζαρίδης τον τάφο της Αμφίπολης -Ο ρόλος του πρώην συζύγου της Πηγή: Γιατί βρήκε η Περιστέρη και όχι ο Λαζαρίδης τον τάφο της Αμφίπολης -Ο ρόλος του πρώην συζύγου της

Ένα χρόνο πριν βγει στη σύνταξη, η Κατερίνα Περιστέρη βρέθηκε στο επίκεντρο της κοινής γνώμης, ανακαλύπτοντας τον μεγαλύτερο αρχαίο τάφο, τον τάφο της Αμφίπολης. Κανείς δεν την γνώριζε. Προϊσταμένη της ΚΗ ' Εφορίας προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, είχε φέρει στο φως και έναν άλλο συλημένο μακεδονικό τάφο στην Αμφίπολη, αλλά δεν υπάρχει πουθενά σχετική αναφορά.

Αρχαιολογία στη Θεσσαλονίκη, μεταπτυχιακά στη Γαλλία

Οι συνομήλικοι συνάδελφοί της κάνουν λόγο για επιμελή φοιτήτρια στο αρχαιολογικό του ΑΠΘ, όπου σπούδασε, για να ακολουθήσει μετά το μεταπτυχιακό της στη Γαλλία, πάνω στην προϊστορική αρχαιολογία («Λιθοτεχνία στην Σκάλα Σωτήρος της Θάσου»).

Μόλις επέστρεψε προσλήφθηκε στην περιφερειακή τότε Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (ΕΠΚΑ) της Καβάλας. Αβδηρα, Θάσος (συνεργασία με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή) και Δράμα (ανασκαφικές έρευνες στην Ακρόπολη της Πλατανιάς, στο Αρκαδικό στον νεολιθικό οικισμό και στην Καλή Βρύση, όπου έφερε στο φως ναό του Διονύσου) αποτελούν τη διαδρομή της.



Βοηθός του μεγάλου αρχαιολόγου Λαζαρίδη

Ο Δημήτρης Λαζαρίδης από τις σημαντικές μορφές της ελληνικής αρχαιολογίας, από το 1956 και μέχρι το 1985 που έφυγε από τη ζωή, εκτελούσε στον αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης ένα εκτεταμένο ανασκαφικό έργο, ενώ από το 1964 ανέσκαψε και τον τύμβο Καστά.

Η κυρία Περιστέρη δούλεψε για ένα μικρό διάστημα δίπλα του τα χρόνια 1979-80, ενώ συνεργάτης του ήταν και ο τότε σύζυγός της, ο φιλόλογος Μόσχος Οτατζής.



Με άλλα λόγια, ο Δημήτρης Λαζαρίδης έσκαψε τον λόφο όπου κρυβόταν ο τάφος αλλά δεν τον βρήκε!

Εγινε επίμονη ιδέα στην Περιστέρη ο τύμβος Καστά

Από τότε της μπήκε επίμονα η ιδέα ότι ο τύμβος Καστά έκρυβε κάτι μεγάλο. Η ίδια συνήθιζε μέχρι τώρα να αποδίδει στον Λαζαρίδη μια διφορούμενη φράση: «Ο Μανόλης (Ανδρόνικος) βρήκε τον Φίλιππο, εγώ όμως δεν βρήκα τη Ρωξάνη».

Ο Λαζαρίδης πιθανόν εκτιμούσε ότι ο τύμβος πιθανώς να έκρυβε ένα μεγάλο ταφικό οικοδόμημα, όμως το εγχείρημα μιας εκτεταμένης και σε βάθος ανασκαφής ήταν πολύ δύσκολο και πολυδάπανο.



Ο Λαζαρίδης έψαχνε σε άλλο σημείο

Ο αρχαιολόγος Δημήτρης Λαζαρίδης έσκαβε στην περιοχή της Αμφίπολης από το 1965. Εσκαβε, μάλιστα, τον τύμβο ως το 1973 αλλά... από τη λάθος μεριά. Όπως έχει δηλώσει πρόσφατα η ίδια η Κατερίνα Περιστέρη, «ο Λαζαρίδης έσκαβε μέχρι το '73 τον τύμβο στην πλευρά που ήταν προς τον λόφο 133, όπου εκεί έχουμε νεκρόπολη, την εποχή του σιδήρου και αρχαϊκών χρόνων, καμία σχέση με τον τάφο το δικό μας».

Και πρόσθεσε: «Τα δε μπάζα τα έριχνε στην αντίθετη περιοχή, σε αυτή που είμαστε, και δύο μήνες τώρα μαζεύουμε τα μπάζα του Λαζαρίδη».



Τρίτη και... τυχερή για την Περιστέρη

Το 2004 η Κ. Περιστέρη φεύγει από την Καβάλα και πάει στις Σέρρες ως προϊσταμένη της νεοϊδρυθείσας ΚΗ' ΕΠΚΑ. Εχει στο συρτάρι της την έρευνα και το 2009 θα δώσει το «παρών» της στον τύμβο. Στο βάθος του μυαλού της έχει πάντα τη... Ρωξάνη και τον γιο της τον Αλέξανδρο Δ' και ψάχνει για χρηματοδότηση. Σε δηλώσεις στην εφημερίδα «Μακεδονία» την 1-9-2010 θα πει:. «...ελπίζουμε σύμφωνα και με το πιστεύω του Δ. Λαζαρίδη να βρούμε τον τάφο αυτών των δύο προσώπων».



Το 2011 βρίσκει τον περίβολο του τάφου της Αμφίπολης


Οι ανασκαφές του 2011 δεν θα δείξουν πολλά πράγματα και το 2012 αποφασίζει να σκάψει πιο βαθιά. Οι δύο πρώτες τομές δεν δίνουν τίποτα, στέκεται όμως τυχερή στην τρίτη, όταν πέφτει πάνω στον περίβολο. Ο δρόμος για να έρθει στο φως το επιβλητικό ταφικό μνημείο είχε ανοίξει.
Το καλοκαίρι του 2012 δημοσιογραφικές πληροφορίες αποδίδουν στην κ. Περιστέρη τον ισχυρισμό για τάφο Ρωξάνης - Αλέξανδρου Δ'. Οι αντιδράσεις είναι έντονες. Συνεργάτες του αείμνηστου Μανόλη Ανδρόνικου απαντούν ότι ο τάφος του «πρίγκιπα» έχει βρεθεί στη Βεργίνα.



Το 2013 δεν της δίνει κανείς σημασία

Στην αρχαιολογική συνάντηση τον Μάρτιο του 2013 στη Θεσσαλονίκη η εισήγηση της κυρίας Περιστέρη για την ανασκαφή δεν συγκεντρώνει το ενδιαφέρον. Η επαναφορά όμως στη δημοσιότητα, λίγους μήνες μετά, της θεωρίας για τον βασιλικό τάφο της αναγκάζει το υπουργείο Πολιτισμού να απαντήσει με μια αυστηρή ανακοίνωση και την κ. Περιστέρη να συμπληρώσει με μια οργισμένη δήλωση.



Στις 9 Αυγούστου 2014 δικαιώνεται

Το αρχαιολογικό συνέδριο για τη Μακεδονία, τον Μάρτιο του 2014, έχει τιμητικά στην αφίσα του τον περίβολο της Αμφίπολης. Ομως οι νέοι τάφοι στη Βεργίνα είναι αυτοί που κερδίζουν τη δημοσιότητα. Ηδη όμως η κ. Περιστέρη κάνει λόγο για ανδρική ταφή στον τύμβο Καστά, ενώ το Σάββατο 9 Αυγούστου η επιμονή της αρχαιολόγου θα την οδηγήσει μπροστά στον προστατευτικό τοίχο του τάφου και στην πρώτη δικαίωσή της.





Ο πρώην σύζυγος της Κατερίνας Περιστέρη

Και να που μέσα σε αυτόν τον «επικοινωνιακό ορυμαγδό» για τις ανασκαφές της Αμφίπολης, βρέθηκε μία φωτογραφία ιστορικής μνήμης. Η «ανάγκη της επικαιρότητας» εστίαζε το ενδιαφέρον της σε δύο μόνον πρόσωπα –αυτό του πρωτεργάτη των ανασκαφών Δημήτρη Λαζαρίδη και της διαδόχου του Κατερίνας Περιστέρη– αλλά στη φωτογραφία εικονίζεται και ο Μόσχος Οτατζής.

Αυτός, με το ψάθινο καπέλο στο χέρι, ανάμεσα στο δάσκαλό του και την επί πολλά χρόνια σύντροφο στη ζωή του Κατερίνα Περιστέρη, ο οποίος χάθηκε πρόωρα από τη ζωή.




Ο Μόσχος Οτατζής υπεραγαπούσε την αρχαιολογία, ήταν φιλόλογος στα σχολεία της Καβάλας, με δραστηριότητα στο Σύνδεσμο Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών και στο Σύνδεσμο Φιλολόγων που, επί των ημερών του, έλαμψε και μεγαλούργησε.

Το 1996 η Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας εξέδωσε ένα βιβλίο του Μόσχου Οτατζή που, σε συνδυασμό με τα σημερινά αρχαιολογικά ευρήματα στην ευρύτερη περιοχή της Αμφίπολης, είναι όχι απλώς επίκαιρο, αλλά άκρως διδακτικό και χρήσιμο.

Ουσιαστικά, πρόκειται για τη δημοσίευση δύο μεταπτυχιακών εργασιών που αποδίδουν πλήρως την «μέθη» και τη σχολαστικότητα με την οποία εργάζονταν ο Μόσχος Οτατζής. Η μία από αυτές (Χαρακτηρισμοί και Παρονομασίες Αθηναίων Πολιτικών του 4ου π.Χ. Αιώνα), θεωρείται μοναδική στο «είδος» της, είναι και ένα έμμεσο δείγμα της εξαιρετικής αίσθησης του χιούμορ του.

Η δεύτερη εργασία του, με τίτλο Εγνατία Οδός: Από την Αμφίπολη στους Φιλίππους, είναι ένα οδοιπορικό στους τόπους της Ανατολικής Μακεδονίας με αφορμή τα λίγα μιλιάρια που βρέθηκαν στο Μικρό Σούλι και τα Νέα Κερδύλλια. «Σκαλίζοντας» και λεπτολογώντας επί των αρχαίων οδικών σημάνσεων, ο Μόσχος Οτατζής περιδιαβαίνει την «πάτρια γη» με αφετηρία τα στενά της Ρεντίνας. Στη διαδρομή αυτή, θα δρασκελίσει τη γέφυρα του Στρυμόνα, θα περάσει στους πρόποδες του Παγγαίου ανάμεσα στους λόφους 133 και Καστά και, ακολουθώντας την «αρχαία χάραξη» της Εγνατίας, θα «πιάσει» Παλαιοκώμη και Μικρό Σούλι, Ροδολίβος και Πρώτη, Κούροβο και Ζυγάκτη ποταμό, Μαυρολεύκη και Καλαμπάκι, για να καταλήξει στους λατρεμένους του Φιλίππους.

Η σπουδαία αυτή παρακαταθήκη του Μόσχου Οτατζή, είναι ένα μικρό (μα και μοναδικό) δείγμα του «μεγάλου του έρωτα» για την αρχαιολογία. Ανολοκλήρωτου, σαν και τη ζωή του.



Ο Μόσχος Οτατζής αναφέρει, συγκεκριμένα, ότι η Εγνατία οδός «είναι πιο πιθανό ν' απέφευγε το ύψωμα στο οποίο ήταν χτισμένη η Αμφίπολη, αλλά μετά το Στρυμόνα να κατευθυνόταν βόρεια, να περνούσε έξω από την Αμφίπολη 162 και συγκεκριμένα να περιέτρεχε το ανατολικό τείχος της πόλης και να συνέχιζε αμέσως μετά με κατεύθυνση βορειοανατολική προς τους πρόποδες του Παγγαίου και το λόφο που σήμερα είναι γνωστός με τον αριθμό 133.
Στην περιοχή αυτή βρέθηκε ένα μιλιάριο της εποχής του αυτοκράτορα Καρακάλλα, το οποίο αναγράφει την απόσταση του ενός μιλίου. Πιθανόν ο αριθμός δεν είναι συμπληρωμένος, διότι στο σημείο αυτό του μιλιαρίου υπάρχει φθορά- αν όμως ο αριθμός του ενός μιλίου είναι σωστός, τότε το μιλιάριο δεν πρέπει να βρέθηκε μακριά από τη θέση που ήταν τοποθετημένο επάνω στην Εγνατία οδό.
Ο δρόμος συνέχιζε με κατεύθυνση βορειοανατολική και περνούσε ανάμεσα από το λόφο 133 και το λόφο του «Καστά», για να συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση, παράλληλα σχεδόν με τους βόρειους πρόποδες του Παγγαίου. Υπάρχει και σήμερα ακόμη μονοπάτι που από την Αμφίπολη οδηγεί στο πέρασμα αυτό, ανάμεσα από τους δύο λόφους.
Η αυτοψία και η έρευνα δεν έδωσε ίχνη αρχαίου δρόμου, είναι όμως πολύ πιθανό να καταστράφηκαν από την καλλιέργεια των χωραφιών. Στο χωριό Οφρύνιο και στο τείχος της βυζαντινής Χρυσούπολης βρέθηκε εντοιχισμένο μιλιάριο της Εγνατίας οδού, το οποίο χρονολογείται επίσης στα χρόνια του Καρακάλλα. Είναι άγνωστο από πού μεταφέρθηκε στο μεσαιωνικό περίβολο, όμως η απόσταση των 4 μιλίων που αναγράφει, θεωρώντας ως αφετηρία την Αμφίπολη, δείχνει ότι αυτό ήταν τοποθετημένο στην Εγνατία οδό αμέσως μετά τον λόφο 133 και από το σημείο αυτό η απόσταση δεν είναι πολύ μεγάλη για να μεταφερθεί αργότερα στο τείχος της βυζαντινής Χρυσούπολης.
Μπορεί λοιπόν (αυτό) ν' αποτελέσει μια ένδειξη, ότι η Εγνατία οδός περνούσε ανάμεσα από τους δύο λόφους, για να προχωρήσει μετά παράλληλα με τους βόρειους πρόποδες του Παγγαίου».
Ένα άγνωστο, λοιπόν, όμως ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο προσθέτει ο Μόσχος Οτατζής σε όσα μαθαίνουμε καθημερινά για τον μακεδονικό τύμβο που ανασκάπτεται στο λόφο «Καστά» της Αμφίπολης. Ότι αυτός ο τύμβος βρέθηκε πάνω στη μεγαλύτερη οδό των αρχαίων χρόνων, τη ρωμαϊκή Εγνατία οδό, η οποία διήλθε από τη νότια πλευρά του, με ότι αυτή η θέση του μπορεί να σημαίνει, είτε όσον αφορά την τυχόν σύλησή του, είτε, αντίθετα, όσον αφορά την τυχόν προστασία του από τους Ρωμαίους!

(Πηγή: www.iefimerida.gr)

Απόσυρση αρχαίας κεφαλής Ερμή από δημοπρασία στο Λονδίνο

Σημαντική απόσυρση αρχαίας κεφαλής Ερμή από δημοπρασία

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, κατά τη διάρκεια ελέγχου που πραγματοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού την πρώτη ημέρα ανάρτησης (10-09-2014) του ηλεκτρονικού καταλόγου της δημοπρασίας Αρχαιοτήτων που πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο Λονδίνο στις 2 Οκτωβρίου 2014 (Auction 21928, Antiquities), στον ιστότοπο του Οίκου Δημοπρασιών Bonhams διαπιστώθηκε ότι στα προς δημοπράτηση αντικείμενα περιλαμβάνεται και μαρμάρινη κεφαλή Ερμή.
Δεδομένου ότι η κεφαλή περιέχεται σε κατασχεθέν φωτογραφικό υλικό, από το οποίο προκύπτει η πιθανή προέλευση και παράνομη εξαγωγή της από την Ελλάδα, η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών προχώρησε την ίδια μέρα σε επικοινωνία με τον Οίκο Δημοπρασιών Bonhams ζητώντας περισσότερα στοιχεία για την προέλευση του αντικειμένου.
Σε επόμενο στάδιο και, κατόπιν περαιτέρω έρευνας και τεκμηρίωσης, η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών ζήτησε την άμεση απόσυρση του αντικειμένου με την επιφύλαξη παντός νομίμου δικαιώματος του Ελληνικού Δημοσίου.
Τελικώς, ο Οίκος Δημοπρασιών αναγκάσθηκε να αποσύρει την κεφαλή από τη δημοπρασία και για πρώτη φορά παρέπεμψε τον φερόμενο ως κάτοχο σε απευθείας επικοινωνία με το Ελληνικό Δημόσιο.
Υπενθυμίζεται ότι η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών παρακολουθεί στο μέτρο του εφικτού τις δημοπρασίες πολιτιστικών αγαθών και, στις περιπτώσεις όπου τεκμηριώνεται νομικά η παράνομη εξαγωγή από τη Χώρα κάποιου δημοπρατούμενου αντικειμένου, προβαίνει σε όλες τις νόμιμες ενέργειες.

Σημειώνεται πάντως, ότι διακοπή μιας δημοπρασίας μπορεί να γίνει μόνο εφόσον υπάρχουν αδιάσειστα νομικά επιχειρήματα που αποδεικνύουν παράνομη ενέργεια. Επομένως, η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών και το Υπουργείο Πολιτισμού αντιμετωπίζει πάντα με τη δέουσα προσοχή τέτοιου είδους θέματα προς αποφυγήν αιτήσεων αποζημιώσεως κατά του Ελληνικού Δημοσίου.

Ο ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ «ΧΤΥΠΑ» ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ ΤΗΣ UNESCO

Από χθες το βράδυ ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων «χτυπά» την πόρτα ένταξης του στον κατάλογο με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, καθώς κατατέθηκε ο φάκελος με την επίσημη υποψηφιότητα της χώρας μας για τη συγκεκριμένη λίστα.

Όπως ανέφερε στο «Χ» η αρχαιολόγος της ΙΗ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Δήμητρα Μαλαμίδου, εκ των στελεχών που ασχολήθηκαν ενεργά με την προετοιμασία του φακέλου, «οι σοβαροί άνθρωποι δε μιλάνε την τελευταία ώρα για το τι αφορά στον φάκελο και εν γένει την υποψηφιότητά μας. Ας πούμε ότι το θεωρούμε γρουσουζιά. Δε θα μάθουμε σήμερα με ποιες χώρες θα αντιπαρατεθούμε. Αυτό θα ανακοινωθεί από την επίσημη ιστοσελίδα της UNESCO. Δεν έχουμε τέτοια πρόσβαση. Σήμερα (σ.σ. χθες) στείλαμε έναν προκαταρκτικό φάκελο στο Παρίσι. Μέχρι τον Φεβρουάριο είναι μια περίοδος διορθώσεων. Από εκεί και μετά και υπάρχουν διαδικασίες ελέγχου από επιτροπές της UNESCO έως τον επόμενο Ιούνιο, που θα γίνει η τελική ανακοίνωση».
Οι διαδικασίες αποστολής του φακέλου ολοκληρώθηκαν με την κατηγοριοποίηση των μορφοποιήσεων και των περιγραφών των κειμένων, των χαρτών, των κατόψεων και των φωτογραφιών των μνημείων, καθώς και τη συγκέντρωση των τελευταίων απαραίτητων δικαιολογητικών.

Τα χαρακτηριστικά της υποψηφιότητας 

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ο χώρος έχει χαρακτηριστικά που του δίνουν αρκετές πιθανότητες να ενταχθεί στη λίστα της UNESCO, καθώς η συγκεκριμένη περιοχή έχει διαχρονική ιστορία από τα ελληνιστικά και τα ρωμαϊκά χρόνια, με τη μάχη των Φιλίππων, που άλλαξε τον ρου της ιστορίας, έως τον Απόστολο Παύλο και τη διάδοση του χριστιανισμού στην Ευρώπη. Εμφανίζει μνημεία μοναδικής αρχιτεκτονικής και πρόκειται για έναν προστατευμένο χώρο, στον οποίο δεν έχουν γίνει σύγχρονες επεμβάσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων έχει τον μεγαλύτερο αριθμό επιγραφικών μνημείων, δεν χτίστηκαν επάνω του πόλεις, ενώ απουσιάζει η μοντέρνα κατοίκηση, που αποτελεί ένα δυνατό χαρτί για την ίδια την UNESCO.

Μέχρι τώρα, στον Κατάλογο με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς έχουν ενταχθεί συνολικά 17 χώροι σε όλη την Ελλάδα και το ΥΠΠΟΑ φιλοδοξεί ο αρχαιολογικός χώρος Φιλίππων να γίνει ο 18ος, με τελευταία ενταγμένο την Παλιά Πόλη της Κέρκυρας. Τα μνημεία της Ελλάδας, που βρίσκονται στη σχετική λίστα, είναι τα εξης:

– Ο Ναός του Επικούρειου Απόλλωνος – Βάσσες, 1986

– Ο αρχαιολογικός χώρος της Ακρόπολης, 1987

– Ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών, 1987

– Το Ιερό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο, 1988

– Το Άγιον Όρος, 1988

– Τα Μετέωρα, 1988

– Τα Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά Μνημεία Θεσσαλονίκης – 1988

– Η Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου, 1988

– Ο αρχαιολογικός χώρος της Ολυμπίας, 1989

– Ο αρχαιολογικός χώρος του Μυστρά, 1989

– Ο αρχαιολογικός χώρος της Δήλου, 1990

– Η Μονή Δαφνίου, Μονή Οσίου Λουκά και η Νέα Μονή Χίου, 1990

– Ο αρχαιολογικός χώρος Ηραίου στη Σάμο, 1992

– Ο αρχαιολογικός χώρος των Αιγών – Βεργίνα, 1996

– Οι αρχαιολογικοί χώροι Μυκηνών και Τίρυνθας, 1999

– Το Ιστορικό Κέντρο, με τη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και το σπήλαιο της Αποκάλυψης στην Πάτμο, 1999

– Η Παλαιά Πόλη της Κέρκυρας, 2007

(Πηγή: Εφημερίδα "Χρονόμετρο")